Nghệ sĩ Quyền Thiện Đắc: Tỏa sáng từ những vùng im lặng

Thứ Bảy, 24/03/2012, 15:30
Quyền Thiện Đắc đầu trọc, cao lớn, khi chơi kèn thì gương mặt dường như hơi lạnh lùng. Có người góp ý, Đắc bảo, đấy là tính cách mất rồi. Với anh, hình thức không quá quan trọng. Người nghệ sĩ quyến rũ khán giả là bằng chính những gì tinh túy trong âm nhạc họ mang đến. Người ta có thể nhắm mắt để nghe kèn, thưởng thức jazz, mà không cần chú tâm đến người nghệ sĩ...

Những ngày này, Đắc đang chuẩn bị cho lễ thành hôn của mình, chấm dứt cuộc đời độc thân ở tuổi 33. Đắc từng tuyên bố: “Chỉ có Jazz mới quyến rũ được tôi”. Giờ có thể anh sẽ bổ sung: “Thêm một người phụ nữ quyến rũ được tôi nữa”.

Chắc chắn là NSưT Quyền Văn Minh - “bố già” Jazz Việt sẽ là người vui nhất khi chứng kiến sự trưởng thành ngày hôm nay của con trai mình: Quyền Thiện Đắc. ước nguyện cuối cùng và lớn nhất trong cuộc đời ông là Đắc phải kế thừa và phát triển nhạc Jazz trong nước, để thể loại âm nhạc này ngày một đến gần hơn với khán giả…đã trở thành hiện thực.

Từ một cậu bé ham chơi ngày nào, Quyền Thiện Đắc hôm nay đã là một nghệ sĩ Jazz thực sự, có đẳng cấp quốc tế, được đào tạo chuyên nghiệp, có thể thay cha một cách vững vàng trong sự nghiệp âm nhạc. Đắc đã đi một bước rất dài từ không đến có, nhờ sự nỗ lực không mệt mỏi của bản thân, và nhờ tinh thần quyết liệt trong âm nhạc cùng với tình yêu thương vô bờ bến của người cha thân yêu Quyền Văn Minh.

Sinh trưởng trong gia đình có truyền thống về kèn, đó là một thuận lợi của Quyền Thiện Đắc. Nhưng ngay cả khi Đắc đã cập kề tuổi hai mươi, những hoài bão của anh với cây kèn, với nhạc Jazz vẫn chưa rõ ràng, cho dù lúc đó anh đã được bố “đôn đốc” cho học xong sơ cấp và trung cấp âm nhạc, tất nhiên ngành kèn, tại Học viện âm nhạc quốc gia Việt Nam. Những nghĩ ngợi tuổi trẻ không phải lúc nào cũng khiến Đắc chia sẻ được với ước nguyện của cha mình, khi mà Đắc thấy ông (nghệ sĩ Quyền Văn Minh - PV) đã quá vất vả, đã hy sinh quá nhiều, thậm chí là cả đời mình cho một thứ nghệ thuật mà nhìn chung là còn quá xa lạ với công chúng trong nước, đặc biệt là công chúng Hà Nội, và vẫn phải sống…nghèo. Mặt khác, nói về Jazz, như Đắc thừa nhận, ngay cả cái nhìn lạc quan nhất, thì chúng ta vẫn cứ lạc hậu so với thế giới 100 năm.

Như một người tiên phong đi mở đường, NSưT Quyền Văn Minh đã làm tất cả để Jazz hiện hữu trên bản đồ âm nhạc Việt Nam, trở thành một ngành nghệ thuật được đào tạo chính thức tại Học viện âm nhạc quốc gia. Làm người mở đường, ông chấp nhận nhiều gai góc, nhiều mồ hôi và thất bại. Chọn con đường khó để đi, không ân hận, không ngần ngại, nghệ sĩ Quyền Văn Minh gửi gắm tinh thần “tử vì đạo”, trước tiên là vào con trai Quyền Thiện Đắc của mình. Đắc lập ban nhạc Jazzy Jazz và từng nhận giải Ban nhạc có kỹ thuật xuất sắc nhất Liên hoan các Ban nhạc sinh viên toàn quốc năm 1998. Nếu bằng lòng với những gì đang có, Đắc có thể đã tham gia vào showbiz Việt, với các hợp đồng biểu diễn ở nhiều chương trình âm nhạc khác nhau, có thể kiếm được rất nhiều tiền phụ giúp cho cha - người lúc nào cũng gặp khó khăn về tài chính, vì ông chỉ “loay hoay” với Jazz, và Câu lạc bộ Minh’jazz Club của ông thì luôn ít khách.

