Cao ốc gây lốc xoáy, nguy hiểm tính mạng, ai chịu trách nhiệm?

Thứ Ba, 31/07/2012, 15:47

Vào mùa mưa, nhiều người dân ở TP HCM khi đi qua hoặc đứng gần những tòa cao ốc thường bị những cơn gió mạnh, xoáy bất ngờ không biết từ đâu đến. Ngoài việc di chuyển khó khăn, nhiều người đã bị đổ xe, làm bể đồ đạc, gây nguy hiểm tới tính mạng. Sự an toàn của người dân đang bị thách đố, khi nhà đã xây xong, gió xoáy cứ ào tới bất thình lình, mà các nhà chuyên môn dường như chưa để tâm đến!

Có nên ở gần nhà cao tầng lúc gió, dông?

Tại nội thành TP HCM, nhà cao tầng để làm trung tâm thương mại, cao ốc văn phòng hay chung cư cao cấp… mọc lên như nấm. Đẹp và hiện đại, đó là cảm nhận chung. Nhưng một vấn đề mới đã nảy sinh. Một số nhà chuyên môn cho rằng, công trình cao tầng giống như "một cái cây vô cùng cao lớn, ảnh hưởng của áp lực gió với nó rất lớn, đối với những công trình cao 50 tầng trở lên, khả năng chống gió của nó trở thành một trong những vấn đề nan giải chủ yếu trong quá trình thiết kế…".

Theo đó, vấn đề áp lực gió khu vực xung quanh các tòa nhà cao tầng cũng rất đáng được quan tâm, bởi nó ảnh hưởng tới cuộc sống thường ngày của cư dân trong tòa nhà và những người xung quanh.

Anh Khánh Lâm, ngụ tại quận Bình Thạnh, TP HCM cho biết, hằng ngày anh đi làm bằng xe gắn máy qua đường Nguyễn Hữu Cảnh. Đường này có hai khu chung cư cao cấp cao tầng là The Manor và Sài Gòn Pearl. Cứ qua đó là gió quật rất mạnh, có khi mưa gió thì rất hãi vì cảm giác như gió muốn quật đổ xe máy luôn. Có lần anh chở con gái đi học về, lúc cơn mưa to, thấy rất nhiều người phải dừng lại, một số cố đi thì bị đổ xe ập xuống gãy cả chân. Nhiều bảo vệ ở các toà nhà quanh đó lao ra cứu hộ, nhưng hết người này đến người kia ngã la liệt trong mưa. Nhiều người ngồi bệt xuống đường, chờ mưa tạnh mới dám dắt xe đi tiếp.

"Khu này thường gió rất thổi rất mạnh, tôi ngồi bán quán ở đây mà gần như lúc nào cũng phải "cảnh giác" để giữ chiếc dù này, nếu không gió sẽ thổi bay mất hay ngã đổ bể hết đồ. Nhiều bảng hiệu hay pano dựng trên các căn nhà ở xung quanh đây cũng đều bị "tơi tả" rất nhanh, không thể bền lâu được do gió thổi rất mạnh…", chị H. Thanh, chủ quán giải khát vỉa hè ngay gần tòa nhà Sài Gòn Pearl (đường Nguyễn Hữu Cảnh) cho biết.

Chị kể, cũng tại khu vực này, cách đây mấy tuần một cơn gió cực mạnh thổi từ hướng sông Sài Gòn, toà nhà như bức tường thành cản lại, khiến cơn gió trở nên xoáy cuộn xuống khu vực tầng trệt của tòa nhà và đường đi, khiến ai qua lại cũng rất sợ hãi. Sự việc này được một bảo vệ của tòa nhà Sài Gòn Pearl xác nhận. Anh cho biết thêm, chính cơn gió xoáy cuộn này đã khiến một cánh cửa kiếng dày của một chi nhánh ngân hàng nằm ngay tầng trệt mặt trước của tòa nhà bị nứt bể…

Còn nhớ khi "cơn bão lạ" bất ngờ đổ vào TP HCM đầu tháng 4 vừa qua, người dân thành phố đã có dịp kinh hãi với những cơn gió giật ghê người. Khoảng 15h ngày 1/4, mưa lớn bắt đầu xảy ra trên địa bàn TP HCM, sau đó là những cơn gió mạnh nổi lên, càng về tối gió càng mạnh hơn. Nhiều người đi làm việc về trên đường Nguyễn Hữu Cảnh, Ung Văn Khiêm, Điện Biên Phủ, Kha Vạn Cân, Xô Viết Nghệ Tĩnh (Q. Bình Thạnh, Thủ Đức)… đã bị gió thổi ngã xe máy. Lý do là những đoạn đường này khá rộng, không gian thoáng, khiến gió từ hướng sông Sài Gòn thổi vào đã mạnh lại gặp vật cản - một vài dãy nhà cao tầng chắn ngang khiến gió trở nên xoáy, cuộn mạnh hơn…

Cũng trong tầm bị ảnh hưởng nặng nề của "cơn bão lạ" này là những hàng cây xanh cao vút đã sống hàng trăm năm tuổi như cây sao, cây dầu… trên nhiều con đường ở trung tâm thành phố như Nguyễn Thị Minh Khai, Hùng Vương, Nguyễn Đình Chiểu… bị quật đổ, gây nguy hiểm cho người đi đường và đổ cả vào nhà dân. Khi cây đổ, rễ cây sâu và ăn rộng nên dễ làm hư hỏng các công trình ngầm dưới mặt đất...

