Giới trẻ Việt hào hứng với xe điện một bánh
Được thiết kế với mục đích ban đầu là để giảm ách tắc giao thông, hoạt động trong những cung đường ngắn và rất thích hợp đi trên vỉa hè hay đường dành cho người đi bộ. Thế nhưng về đến Việt Nam, liệu những chiếc xe điện một bánh này có phát huy được tác dụng như mục đích sản xuất. Khi mà ở nước ta, nhiều tuyến phố người đi bộ còn phải đi xuống lòng đường, ngay bên cạnh là hàng trăm phương tiện đang di chuyển một cách chóng mặt...
Tiện dụng ở nước ngoài
Với thiết kế siêu gọn cùng trọng lượng chưa tới 10kg, xe có thể được sử dụng cho những chặng đường ngắn và dễ dàng mang theo mọi nơi. Có tên gọi Solowheel hay Airwheel tùy theo hãng sản xuất là Mỹ hay Trung Quốc. Đây là một loại đồ chơi công nghệ xuất hiện lần đầu tiên tại hội chợ công nghệ quốc tế diễn ra ở Mỹ vào tháng 1/2012. Tại hội chợ, loại xe này được rất nhiều người quan tâm, nhất là giới trẻ và nhiều người đã sử dụng như một loại phương tiện đi lại thay thế ôtô.
Xe có cấu tạo khá đơn giản, sử dụng động cơ điện làm quay bánh xe, pin Li-ion cung cấp điện năng cho động cơ và con quay hồi chuyển giúp giữ thăng bằng khi di chuyển. Thiết kế gói gọn ở chiếc bánh xe duy nhất. Trọng lượng chỉ khoảng 9,8kg đã gồm pin. Hai chỗ để chân làm bằng hợp kim. Phần vỏ bằng nhựa và có tay xách. Chiều cao 45cm và rộng chưa tới 40cm (chỗ để chân mở).
Xe có các bước sử dụng khá đơn giản dù cũng phải mất thời gian làm quen giống mọi loại phương tiện khác. Bắt đầu chạy xe bằng cách đặt một bên chân (thường là chân thuận trước) lên chỗ để chân, chân còn lại đẩy nhẹ lấy đà rồi đặt lên xe. Người giữ thẳng, hướng trọng tâm về phía trước để tiến và hơi ngửa về sau để dừng lại hoặc chạy lùi. Quay xe bằng cách sử dụng góc bàn chân và cẳng chân.
Xe có tải trọng 120kg. Với một người có cân nặng khoảng 60kg, xe có thể chạy được 15km với một lần sạc. Mất khoảng 45 phút để sạc đầy và chỉ 30 phút để được 80%. Tốc độ tối đa 18km/h và khi đạt đến vận tốc này, xe sẽ phát tiếng kêu để cảnh báo. Xe có thể đi trên mặt đường dốc từ 15 đến 18 độ.
Với mục đích sản xuất là giảm chi phí nhiên liệu, giảm khí thải và hạn chế ùn tắc giao thông tại Mỹ và các nước châu Âu, chiếc xe điện một bánh là phương tiện lý tưởng và thân thiện với môi trường. Tại nhiều nước, nơi chế tạo ra chiếc xe điện một bánh, việc sử dụng loại xe này để di chuyển trên các tuyến phố đi bộ, trên vỉa hè rất được ưa chuộng. Nhiều người sử dụng nó để đi từ nhà ra bãi đỗ xe ôtô hay ra bến xe bus hoặc sử dụng cho các cung đường ngắn quanh khu vực sinh sống. Xe điện một bánh còn tiện dụng cho những hành trình ngắn, trong một không gian rộng cần di chuyển nhiều như các nhà máy, công xưởng cần liên tục di chuyển.
Ứng dụng thế nào tại Việt Nam?
![]() |
| Một người sử dụng Solowheel tại khu vực Hồ Gươm. |
Theo như các tính năng và mục đích khi được chế tạo, xe điện một bánh hỗ trợ hết sức cho việc giảm tải ách tắc giao thông và giảm phương tiện cá nhân cồng kềnh. Thế nhưng, giao thông tại nơi chế tạo loại xe này so với Việt Nam là một điều cần được đem ra để so sánh. Tại Mỹ hay Trung Quốc, các tuyến phố đi bộ thường rất phát triển nên có thể phát huy hết tác dụng của loại xe điện một bánh này trong việc sử dụng để di chuyển qua lại. Hơn nữa, chất lượng mặt đường hay vỉa hè của các tuyến phố ở hai nước này thường rất nhẵn nhụi và được bảo trì tốt nên việc di chuyển của xe không gặp nhiều khó khăn.
Còn tại Việt Nam thì sao? Chất lượng mặt đường không được ổn định, gồ ghề và nhiều "ổ gà", "ổ trâu" dù là lòng đường hay trên vỉa hè. Tại nhiều tuyến phố thậm chí còn không có đủ diện tích vỉa hè để phục vụ người đi bộ do các hàng quán lấn chiếm. Điều quan trọng hơn cả là ý thức tham gia giao thông của người dân còn chưa được tốt, việc chen lấn làn, sai làn vẫn còn diễn ra thường xuyên, chưa kể đến việc phóng nhanh vượt ẩu của một số người. Chỉ một vài yếu tố được nêu ra ở trên thôi cũng đủ khiến việc đưa loại xe này ứng dụng tại Việt Nam trở nên khó khăn.
