Dựng vở kịch Xin lỗi em chỉ là... - Chơi ngông hay chơi liều?
Lần đầu tiên, một tác phẩm văn học dịch được đồng thời dàn dựng ở ba thể loại: sân khấu, phim truyền hình và phim truyện nhựa. Một dự án lạ, mở đầu cho cuộc chơi nghệ thuật của V..Art. Cuộc chơi bắt đầu từ sự đồng cảm của hai nhân vật quen mà lạ: Hoàng Vũ và Trang Hạ. Họ đến với nhau để làm việc, chứ không phải để kiếm tiền. Vì với số tiền đầu tư khổng lồ, thì việc thu lời từ "Xin lỗi em chỉ là…" có lẽ là không tưởng. Nhưng, nó sẽ là sự đầu tư cho tương lai. Và, có thể "Xin lỗi, em chỉ là…" sẽ mở ra một xu hướng mới trong sân khấu xã hội hóa: Những vở diễn được đầu tư lớn, tạo thành những sự kiện văn nghệ thu hút dư luận…
1.Với 25 triệu bạn đọc online, "Xin lỗi em chỉ là con đĩ" mang đến một trào lưu cho văn học mạng, đó là nhu cầu được viết và được chia sẻ online. Nhưng cũng kèm theo đó là tạo cho thiên hạ cảm giác ai cũng có thể viết văn được, ai cũng có thể nổi tiếng. Vì thực chất, tác phẩm này không có gì cao siêu, thậm chí cách hành văn rất đơn giản, câu chuyện cũng giản dị. Mọi ngộ nhận từ "Xin lỗi em chỉ là con đĩ" có thể làm nên những trào lưu thực và ảo. Nó cũng có thể có những tác động tiêu cực. Nhưng, hiếm có tác phẩm nào tạo được sự chú ý đặc biệt từ công chúng như vậy. Và đó chính là lý do mà người ta muốn tiếp tục khai thác nó trong các loại hình nghệ thuật khác.
"Xin lỗi, em chỉ là…" được thai nghén kịch bản trong vòng một năm, chuẩn bị và tập dượt khoảng 3 tháng, với kinh phí vài tỷ đồng, để chỉ diễn trong 7 suất vào tháng 3-2010. Và sau đó, kịch sẽ rút về diễn tại sân khấu nhỏ 5B Võ Văn Tần, một sân khấu có lượng khán giả chừng mực, khán phòng hẹp và ưu tiên cho những tác phẩm thể nghiệm.
Hoàng Vũ, người được biết đến như một đạo diễn sân khấu trẻ, chưa thực sự là một thương hiệu như Vũ Minh, Đức Thịnh… và cũng chưa có những tác phẩm ăn khách. Nhưng, anh đã tìm được cho mình một hướng đi, đó là đầu tư những vở diễn ăn khách. Hoàng Vũ tâm sự, anh mong muốn đây sẽ là một hướng đi mới. Lần đầu tiên, các diễn viên sẽ được nhận cát sê cho một suất diễn cao ngang… ca sỹ. Mỗi diễn viên chính sẽ nhận cát sê trên 10 triệu đồng cho vở diễn 120 phút này.
"Với những ngôi sao, chúng tôi có thể sẽ trả cao hơn" - Hoàng Vũ khẳng định. Cũng lần đầu tiên, vở kịch này được dựng trailer quảng cáo (lên tới 500 triệu đồng) và phát tại rạp chiếu phim, hệ thống siêu thị tại TP Hồ Chí Minh. Và lần đầu tiên, để cho buổi họp báo ra mắt ấn tượng, công ty của Hoàng Vũ quyết định mời nữ tác giả Tào Đình qua Việt Nam, như một chiêu PR ấn tượng.
Chưa hết, công ty này đã mua hệ thống để quảng cáo qua tin nhắn điện thoại di động, nhằm "phủ sóng" thông tin ngày công diễn vở kịch này. Một vở diễn tốn kém, hiểu theo mọi nhẽ. Với những người làm sân khấu xã hội hóa, một vở lịch sử như "Ngàn năm tình sử" cũng chỉ gói ghém trong vòng 500 triệu đồng mới mong thu hồi vốn và có lời. Còn "Xin lỗi, em chỉ là..." đã bỏ qua tất cả, để tạo thành một hiện tượng. Cuộc chơi sang trọng này tốn tiền của ông bầu Hoàng Vũ. Người ta nói anh chơi ngông. Và người ta cũng nói, anh "điếc không sợ súng". Nhưng, vở diễn vẫn đang được tập rất công phu, các diễn viên đến tập đều được nhận tiền đều đặn. Và Hoàng Vũ tâm sự, việc đầu tư cho vở kịch, không phải để nhằm kiếm tiền nhanh, nó còn là đầu tư cho tương lai dài, với nhiều dự án cần được triển khai sau đó. Tiền không phải là tất cả.
