“Gangnam style” báo hiệu suy thoái kinh tế toàn cầu?

Vào những ngày cuối tháng 2 đầu tháng 3/2013 này, tức là trong vòng 7 tháng sau khi được đưa lên trang mạng youtube.com, clip “Gangnam style” giờ đây đã có gần 1,4 tỉ lượt xem! Con số khủng này phần nào cho ta thấy cơn sốt mang tên “Gangnam style” lan tỏa trên toàn thế giới trong thời gian qua chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Người người đua nhau nghe, xem, và nhảy theo “Gangnam style”, song liệu có ai nghĩ rằng đằng sau bài hát vui nhộn hài hước này có thể là đám mây đen mang tên suy thoái kinh tế toàn cầu?

Gangnam style là một video clip của một rapper người Hàn Quốc Park Jae Sung (PSY), bài hát có tiết tấu vui nhộn sôi nổi với ca từ khá đơn giản, nhất là đoạn điệp khúc “Oppa Gangnam style!” (Anh có phong cách Gangnam!) dễ dàng đi vào trí nhớ của bất cứ người nghe nào, bất kể người đó không biết cả tiếng Anh lẫn tiếng Hàn Quốc.

Không có gì lạ, khi trẻ con thuộc câu hát này nhanh hơn ăn kẹo! Điệu nhảy trong clip miêu tả một người cưỡi ngựa tưởng tượng với các động tác cũng rất dễ mô phỏng. Chỉ cần vào trang mạng chia sẻ lớn nhất thế giới youtube gõ từ khóa “Gangnam style”, bạn sẽ thấy ngay, điệu nhảy vui vẻ này khiến cho từ Tổng thư ký Liên hợp quốc 69 tuổi đến em bé mới 7 tháng tuổi cũng không thể ngồi yên. 

Clip từ đầu đến cuối hầu như là những hình ảnh hoang tưởng, do nhân vật chính của chúng ta tự tưởng tượng ra. Chẳng hạn như cảnh tượng mở đầu clip, anh chàng đang ngồi trên bãi biển nắng vàng và lộng gió, bên cạnh là một cô gái xinh đẹp gợi cảm đang quạt cho anh, trong khi thực tế “bãi biển” đó chỉ là sân chơi cát trong một nhà trẻ, hay từ đầu đến cuối bài hát, anh chàng cưỡi ngựa đi khắp nơi, tay vung, chân dậm rất có khí thế, nhưng hóa ra chỉ toàn cưỡi một con ngựa tưởng tượng đi trên đường phố mà thôi.

Điệu nhảy ngựa trong bài hát “Gangnam style” gây sốt trên toàn thế giới.

Thú vị hơn cả là, anh chàng nhảy điệu cưỡi ngựa tưởng tượng vui vẻ này rất ít khi phải nhảy một mình, anh ta đã lôi cuốn được không ít người cùng nhảy với mình, và cho đến cuối clip, thì số người cùng nhảy với anh đã là một đội quân rất đông đảo. Tất nhiên, cũng không loại trừ khả năng những người này cũng do anh ta tự tưởng tượng ra nốt!

Cái điều mà anh chàng trong clip phải tưởng tượng ra, thì giờ đây đã trở thành hiện thực. Khắp hang cùng ngõ hẻm trên thế giới, ở đâu cũng dễ dàng bắt gặp cảnh tượng người ta đang nhảy điệu “Gangnam style”. Các ứng viên Hoa hậu Hàn Quốc năm nay thể hiện điệu nhảy trong trang phục bikini và cả trang phục truyền thống Hanbok, Hải quân Mỹ nhảy Gangnam style, Tổng thống Mỹ và phu nhân (đóng giả) nhảy Gangnam style, các flash mob của nó xuất hiện tại các thành phố trên khắp thế giới, các video chế thì không thể đếm nổi vì quá nhiều, PSY xuất hiện trên những show truyền hình nổi tiếng nhất để dạy cho những người nổi tiếng khác điệu nhảy trứ danh của mình, ví như Britney Spear...

Kể từ khi trang chia sẻ youtube ra đời đến nay, “Gangnam style” là clip đầu tiên đạt số lượt người xem 1 tỷ (hiện giờ đã là gần 1,4 tỷ), và không chỉ là clip có số người xem nhiều nhất, nó còn là clip có số người Like nhiều nhất trong lịch sử youtube. Thật khó tưởng tượng nổi!

Nhiều người đã ra tay lý giải sự thành công nhanh chóng bất ngờ của “Gangnam style”. Vui nhộn, hài hước, sexy và đơn giản - có lẽ vẫn là chìa khóa dẫn clip này đến với khán giả thuộc nhiều nền văn hóa khác nhau trên thế giới. Ngoài ra, bề ngoài và phong cách đậm chất Á Đông của một PSY mũm mĩm và hài hước là một nguyên nhân quan trọng khiến cho “Gangnam style” tiến bước thành công vào thị trường Âu Mỹ.

Cũng có người lý giải rằng, đằng sau clip tưởng như thuần giải trí này là một sự tố cáo xã hội sâu sắc, và anh chàng PSY đang chế giễu thói “trưởng giả học làm sang” của một bộ phận cư dân khu Gangnam giàu có xa hoa của Hàn Quốc. Tuy nhiên, phải chú thích thêm rằng, một phần nhờ bài hát và điệu nhảy này mà du lịch Hàn Quốc có mức độ tăng trưởng ấn tượng 13% trong năm 2012, khi các tour du lịch Gangnam thu hút một lượng lớn khách du lịch nước ngoài.

