FBI của nước Nga

Vì sao phải thành lập đơn vị điều tra đặc nhiệm?

Chủ nhiệm Ủy ban Điều tra Liên bang Nga (CK) - Thượng tướng Alexandr Bastrykin, cuối tháng 3 vừa qua, đã nêu rõ sự cần thiết phải thành lập đơn vị đặc nhiệm, chuyên điều tra các hành vi phạm tội của cán bộ, nhân viên các cơ quan bảo vệ pháp luật trên toàn lãnh thổ Liên bang.

Theo lời ông, ý tưởng thành lập đơn vị đặc nhiệm này đã xuất hiện ngay từ năm 2000, khi ông V.Putin mới lên cầm quyền ở nước Nga. Đến nay, trong bối cảnh "giọt nước làm tràn ly" ở một đồn cảnh sát tại TP Cazan, thủ đô nước CH Tatarstan, toàn thể xã hội Nga, từ Tổng thống đến người dân đều thấy rõ, phải tăng cường cuộc đấu tranh chống tội phạm ngay trong hàng ngũ các cơ quan bảo vệ pháp luật.

Đồn cảnh sát Dalny tại Cazan lại vừa hành hung - tra tấn đến chết một công dân có tên Sergei Nazarov, 52 tuổi. Tin dữ như một trận "sóng thần" gây xúc động dư luận xã hội không phải chỉ ở nước CH Tatarstan, mà còn lan truyền khắp Liên bang. Bộ trưởng Nội vụ Tatarstan, ông Rustem Kadyrov đã phải xin lỗi gia đình nạn nhân, cách chức Trưởng đồn và Phó Trưởng đồn, đồng thời giải thể đồn Dalny. Thế nhưng dư luận vẫn không hài lòng, bởi đó chưa phải là liều thuốc trị bệnh tận gốc.

Người dân các địa phương nước cộng hòa đã gửi cho ông A.Bastrykin những tệp đơn dày cộp, tố cáo đủ các thứ tội của cảnh sát. Rõ ràng không phải chỉ ở đồn Dalny, mà gần như tất cả các đơn vị cảnh sát nước cộng hòa Tatarstan đã sử dụng những phương pháp không được phép hành xử. Nhiều nơi nội bộ mất đoàn kết, không bảo đảm giữ gìn trật tự, an ninh trên địa bàn; cấp trên hống hách quát nạt cấp dưới, nhân viên bất tuân lệnh thủ trưởng; nhiều trường hợp bắt giam người vô cớ; thường xuyên hành hung, đánh đập các công dân bị tạm giam và tù nhân.

Cũng không phải chỉ ở Tatarstan mới xảy ra tình trạng đó. Lật lại hồ sơ tội phạm trong đội ngũ cảnh sát toàn Liên bang, các nhà lãnh đạo Bộ Nội vụ Nga không khỏi không giật mình. Chỉ tính riêng năm 2011, đã có hơn 5 nghìn cảnh sát Bộ Nội vụ lâm vào vòng lao lý, trong đó hơn 3 nghìn người mắc tội tham nhũng, hơn 2 nghìn người phạm các tội hình sự: Từ cướp bóc, trấn lột tiền của, đến hành hung người dân gây thương tích, lạm dụng quyền hạn, chức vụ. Tại các cơ quan Thi hành án Liên bang và Cục Kiểm soát ma túy Liên bang tình hình có khá hơn, nhưng cũng đã có đến hơn 500 cán bộ, nhân viên phải ra trước vành móng ngựa và nhận những bản án thích đáng.

Hoạt động của đội điều tra đặc nhiệm

Các đội điều tra đặc nhiệm có quy chế đặc biệt, mỗi đội không quá 10 người. Họ được tuyển chọn bài bản, theo những tiêu chuẩn đặc biệt nghiêm ngặt trong số những điều tra viên từng trải, giàu kinh nghiệm. Họ hoạt động theo từng nhóm nhỏ, được sự chỉ đạo đơn tuyến, trực tiếp - nghĩa là không theo nhiều cấp, lãnh đạo chồng chéo. Đương nhiên, trong những trường hợp cần thiết sẽ có sự phối hợp, hỗ trợ của các đơn vị bạn.

Không phải bất cứ vụ án nào cũng cần tới Đội điều tra đặc nhiệm. Họ chỉ tham gia điều tra những vụ án đặc biệt phức tạp, hoặc những vụ án có tầm ảnh hưởng lớn trong xã hội. Nhiều vụ án do các nhân viên cơ quan bảo vệ pháp luật gây ra, nhưng không quá phức tạp, không dẫn đến những hậu quả xã hội to lớn, thì vẫn sẽ do cảnh sát điều tra Bộ Nội vụ tiến hành tuần tự như trước đây. Như vậy, việc thành lập các Đội điều tra đặc nhiệm tại CK, hay gọi là FBI (Cục Điều tra Liên bang), thì cũng sẽ không có sự chồng chéo, cản trở, gây khó dễ cho nhau.

Khi mới thành lập vào năm 2007, Ủy ban Điều tra (CK) về danh nghĩa nằm trong cơ cấu của Viện Kiểm sát Liên bang, nhưng ngay từ khi ấy CK đã có những chức năng và hoạt động độc lập. Tháng 1/2011, CK được cải tổ thành cơ quan hoàn toàn độc lập. Từ đó CK ngày càng tăng thêm uy tín và trở thành một cơ quan đặc biệt. Được xây dựng từ đầu, CK không bị ảnh hưởng bởi lối tư duy theo tuần tự "Bộ Nội vụ - Viện Kiểm sát - Tòa án".

Dần dần từng bước, CK đã có thêm nhiều chức năng mới, trên thực tế là FBI, trực thuộc Tổng thống Nga. Hiện nay CK đảm đương điều tra phần lớn các vụ án quan trọng tầm cỡ quốc gia, giống như Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB). Phương hướng hoạt động chủ yếu của CK là đấu tranh chống tội phạm bạo lực gây nguy hiểm cho tính mạng con người, tham nhũng, đặc biệt tội phạm trong các cơ quan bảo vệ pháp luật, nhất là với những người gây án lại có quy chế đặc biệt như công tố viên, thẩm phán, nghị sĩ… Ngoài ra CK cũng có chức năng giám sát, kiểm sát.

Nhiệm vụ lớn lao và trách nhiệm nặng nề như vậy, nhưng CK chi có 21 nghìn nhân viên. Trong khi đó Bộ Nội vụ quân số rất lớn 1,1 triệu cảnh sát và nhân viên, Cục Thi hành án Liên bang 330 nghìn nhân viên, Cục Kiểm soát ma túy 40 nghìn nhân viên. Quân số Cục An ninh Liên bang (FSB) tuy chưa bao giờ được công bố, nhưng người ta cho rằng có khoảng 100 nghìn cán bộ, nhân viên, không kể quân số bộ đội biên phòng.

Nước Nga có dân số 145 triệu dân, với một ngũ bảo vệ pháp luật hơn 1,6 triệu người, nghĩa là cứ 90 người dân có 1 người chuyên giám sát, giữ gìn, bảo vệ trật tự, trị an. Nếu đội ngũ này thực thi tốt nhiệm vụ, người Nga hoàn toàn có cuộc sống thanh bình và yên ấm