2.Trang Hạ vô cùng hào hứng với "Xin lỗi, em chỉ là…". Suốt 3 năm qua, cái tên Trang Hạ luôn gắn liền với cuốn sách "Xin lỗi, em chỉ là con đĩ", đến mức nhiều người nhầm tưởng đó là tác phẩm của chị. Nhưng phải công bằng mà nói, cuốn sách đó nổi tiếng ở Việt Nam là nhờ Trang Hạ, với cái tựa gây sốc và công cuộc giới thiệu, PR cho tác phẩm không mệt mỏi của chị.
Trang Hạ chia sẻ: "Vở kịch này khá đặc biệt, nó vốn đầy kịch tính nhưng lại buộc người viết kịch bản phải sắp xếp và sáng tạo lại hầu như toàn bộ từ nhân vật tới cốt truyện, và đó là mảnh đất màu mỡ mà tôi có thể phát huy thế mạnh sáng tác của bản thân. Ngoài ra, ý tưởng sáng tạo của đạo diễn Hoàng Vũ là cốt lõi để tôi "dám làm kịch", nếu không được sự khuyến khích của đạo diễn, cũng như nếu đạo diễn không ủng hộ cách tôi xử lý vở kịch, chắc chắn tôi đã không thể thành công. Nó là một tác phẩm nghệ thuật tập thể mang đầy đủ bản sắc nghệ thuật của âm nhạc, văn học, điện ảnh, kịch trường, tất nhiên sẽ gây sửng sốt và "ăn khách" hơn hẳn bản dịch sách của một mình tôi ba năm trước.
Có một câu cửa miệng mà nhiều người thường đùa nhau là "tay không bắt giặc", để ám chỉ một thành công tới dễ dàng. Nhưng nghệ thuật, nhất là sân khấu đâu thể thành công dễ dãi thế. Nếu không có "bột" thì làm sao "gột nên hồ", làm sao một tác phẩm văn học nhạt nhẽo lại thành một vở kịch xuất sắc được sao, trừ phi có đũa thần và đạo diễn cùng biên kịch thiên tài? Truyện ăn khách được lên kịch là việc đương nhiên rồi. Nên tôi cũng không lạ nếu một ngày đẹp giời ai đó để mắt xanh tới Trang Hạ.--PageBreak--
Tôi không biết gì về kịch, tôi xa lạ với nhiều loại hình nghệ thuật chứ không phải chỉ sân khấu. Tôi không biết sân khấu cần gì ở một biên kịch như tôi. Nói một cách thẳng thắn, nếu một kẻ "mù chữ trên sân khấu" như tôi thành công, tức các khoa đào tạo biên kịch của các trường điện ảnh đã thất bại hay sao? Vậy cái khó nhất là làm sao biến sự nghiệp dư của mình trở thành một ưu điểm, biến sự "mù chữ sân khấu" của mình thành lợi thế sáng tạo độc lập táo bạo trong kịch bản.
Trước kịch, tôi đã từng thử sức ở nhiều lĩnh vực xa lạ như sản xuất chương trình truyền hình khi không hề biết rằng truyền hình tại Việt Nam sử dụng tiêu chuẩn PAL hay NTSC; mua và bán bản quyền quốc tế khi chưa từng biết một hợp đồng xuất bản trông nó ra làm sao; làm bầu show ca nhạc tại nước ngoài khi không hề quen biết ca sĩ nào trong nước, mọi việc đều phải ủy nhiệm; phát hành báo chí ra nước ngoài khi trong tay không một đồng vốn… Tôi đã may mắn thành công nhiều lần nên tôi không lạ nếu tôi sẽ vẫn tiếp tục may mắn trên sân khấu, bởi tôi đã chuẩn bị đầy đủ để tìm kiếm may mắn. Không có cơ hội may mắn nào dành cho người chưa chuẩn bị tốt.
Sân khấu và điện ảnh Việt
Còn về giá trị giải trí, kịch đủ sức thoả mãn khán giả khó tính Sài Gòn với những màn rock rực lửa, sân khấu hoành tráng và lãng mạn, gần như độc đáo với những hiệu ứng điện ảnh, âm nhạc được tận dụng tối đa hiệu quả.