Nhưng nghệ sĩ Quyền Văn Minh không muốn con trai Quyền Thiện Đắc trở thành một nghệ sĩ kiếm tiền kiểu ấy. Nhìn xa vào tương lai, ông hiểu nếu Đắc đi đường ấy, anh sẽ “mất hút” trong âm nhạc. ông cần nhiều hơn thế, khắc nghiệt hơn thế, Đắc phải là người “giữ lửa” một cách xứng đáng nhất của gia đình họ Quyền. Muốn vậy, phải “học hành cho chu đáo”. Và Đắc đến Mỹ, trở thành sinh viên Trường âm nhạc danh giá Berklee College of Boston.

Nghệ sĩ Quyền Văn Minh đã không ngần ngại bán đi gia tài lớn nhất của mình, là 5/7 cây kèn mà ông yêu quý và gắn bó, để lấy tiền cho con ăn học. Đắc nhớ lời cha trước lúc lên đường: “Đây, một đống củi đây. Một đống tiền trên ấy và tưới sẵn xăng rồi. Con học không thành thì coi như con vứt xuống đấy một mồi lửa”. Đó có lẽ là một trong những câu nói nặng nề nhất mà trong đời mình, nghệ sĩ Quyền Văn Minh buộc phải nói với con trai ông. Vì nó chất chứa trong đó cả sự nghiệp của gia đình ông đã tạo dựng trước nguy cơ có thể bị tiêu tan nếu không được tiếp nối. Câu nói đó là một gánh nặng đối với Quyền Thiện Đắc. Nghệ sĩ Quyền Văn Minh đã không ngần ngại đặt gánh nặng đó lên vai con trai, và rất may là Quyền Thiện Đắc cảm nhận được gánh nặng ấy từ những trao gửi của cha. Những tháng ngày vất vả, thiếu thốn ở xứ người qua đi. Ngày trở về quê nhà của Đắc là tấm bằng tốt nghiệp đại học hạng xuất sắc trong tay.

Trở thành một nghệ sĩ quốc tế, Quyền Thiện Đắc bày tỏ nguyện vọng được đi biểu diễn ở nước ngoài, vì môi trường ở nước ngoài tạo cho người nghệ sĩ nhiều cơ hội để cọ xát với nghề hơn, còn ở Việt Nam, Jazz vẫn là “của hiếm”. Người chơi Jazz ở Việt Nam không thể giàu. Nguyện vọng ấy là chính đáng, nhưng Đắc vẫn gặp phải ánh mắt nghiêm khắc của cha: “Ra nước ngoài biểu diễn, vị thế của con có đại diện cho một đất nước hay một trường phái nào không? Theo con, làm một người nghệ sĩ đích thực và làm một người giàu có thì cái nào hơn?”. Đó là những câu hỏi lớn mà Đắc phải trả lời. Giấc mơ lang thang biểu diễn nhiều nơi trên thế giới và kiếm nhiều tiền tan biến, Quyền Thiện Đắc tiếp tục đến Thụy Điển để hoàn thành chương trình học Master của mình theo ý nguyện của cha. Anh mang theo 3 cây kèn cuối cùng của cha để luyện tập. “Nếu con không theo đuổi nhạc Jazz, phát triển Jazz Việt Nam, bố chết không nhắm mắt”. Một lần nữa, Quyền Thiện Đắc cảm nhận gánh nặng trên vai mình, từ lời nói của cha.

Bây giờ đời sống âm nhạc Việt Nam đã có một nghệ sĩ Jazz Quyền Thiện Đắc, người sở hữu những tấm bằng danh giá tại các trung tâm đào tạo nhạc Jazz lớn nhất thế giới và là giảng viên tại Học viện âm nhạc quốc gia Việt Nam. Quan trọng hơn, anh đã kế tục một cách xứng đáng nền tảng của gia đình, tiếp tục con đường khó khăn mà người cha đã chọn, phát triển một thứ Jazz mang thương hiệu Việt.

Đi nhiều, học nhiều, tiếp xúc nhiều, thấm thía những hy sinh thầm lặng của cha, Quyền Thiện Đắc đã hiểu sâu sắc câu chuyện của những người tiên phong trong nghệ thuật. Những phân vân của một trái tim trẻ tuổi đã biến mất. Anh thực sự đã chia sẻ được những tâm sự của cha mình - người đã từng bị cho là “điên” khi lập ra Câu lạc bộ Minh’jazz ở Hà Nội, người đã chấp nhận mọi thiệt thòi để đi đến cùng lựa chọn của mình, là gắn bó với Jazz, trong hy vọng mãnh liệt, rằng một ngày nào đó nó sẽ trở thành một món ăn không thể thiếu trong thực đơn âm nhạc của nhiều người Việt, rằng làm một người nghệ sĩ đích thực thì thích hơn làm một người giàu có…