Không thể chối cãi được, bài hát và điệu nhảy Gangnam mới ra đời chưa được một năm đã đem đến cho biết bao người trên thế giới nhiều niềm vui và tiếng cười sảng khoái. Nhưng nếu dùng con mắt của kinh tế học mà xem xét, thì e rằng có thể dẫn đến một kết luận u ám thế này: nền kinh tế toàn cầu đang rơi vào khủng hoảng, và xem ra còn xa mới đến lúc hồi phục!

Có một điều mà các nhà kinh tế học lẫn các nhà xã hội học đều công nhận: khủng hoảng kinh tế trên phạm vi rộng có thể khiến cho con người ta rơi vào tâm lý bất an và bất lực không thể kiểm soát nổi. Và lúc này, người ta có xu hướng dùng cái hài hước, dùng tiếng cười để trấn áp hai thứ tâm lý đó. Điều này chẳng phải là một phát hiện gì mới mẻ, từ hàng vài trăm năm trước đây, những người hoạt động trong ngành công nghiệp giải trí, nhất là trong lĩnh vực hài kịch, đã biết quá rõ rằng: sau mỗi lần phát sinh khủng hoảng kinh tế, công việc kinh doanh của họ trở nên vô cùng thuận lợi.

Kinh tế càng trượt dốc không phanh, dấu hiệu phục hồi càng ít, thì thiên hạ càng có nhu cầu đi xem hài kịch để giải sầu, để tạm thời quên đi trong chốc lát những lo lắng về tương lai, cứ như trong những tiếng cười sảng khoái nhiều khi rất vô nghĩa vô bổ mà hài kịch đem lại cho họ có một liều thuốc giảm đau cực hiệu quả vậy. Trong một bài trả lời phỏng vấn của tờ Nhật báo phố Wall của Mỹ, PSY cũng nói rằng: “Thời tiết đã nóng nực như vậy, kinh tế đã ảm đạm như vậy, tôi chỉ muốn viết một bài hát có thể khuấy động lòng người”.

Ngược dòng thời gian một chút, cách đây gần 100 năm, ngày 29/10/1929 đã đi vào lịch sử thế giới với cái tên “Ngày thứ ba đen tối”. Sau gần một thập kỷ huy hoàng thị trường chứng khoán phố Wall tăng điểm liên tục, khiến cho người ta chìm đắm trong sự xa hoa hưởng lạc tưởng như bất tận, từ tháng 10/1929, thị trường chứng khoán bắt đầu rớt điểm thê thảm không gì cứu vãn nổi, tạo nên tấn “thảm kịch phố Wall” nổi tiếng mà đỉnh điểm chính là ngày 29/10, khi các nhà đầu tư hoảng sợ đổ xô đi rút tiền khiến cho thị trường chứng khoán hỗn loạn chưa từng có.

Người ta còn đồn rằng trong ngày hôm đó, những nhân viên khách sạn nổi tiếng Ritz Carlton đã thay câu chào đón thường ngày bằng câu hỏi: “Xin hỏi, quý ngài thuê phòng khách sạn là để ở hay để nhảy lầu?”.

Tấn thảm kịch này sau đó đã ảnh hưởng đến không chỉ Mỹ hay các nước phương Tây mà toàn thế giới, dẫn đến một cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu trong khoảng 10 năm. Nhưng cũng chính 10 năm kinh tế ảm đạm đó lại là 10 năm hoàng kim của thể loại hài kịch. Một loạt phim để đời của vua hài Charlie Chaplin ra đời trong chính thời kỳ này, như “City Lights” - Ánh sáng thành phố (1931), “Modern Times” - Thời đại tân kỳ (1936) và “The Great Dictator” - Tên đại độc tài (1940).

Trong kinh tế học có một hiện tượng gọi là “hiệu ứng Disney”. Đại khái, khi kinh tế rơi vào suy thoái, người thất nghiệp ngày càng nhiều, thời gian nghỉ kéo dài hơn, thì khi đó khách hàng của Disney tăng vọt, và ngành công nghiệp giải trí càng ăn nên làm ra. Chứ nếu kinh tế đang trên đà tăng trưởng, người người say mê làm việc, thì chưa chắc ngành giải trí đã kiếm được bộn tiền. Chính là trong năm 1933 khi nền kinh tế Mỹ đang trượt dài trên đà suy thoái, hãng Disney đã cho ra mắt bộ phim hoạt hình màu đầu tiên, mở đầu cho một kỷ nguyên Disney vươn lên thống trị ngành giải trí toàn thế giới.

Liên tưởng đến sự xuất hiện và thành công vang dội của “Gangnam style”, khi điệu nhảy ngựa vang lên khắp nơi trên thế giới, cũng chính là lúc nền kinh tế Hàn Quốc nói riêng và châu Á nói chung mắc kẹt trong khủng hoảng, và theo các nghiên cứu mới nhất, tốc độ hồi phục sẽ chậm hơn những dự đoán lạc quan rất nhiều. Tăng trưởng kinh tế của châu Á năm nay có thể sẽ giảm xuống mức 6,1% thay vì 7,2% của năm ngoái. Và tất nhiên, cứ nhìn bằng con mắt kinh tế học thì “Gangnam style” càng thịnh hành trên toàn thế giới, ngày kinh tế toàn cầu hồi phục lại càng có vẻ xa xôi hơn.

Tuy nhiên, mặc cho kinh tế suy thoái, mặc cho khí hậu toàn cầu biến đổi nóng lạnh bất thường, chẳng có gì ngăn được chúng ta vung tay dậm chân cùng anh chàng PSY trong điệu nhảy ngựa tưởng tượng trứ danh ấy, và dẫu cho ngày mai có thế nào, hôm nay chúng ta hẵng cứ thoải mái hét to: “Oppa Gangnam style!!!”