Tôi quản lý các nội dung về kịch bản cho tất cả các dự án nghệ thuật khác của V. Art, bao gồm phim truyện nhựa, phim truyền hình, kịch nói. Vì thế sau kịch "Xin lỗi, em chỉ là…", ê-kíp chúng tôi dự định tiếp tục với bộ phim truyền hình dài tập đầu tiên tại Việt Nam về đề tài cuộc sống và số phận của các cô dâu Việt Nam tại Đài Loan, chuyển thể từ tiểu thuyết văn học mạng "Chuyện kể dưới ngọn đèn đường" của tôi, hiện tôi đã xong đề cương kịch bản phim và được chấp thuận. Sau đó, các dự án phim nhựa và phim truyền hình của "Xin lỗi, em chỉ là…", kịch nói "Mẹ điên"... Điều làm tôi lo lắng nhất chính là khâu mình phụ trách lại là khâu đầu tiên phải hoàn thành trong mọi dự án, nếu kịch bản thành công thì mới có các bước tiếp theo để dựng lên một tác phẩm nghe nhìn. Vì thế, mỗi khi thương thảo xong bản quyền tác phẩm là lúc bắt đầu thấy sức ép nặng nề của con đường dài trước mắt.
Thực tế sân khấu TP HCM quanh năm đỏ đèn. Nhưng "Xin lỗi, em chỉ là…" được coi là một dự án độc lập, được diễn tại Nhà hát Hòa Bình với chi phí đầu tư lớn, khán phòng rộng. Nó sẽ là một dự án mạo hiểm, tính rủi ro rất cao. Chắc chắn nhà đầu tư đã biết rõ rằng, nếu tính lãi bằng tiền, thì đầu tư nhiều tỷ cho cô Trang Hạ làm kịch, viết kịch bản phim lỗ hơn mang tiền ấy đi buôn sữa ngoại bán cho trẻ sơ sinh. Đạo diễn Hoàng Vũ cũng biết thu nhập của anh sẽ hụt hàng mấy trăm triệu trong mấy tháng gác kinh doanh riêng đi làm kịch. Nhưng khi những tiền ấy đầu tư để chuyển hoá thành nghệ thuật chất lượng cao phục vụ xã hội, nó sẽ tạo ra nhiều cơ hội thành công cho nghệ sĩ, nhiều cơ hội sáng tạo cho người làm nghệ thuật, và cơ hội thưởng thức cho dân chúng. Tất cả những người tham gia dự án của V.Art đều trông mong khán giả nhận ra điều đó, và sau đó lợi nhuận xã hội, lợi nhuận công chúng sẽ tiếp tục tạo ra cơ hội lợi nhuận của V. Art…".
3.Nếu ai đã làm nghệ thuật, đều mong muốn được làm cái gì đó "thật đã", thật hết sức hết lòng với khát vọng của mình. Nhưng phàm đã làm nghệ thuật ở Sài Gòn, thì ai cũng tự hiểu, nên "liệu cơm gắp mắm", làm theo dòng, chấp nhận những khuyết điểm để nhanh chóng đạt được hiệu quả tức thì. Làm nghệ thuật ở Sài Gòn, yếu tố thị trường luôn được đề cao. Và người ta phải tính toán rất nhiều điều trước khi ra mắt một tác phẩm mới. Thế nên, "Xin lỗi, em chỉ là…" tạo thành một hiện tượng vì sự "vung tiền" của nhà đầu tư mà ai cũng biết sự vung tiền ấy nhằm tạo tên tuổi nhiều hơn là kiếm lợi nhuận. Nhưng điều đó không quá quan trọng, bởi bài toán kinh doanh là một câu chuyện khác, mỗi người sẽ có một con đường riêng và mỗi người sẽ có một cách nghĩ về lợi nhuận khác nhau. Chỉ có điều, kể cả V.Art đang ảo tưởng về khả năng của mình đi nữa, thì khán giả vẫn là những người có lợi. Bởi họ đang được mời tham dự một sân khấu, mà ở đó nhiều loại hình nghệ thuật được kết hợp nhằm tạo hiệu ứng mạnh, để thay đổi một thói quen diễn và xem kịch cổ điển đã tồn tại dài ngày.
Sự mới lạ nào cũng sẽ có những dư luận của sự ngập ngừng ngờ vực. Và không phải sự ngờ vực nào cũng sai. Nhưng, vẫn mong vở diễn này sẽ xóa đi những ngờ vực, tạo ra một tiền lệ tốt của sân khấu xã hội hóa. Khi ấy, sân khấu sẽ phát triển mạnh hơn và cũng đa dạng hơn…