Theo anh Quốc An (Minh Khai, Hà Nội) - một trong những người đầu tiên sử dụng loại xe này tại Việt Nam cho biết: "Tôi vẫn thường sử dụng Solowheel để đi quanh quanh trong khu vực, xa nhất là đi từ nhà lên tới hồ Hoàn Kiếm. Tôi điều khiển xe thành thạo rồi nên các đoạn đường gồ ghề như trong ngõ vẫn đi được nhưng phải đi chậm. Nhưng nói chung việc sử dụng xe điện một bánh tại nước mình vẫn còn hạn chế bởi ý thức đi xe của nhiều người vẫn còn kém, mình có đi cẩn thận thì vẫn có khả năng bị người khác quệt vào, nếu không điều khiển cẩn thận vẫn nguy hiểm nhất là đối với các bạn nữ".
Cũng theo anh Quốc An, từ khi sử dụng loại xe này, cũng có nhiều người thích và nhờ mua hộ. Hầu hết những người được anh dạy sử dụng xe đều dùng để đi từ nhà ra bến xe bus hay ra bãi đỗ ôtô giống như nhiều người dùng ở Mỹ hay Trung Quốc. Để tập đi Solowheel thành thạo cần mất vài ngày, nhanh hay chậm tùy khả năng của từng người. Nhưng rất ít người sử dụng xe này để lưu thông trên đường phố hay sử dụng thay thế cho phương tiện giao thông thông dụng ở các thành phố lớn như xe máy hay gần đây là xe đạp điện. Việc rất ít ở đây không phải do độ an toàn của xe điện một bánh kém mà do những nguyên nhân đã nêu trên, sự nguy hiểm đến từ ý thức người dân và khả năng đáp ứng của đường dành cho người đi bộ ở Việt Nam.Cũng không thể phủ nhận hoàn toàn các tính năng khá tốt của loại xe này trong việc tránh ách tắc giao thông, tiết kiệm được chỗ đỗ xe và tiện dụng đối với những người không cần đi xa. Tuy nhiên, để đạt tới mức độ có thể ứng dụng tốt loại xe Solowheel này vào hệ thống giao thông của nước ta thì cần sự xem xét kĩ lưỡng của các cơ quan chức năng. Có thể trong tương lai, khi mà các tuyến phố đi bộ phát triển ví dụ như khu vực phố cổ tại Hà Nội hay các khu trung tâm thương mại ở các thành phố lớn khác, việc cân nhắc đưa loại xe Solowheel này vào sử dụng đại trà có thể khả thi.
Chưa phải là trào lưu
Trong hoàn cảnh hiện tại, khi việc nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ còn đang phát triển, việc sử dụng xe điện một bánh vẫn còn dừng ở mức tò mò và chưa lan rộng. Số người sử dụng loại xe này vẫn chưa vượt quá hai con số và có một vài người vẫn hoạt động theo phong trào thay vì ứng dụng thực tế.

Anh An cùng bạn đi thử Solowheel trong ngõ phố.
Anh Quốc An cũng cho biết, có một nhóm là những Việt kiều hay du học sinh mang loại xe này từ Mỹ về. Nhóm này thường đi theo số đông và có cả đồng phục trong mỗi lần họp nhóm, chủ yếu để gây sự tò mò đối với người đi đường chứ chưa phải dùng xe điện phục vụ cho sinh hoạt hằng ngày. Cũng có một số nhóm khác hoạt động vì tính hiếu kì, ngồi lại với nhau để giao lưu, hướng dẫn nhau cách sử dụng Solowheel thành thạo hơn. Trong số những người anh An dạy đi xe cũng có một vài người vì tò mò mà mua loại xe này về sử dụng chứ chưa hiểu rõ tác dụng của loại xe này.
Khi hỏi về việc sử dụng Solowheel có trở thành một trào lưu, thú chơi mới của giới trẻ hay không? Anh An cho biết: "Nếu nói xe điện một bánh là trào lưu thì cũng không phải. Phần lớn người đang sử dụng đều dùng loại xe này đúng với mục đích ban đầu của nó. Chỉ có một số ít người thích và xem loại xe này như một thứ gây tò mò mà thôi. Mà không chỉ giới trẻ, tôi cũng đã từng mua giúp cho một anh ở thành phố Hồ Chí Minh một chiếc Solowheel. Anh này có tuổi rồi và sử dụng xe này để đi ra bến xe bus cách nhà gần 2km thay vì đi xe ôm...".
Vào thời điểm hiện tại, cơ quan chức năng vẫn chưa cho nhập khẩu loại xe này về nước bởi chưa biết xếp vào loại mặt hàng nào, đánh thuế ra sao. Khả năng loại xe này sẽ không thể nhập khẩu ồ ạt về Việt Nam trong tương lai gần. Những chiếc xe điện một bánh hiện đang sử dụng đều là hàng xách tay hoặc mua lẻ gửi về nên việc bảo hành xe vẫn phải gửi về nơi sản xuất. Đó cũng là một điều khó khăn để đưa loại xe này có thể phát triển rộng rãi ở nước ta.
Việc xe đạp một bánh có phát triển được hay không vẫn còn phải chờ thời gian trả lời. Bởi lẽ, với sự phát triển không ngừng của khoa học kĩ thuật, trong tương lai sẽ còn nhiều loại phương tiện giao thông được chế tạo. Còn tại Việt Nam, vẫn chờ những phương án mới trong việc cải thiện ý thức tham gia giao thông cho người dân. Chỉ khi ấy, những phương tiện giao thông hữu ích mới có cơ hội phát triển, góp phần giải quyết vấn đề ách tắc vẫn đang làm đau đầu các cơ quan chức năng