Quyền Thiện Đắc không ngại ngần khi nói rằng anh chịu ảnh hưởng của cha anh rất nhiều. Vì ông chính là một trong những người thầy quan trọng nhất của cuộc đời anh. Nhưng, xem Đắc biểu diễn, thưởng thức những sản phẩm âm nhạc của Đắc, các album nhạc Jazz của anh, như Sự tỏa sáng từ những vùng im lặng, Việt Nam bóng dáng quê hương… người sành Jazz có thể yên tâm, rằng Quyền Thiện Đắc đã thực sự bước ra khỏi cái bóng lớn của cha mình. Bởi những gì anh đã được học từ những môi trường đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp trên thế giới, bởi sự cảm thụ âm nhạc từ một trái tim còn trẻ với nhiều xu hướng hiện đại trong Jazz, bởi ý thức về một cái Tôi riêng biệt của người làm nghệ thuật. Đắc thừa nhận, buổi đầu khi ra nước ngoài học tập, anh chỉ thích chơi những bản nhạc Jazz quốc tế, thích “chinh phục” nhưng bản nhạc khó nhất, thích phô trổ kỹ thuật mình học được…Nhưng càng trưởng thành hơn, càng đi biểu diễn nhiều hơn thì Đắc càng hiểu rằng, muốn tôn vinh một thứ nhạc Jazz của Việt Nam, anh phải theo một lối khác. Cha anh đã hoàn toàn đúng khi ông tự sáng tác  và chơi những bản nhạc Jazz mang âm hưởng dân gian Việt Nam.

Đắc bắt đầu viết nhạc: “Tôi phát hiện ra là, từ Mỹ đến Thụy Điển họ đều thấy âm nhạc dân gian của mình rất thú vị. Tôi cho rằng phải khai thác rất kỹ âm nhạc dân gian, phải tìm thấy hết các khả năng kết hợp của nó”. âm nhạc dân gian, xét cho cùng, chính là “đáy sâu” trong tâm hồn của mỗi quốc gia dân tộc. Nó là nền tảng để người sáng tạo có thể nói với thế giới những câu chuyện đương đại của mình. Chỉ những người nghệ sĩ thực sự lớn, thực sự hiểu biết và trải nghiệm mới nhìn ra điều ấy.

Tôi nhớ có lần NSưT Quyền Văn Minh từng tâm sự rằng, cho dù khoảng cách của Jazz Việt và thế giới phải tính đến hàng trăm năm, thì ông vẫn trao toàn bộ trái tim mình cho Jazz. ông ví mình như một người bán hàng biết rằng mình đang có một mặt hàng rất quý, nhưng chưa bán được, vì chưa có nhiều người hiểu ra giá trị của nó. Nhưng ông tin bằng tình yêu và nỗ lực của mình, ông sẽ chỉ cho các khách hàng của mình dần nhìn ra những vẻ đẹp tuyệt vời của Jazz. Hành trình thức ngộ cái Đẹp, như bạn biết đấy, không bao giờ là ngắn, vì nó phụ thuộc vào không chỉ người truyền thụ, mà còn là khả năng tiếp nhận của công chúng. Quyền Văn Minh đã dành cả đời mình cho công việc ấy. Những thành quả mà ông gặt hái được hôm nay đã có thể là đáng kể, khi ngày càng có nhiều hơn những khán giả tìm đến với Jazz, say đắm với Jazz, như say đắm một vẻ đẹp mới trong đời sống tâm hồn của mình. Và hạnh phúc hơn là đến lúc không thể chơi kèn trên sân khấu, nghệ sĩ Quyền Văn Minh đã hoàn toàn có thể yên tâm về một sự tiếp nối trên con đường ông đang đi, chính là con trai Quyền Thiện Đắc. Đắc là sự “nở hoa” của những hy vọng mãnh liệt từ người cha, và hơn thế, còn là một sự tỏa hương tốt lành trong đời sống nhạc Việt.

Đúng như nghệ sĩ Quyền Văn Minh đã nói, chúng ta có thể nghèo so với thế giới về kinh tế, nhưng trong văn hóa, đặc biệt là trong âm nhạc, chúng ta hoàn toàn có thể ngẩng cao đầu để nói rằng, chúng ta có những nghệ sĩ đẳng cấp ngang tầm thế giới. Nghệ thuật công bằng với tất cả mọi người, bất kể họ đến từ đâu, nếu họ dám sống với nó bằng toàn bộ trái tim, và dám đi đến cùng con đường mà mình đã chọn…

B.N.T.
.
.
.