Trước đó, sự cố sập trần thạch cao của căn hộ A1905 tại cao ốc Quốc Cường Gia Lai 1 (Trần Xuân Soạn, phường Tân Kiểng, quận 7) vào ngày 23/6/2011 được xác định là do tác động mạnh của gió lùa từ tầng 20 xuống. Theo ban quản lý tòa nhà, do các căn hộ ở tầng 20 đang hoàn thiện phần cửa, chưa lắp kính chắn gió thì trời mưa kèm gió mạnh đã lùa qua hộp đường ống nước của tòa nhà, dẫn xuống khoảng trống giữa trần nhà và trần thạch cao căn hộ A1095. Lực ép của gió mạnh cộng với trọng lượng của thạch cao làm mối liên kết các xương chính và phụ của khung đỡ bị biến dạng dẫn đến trần thạch cao rơi xuống. Rất may trước đó do thấy trần nhà rung dữ dội nên cả nhà đã kịp chạy ra ngoài hành lang để tránh…

Gây nguy hiểm tính mạng người dân

Đúng như lời của chị H. Thanh và anh Khánh Lâm, nhiều người đã khẳng định rằng khi đến gần những tòa cao ốc họ thường bị những cơn gió mạnh không biết từ đâu thổi đến. Những cơn gió này không những rất to, mà còn hay đến một cách bất ngờ và từ khắp bốn phía. Theo các nhà chuyên môn, nguyên nhân khiến những cơn gió bên các tòa cao ốc không thổi theo một quy luật nào, chủ yếu là vì các luồng không khí trong quá trình chuyển động đã bị tòa nhà cao tầng cản trở, khiến chúng phải chuyển hướng.

Nguyên nhân là gió ở trên cao sau khi thổi vào tòa nhà thì một phần gió chuyển động dọc theo tòa nhà đi xuống dưới mặt đất và thổi ngang tại phần sân dưới chân tòa nhà. Tốc độ gió này phụ thuộc các yếu tố như chiều cao tòa nhà và diện tích mặt đứng, càng cao thì gió dưới phần chân tòa nhà càng lớn; cấu tạo mặt đứng; địa hình khu vực dưới chân tòa nhà. Còn một nguyên nhân khác là do những luồng không khí có tốc độ di chuyển chậm, trong lúc len lỏi vào những khoảng trống của các tòa nhà, tốc độ di chuyển bỗng tăng lên. Vì vậy những cơn gió đi ra từ những khoảng trống của các tòa nhà cao ngất bao giờ cũng lớn hơn những nơi khác.

Hiện nay trên thế giới khi thiết kế nhà cao tầng tại khu vực trống trải và gió lớn, người ta phải tính toán đến cả vấn đề này. Thực tế đã cho thấy một số quảng trường được bao bọc bởi nhiều tòa nhà cao tầng trên thế giới, người đi bộ rất khó di chuyển nếu có gió hơi lớn hơn bình thường.

Như vậy, có thể thấy vấn đề tác động của gió, gió xoáy ảnh hưởng tới các tòa nhà cao tầng hay an nguy của người dân rất cần được quan tâm hơn nữa. Theo GS.TSKH. Phạm Ngọc Đăng, trách nhiệm chính là người thiết kế và thi công, chứ không thể nào lại khuyến cáo người dân khi gió bão lại tránh nhà cao tầng được. Bởi nhiệm vụ của người thiết kế xây dựng là phải đảm bảo an toàn cho trường hợp gió xoáy, gió mạnh nhất ở khu vực đó. Tuy nhiên, riêng với những người muốn mua căn hộ ở các chung cư cao tầng trước khi mua cũng cần xem xét thật kỹ công trình để hạn chế bớt những nguy cơ rủi ro có thể xảy ra…

GS.TSKH. Phạm Ngọc Đăng, Chủ tịch Hội Môi trường xây dựng Việt Nam cho biết, ở các tòa nhà cao tầng, gió sẽ sinh ra hiện tượng khí động học, tức là gió xoáy phía trước là áp lực dương, phía sau là áp lực âm, chúng tác động với nhau sẽ khiến lực gió rất mạnh, hay có thể hiểu là đằng trước tòa nhà có sức đẩy, đằng sau nhà có sức hút nên gió trở nên mạnh hơn bình thường.

