"Thần dược hộ mệnh" đầy bí ẩn trong ngày Tết cung đình thời xưa

Vậy Nem công Chả phượng là gì?

Tại Việt Nam, Nem công Chả phượng là biểu tượng của sự tao nhã trong ẩm thực Cung đình Huế. Món ăn được trang trí nhiều màu sắc và được làm theo hình dáng chim công và chim phượng. Đầu chim phượng được làm bằng củ cải, mào làm bằng cà rốt, mỏ làm bằng ớt đỏ và phần thân được làm từ những thực phẩm trang trí rất bắt mắt. Lọn nem (các phần tạo ra thân công) được chế biến từ thịt thăn heo. Nem công chả phượng được coi là món ăn đứng đầu hàng bát trân (yến sào, vi cá mập, nem công chả phượng…). Giai thoại về sự xuất hiện của Nem công Chả phượng tại Việt Nam cũng gây nhiều tranh cãi. Nhiều ý kiến cho rằng, món ăn đi vào kho tàng ẩm thực cung đình Việt Nam xuất hiện từ thời Nguyễn, nó có thể sao chép từ món ăn của các triều đại Trung Hoa, có sự cách tân.

Sau đó nặn chả ấy thành viên bằng ngón tay cái, để vào nồi hấp cách thủy cho thịt vừa chín tới. Lấy chân gà róc da ống chân còn phần xương thì xiên vào viên chả. Móng chân gà làm chỗ cầm để ăn chả. Lấy mỡ gà trống thiến đun chảy ra, khi sôi thì cho chả vào. Rán vàng xong, đoạn vớt để nguội cho ráo mỡ. Khi ăn, nhúng chả vào mỡ sôi để dùng cho nóng. Muốn ăn chả giòn thì lấy da phượng nhúng vào nước luộc gà sôi, lấy kéo cắt da thành sợi nhỏ và nêm vào viên chả. Dùng đầu xương ống chân gà xiên chả. Chấm chả phượng với xì dầu hay chanh muối tiêu thì rất hợp.

Một đĩa Nem công Chả phượng không chỉ ngon mà bầy biện cũng phải bắt mắt.

Tại sao lại gọi là Nem công Chả phượng?

Sở dĩ món ăn được gọi là Nem công Chả phượng là do ngày xưa Nem công Chả phượng được làm từ thịt chim công và chim phượng thật. Ngày nay công và phượng là hai loài chim quý hiếm, săn bắn chúng làm món ăn là phạm pháp nên để tái hiện lại món Nem công Chả phượng xưa, người ta trình bày chúng theo "kiểu cách" vua chúa, đảm bảo vừa ngon, vừa có tác dụng trị bệnh, tất nhiên có nêm thêm thảo phẩm trong chế biến. Đồng thời, món ăn còn thể hiện nét văn hóa ẩm thực của dân tộc Việt Nam đã được gìn giữ qua bao thế hệ.

Nguồn gốc của món Nem công Chả phượng

Nem Công là món ăn đặc sản, được chế biến không qua nấu nướng. Thực phẩm tự chín nhờ quá trình lên men vi sinh do tác động của các gia vị có tính nóng (riềng, tỏi, tiêu...) phối hợp với nguyên liệu chính là thịt đùi công được giã mịn.

Công là loài chim có bộ lông đẹp, tinh khôn, thường sống ở các cây cao hoặc gò cao. Việc săn bắt công để cung cấp thịt hằng ngày phục vụ chế biến thức ăn không phải dễ dàng. Thịt công có tính giải độc. Khi ăn nem công, thịt công hấp thụ vào máu có khả năng giải các độc tố mà con người lỡ ăn phải. Chính đây là điều then chốt để hiểu vì sao nem công lại là món ăn quý. Thời phong kiến, tính mạng của các bậc đế vương luôn được đặt lên hàng đầu. Việc tranh giành ngôi báu khiến những người quyền thế đầu độc lẫn nhau, trong lịch sử của nhiều triều đại phong kiến không phải là không có. Do đó, món ăn này được xem như "thần hộ mệnh".

Chả phượng: Tại Việt Nam, chim phượng là chim đực, chim cái được gọi là hoàng (phượng hoàng). Loài chim này chỉ sống ở núi cao, ít người trông thấy. Thịt phượng được giã mịn, nêm gia vị, gói vào lá chuối thật kín rồi hấp chín. Cũng như chim công, thịt chim phượng vừa giàu dinh dưỡng, vừa có tác dụng dược tính nhằm bảo vệ tối đa sức khỏe.

Để làm được món ăn này, người dân khắp mọi miền đất nước, mỗi khi bắt được loài chim Phượng trĩ, phải tiến cung. Đội Thượng Thiện đã dày công nghiên cứu từ kỹ thuật chế biến đến các dược tính của món ăn nhằm mục đích bảo vệ tối đa sức khỏe đấng quân vương. Món ăn vương giả ấy từ cung đình nội phủ lan tỏa đến các bếp lửa của các quan lại, thị dân giàu có ở kinh đô.

Nem công Chả phượng được dùng vào dịp gì?

Đây là món đỉnh cao của nghệ thuật ẩm thực Cung đình Huế ngày xưa, chúng không thể thiếu trong những yến tiệc được tổ chức vào những dịp hưng quốc, đại khách, lễ đăng quang, lễ sinh nhật nhà vua (hoặc hoàng thái hậu, hoàng hậu, hoàng tử, công chúa…), thết đãi tân khoa, tiếp thần sứ nước ngoài… Ngày nay, Nem công Chả phượng chỉ còn là sự mô phỏng, tái hiện lại món ăn quý hiếm ngày xưa trong các bữa cỗ của những gia đình ở Huế, hay các gia đình có điều kiện, hoặc trong các khách sạn, cung đình. Nem công Chả phượng còn là món ăn vừa ngon vừa sang trọng trong các mâm cỗ ngày Tết của một số gia đình và cũng là một cách để lưu giữ nét văn hóa ẩm thực của cha ông ta.

Một đĩa Nem công Chả phượng không chỉ ngon mà bầy biện cũng phải bắt mắt