Xử lý nghiêm những thương lái bất chấp pháp luật trong mua bán sầu riêng

Những hệ luỵ khôn lường   

Theo số liệu từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, đến nay, toàn tỉnh có khoảng 50.000ha sầu riêng (chiếm gần 25% diện tích vùng Tây Nguyên và 1/4 diện tích cả nước). Trong đó, có khoảng 27.000ha đang cho thu hoạch, sản lượng ước đạt gần 400.000 tấn. Cây sầu riêng đã mang lại niềm vui cho người nông dân nhưng tình trạng tranh mua, tranh bán, thổi giá sầu riêng lên cao đã làm xuất hiện những hệ lụy như: doanh nghiệp thua lỗ, tranh chấp dân sự, hình sự gia tăng, thị trường có thời điểm loạn giá sầu riêng, sự liên kết không được coi trọng và bị phá vỡ…

Bà Nguyễn Thị Thuý (Giám đốc Công ty TNHH xuất nhập khẩu Thuý Vy) cho biết, hơn 8 năm qua, bà vẫn xuôi ngược từ các tỉnh Đông Nam Bộ cho đến vùng Tây Nguyên để thu mua sầu riêng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc.

“Thông thường, các doanh nghiệp trước thời điểm vào vụ thu hoạch đều ký hợp đồng về số lượng, đơn giá và cam kết chất lượng sản phẩm với các đối tác nước ngoài. Tuy nhiên, đến chính vụ thì xuất hiện việc tranh mua, tranh bán, có thời điểm doanh nghiệp phải mua nguồn hàng từ nhiều nơi để đáp ứng hợp đồng bán trước, với chất lượng sầu riêng không đạt, bị đối tác trả hàng dẫn đến thua lỗ nặng”, bà Thuý thông tin.

Ông Hoàng Trung Thanh (chủ một doanh nghiệp thu mua sầu riêng trên địa bàn xã Krông Pắk, tỉnh Đắk Lắk) cho biết thêm, những năm gần đây cứ đến thời điểm vào đầu vụ, nhiều thương lái đến tận vườn chốt giá, phá giá sầu riêng, doanh nghiệp không mua giá cao thì không có nguồn hàng. Do đó, đơn vị mong muốn chính quyền địa phương, ngành chức năng quản lý chặt chẽ thương lái, “cò” sầu riêng, người nước ngoài vào địa bàn, có giải pháp kiểm soát để bình ổn giá sầu riêng, bình ổn thị trường, đồng thời mong muốn nông dân cùng chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp.

Sự liên kết không được coi trọng và bị phá vỡ thì tình hình gây mất an ninh trật tự tại địa phương cũng gia tăng. Một số thương lái, “cò” thu mua nhỏ lẻ thường đến vườn chốt giá cao nhưng sau đó không thu mua khi giá sầu riêng hạ dẫn đến người mua có tâm lý chờ giá nên không muốn cắt nhanh, cắt hết vườn, một số trường hợp bỏ cọc đã ký kết trước đó với nông dân dẫn đến tranh chấp, khiếu kiện…

Sẽ xử lý nghiêm    

Đắk Lắk có gần 500 cơ sở thu mua, chế biến sầu riêng từ lớn đến nhỏ lẻ. Tuy nhiên, đến nay chỉ có khoảng 40 cơ sở đóng gói sầu riêng quả tươi đã được phê duyệt mã số xuất khẩu và 11 cơ sở cấp đông. Toàn tỉnh có 28 hợp tác xã chuyên sản xuất sầu riêng, 185 hợp tác xã nông nghiệp có liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp và có 7 doanh nghiệp bước đầu đã hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến sơ chế đóng gói. Sầu riêng quả tươi của Đắk Lắk đã xuất khẩu sang nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ như: Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Hoa Kỳ… Trong đó, Trung Quốc vẫn là thị trường xuất khẩu chủ yếu.

Có thể thấy, số cơ sở thu mua và doanh nghiệp nhỏ lẻ chưa đủ điều kiện thu mua sầu riêng xuất khẩu hiện đang chiếm phần lớn. Chính điều này đã dẫn đến vi phạm các quy định của Nhà nước về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn… đặc biệt là tình trạng tranh mua, tranh bán, đẩy loạn giá sầu riêng…

Ông Nguyễn Thiên Văn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết, nhằm siết chặt kỷ cương, trật tự việc tranh mua, tranh bán, làm loạn giá thị trường, ảnh hưởng đến tình hình chung của ngành sầu riêng, ngày 25/3 vừa qua, UBND tỉnh đã ban hành quy chế quản lý hoạt động mua bán sầu riêng trên địa bàn. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm thiết lập kỷ cương trong kinh doanh, bảo đảm quyền lợi cho nông dân và giữ vững uy tín thương hiệu sầu riêng Đắk Lắk trên thị trường trong và ngoài nước.

Theo đó, quy chế này quy định trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc quản lý các hoạt động này, tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật của Việt Nam và các cam kết quốc tế, phải dựa trên nguyên tắc công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh; bảo đảm quyền lợi chính đáng của người sản xuất và người tiêu dùng; bảo đảm truy xuất nguồn gốc, chất lượng an toàn thực phẩm cũng như bảo vệ môi trường.

UBND tỉnh nghiêm cấm các hành vi gian lận thương mại, giả mạo mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói hoặc lợi dụng biến động thị trường để ép giá, gây nhiễu loạn thông tin mùa vụ.

UBND tỉnh giao Sở Công Thương chủ trì, phối hợp cùng các cơ quan chức năng giám sát hoạt động thị trường và xử lý gian lận thương mại. Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm kiểm soát quy trình canh tác bền vững, an toàn thực phẩm và quản lý hệ thống mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói. Công an tỉnh và Thuế tỉnh Đắk Lắk sẽ tăng cường kiểm tra, ngăn chặn các hành vi trốn thuế, hóa đơn bất hợp pháp và bảo đảm an ninh trật tự tại các điểm thu mua trong mùa vụ sầu riêng.

UBND các xã, phường tăng cường công tác tuyên truyền phổ biến quy chế này đến người dân và thương nhân; kiểm tra, giám sát trực tiếp hoạt động của thương nhân và xem xét xác nhận điều kiện hoạt động cho các điểm thu mua tạm thời theo quy định.