Khi bỗng nhiên mạnh lên gió sẽ tăng sức phá hoại lên gấp nhiều lần - đây là hiện tượng gió xoáy. Các dãy nhà cao tầng càng gần nhau thì gió xoáy càng mạnh. Hơn nữa, gió càng lên cao thì tác động càng mạnh, cho nên cửa kiếng không chắc chắn có thể bị bể, hay cao độ rung cũng có thể làm sập trần thạch cao như những trường hợp kể trên.

"Theo quy phạm về xây dựng thì đều có quy định phải tăng toán sức chịu lực để chống lại sự phá hoại của dòng gió khí động học, gió xoáy hay gió càng lên cao càng mạnh. Việc tính toán đó phụ thuộc vào người thiết kế, có thể tốt hay không tốt, có khi tính tốt nhưng khi thi công lại không đảm bảo chất lượng vẫn có thể bị hỏng… Tuy nhiên, nếu muốn xác định chính xác ở một công trình cụ thể thì phải đến tận nơi khảo sát, kiểm tra thì mới có thể xác định được…", GS.TSKH. Phạm Ngọc Đăng lý giải.

PGS.TS. Trần Chủng và TS. Vũ Thành Trung - Viện KHCN Xây dựng, cũng đã từng cho rằng, những quy định về tải trọng gió trong các tiêu chuẩn ở Việt Nam và quốc tế hiện hành là không "bao" được các tòa nhà cao tầng. Trong tiêu chuẩn của nhiều nước, thí dụ tiêu chuẩn của châu Âu quy định những tòa nhà cao trên 200m hoặc có lõi cứng và gây hiệu ứng xoắn bắt buộc phải thí nghiệm trong ống thổi khí động. Ở Mỹ, các tài liệu cũng khuyến cáo về việc nên thí nghiệm trên mô hình trong ống thổi khí động trước khi thiết kế các tòa nhà có chiều cao trên 40 tầng.

Ở Nhật Bản, việc thí nghiệm trong ống thổi khí động là bắt buộc đối với công trình cao tầng xây mới trong đô thị. Kết quả thử nghiệm không chỉ là các số liệu liên quan đến giá trị áp lực gió và sự phân bổ tải trọng gió lên bề mặt công trình mà còn sự thay đổi luồng gió khi công trình xuất hiện có ảnh hưởng đến sự an toàn tính mạng cho người đi bộ gần tòa nhà. Như vậy, trên thế giới, nghiên cứu thí nghiệm mô hình trong ống thổi khí động là cần thiết để phục vụ thiết kế…

Việt Nam là một trong những nước có nhiều cơn bão lớn mỗi năm và luôn biến động trong khi các tòa nhà cao tầng, siêu cao tầng đang mọc lên rầm rộ ở TP HCM, Hà Nội... Bỏ qua những yêu cầu về chất lượng kết cấu bao che sẽ là những thiếu sót nghiêm trọng.

ThS.KS. Đặng Đức Tiến, cán bộ quản lý kỹ thuật Công ty ACSA - Hội Kiến trúc sư TP. HCM cho rằng, khi thiết kế, xây dựng nhà cao tầng, các kỹ sư và kiến trúc sư đều quan tâm đến ảnh hưởng của gió tới công trình và các vùng lân cận: "Cụ thể chúng tôi đã tính toán giá trị các tải trọng gió tác động vào công trình và có phương án thích hợp để bố trí kết cấu công trình chịu được các tác dụng bất lợi của gió; chúng tôi cũng nghiên cứu các vật liệu có độ bền tốt hơn để ốp lát bề mặt công trình, tránh bị hư hỏng, đổ vỡ khi chịu tác động của gió bão, rơi xuống đất gây nguy hiểm cho con người đang ở gần công trình. Chúng tôi cũng nghiên cứu các bề mặt hình học của công trình nhằm làm giảm áp lực gió tác động (thí dụ bề mặt cong sẽ chịu gió tốt hơn là bề mặt phẳng...)"…

Tuy vậy, theo ThS.KS. Đặng Đức Tiến, vấn đề gió xoáy xuất hiện tại các tòa nhà cao tầng hiện chưa được quan tâm nghiên cứu nhiều: "Về tác dụng của gió giật, gió xoáy xuất hiện khi có sự hiện hữu công trình nhà cao tầng ít được nghiên cứu hơn vì đòi hỏi các thiết bị đo đạc hiện đại, phải làm thí nghiệm mô hình công trình thu nhỏ rất tốn kinh phí. Trong khi đó, khi có nhiều dãy nhà cao tầng gần nhau có thể xuất hiện những cơn gió xoáy bất lợi, gây nguy hiểm cho người dân".

Phú Lữ
.
.
.