Đẩy mạnh công chứng điện tử, thí điểm công chứng từ xa trong thời gian tới

Bên lề quốc hội, Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Phạm Văn Hòa đã có trao đổi với phóng viên Báo Công an nhân dân về những tác động tích cực của nội dung sửa đổi, bổ sung trong dự thảo luật lần này cũng như việc thúc đẩy hoạt động công chứng từ xa trong thời gian tới.

PV: Thưa ông, với tư cách là người theo sát quá trình thảo luận về dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, ông đánh giá thế nào về những nội dung được sửa đổi lần này?

ĐBQH Phạm Văn Hòa: Tôi đánh giá cao cơ quan chủ trì soạn thảo trình dự thảo luật trước quốc hội để sửa đổi, bổ sung một số nội dung, một số điều của Luật Công chứng. Đây là cú hích tác động hoạt động công chứng của Việt Nam đi vào nề nếp và thực chất hơn đặc biệt là trên lĩnh vực công chứng điện tử, tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp. 

Ngoài ra, theo dự thảo luật, chúng ta sẽ áp dụng dữ liệu công chứng quốc gia trên phạm vi toàn quốc và thực hiện chuyển đổi số mạnh mẽ trong lĩnh vực công chứng. Tôi cho rằng đây là nội dung rất quan trọng. Tới đây, công chứng Việt Nam sẽ được tổ chức thực hiện ngang tầm được với các quốc gia trên thế giới. 

Có thể nói, nội dung sửa đổi không nhiều nhưng đều là những vấn đề mang tính chất nền tảng, rất quan trọng, không chỉ bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước mà còn bảo đảm hoạt động công chứng được tiến hành an toàn hơn, mở ra cơ sở, điều kiện cho việc cung cấp dịch vụ công chứng không phụ thuộc địa giới hành chính để phục vụ người dân tốt hơn.

PV: Thực tế thời gian qua chúng ta thấy công chứng điện tử đã bắt đầu đi vào đời sống, từng bước góp phần giảm thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Vậy với những quy định mới trong dự thảo luật sửa đổi lần này, ông kỳ vọng gì vào tác động sâu rộng hơn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội?

ĐBQH Phạm Văn Hòa: Nội dung về công chứng điện tử tại Luật Công chứng đã được Quốc hội thông qua ngày 26/11/2024, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025 và hiện đã được tổ chức thực hiện, giúp các giao dịch dân sự và thương mại diễn ra nhanh chóng, an toàn và minh bạch hơn. Đáng chú ý, công chứng điện tử đã bắt đầu đi vào đời sống, góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp mà vẫn đảm bảo về mặt pháp lý, giá trị công chứng.

Tuy nhiên, công chứng điện tử còn mới mẻ đối với các công chứng viên và người công chứng. Hiện nay, các văn bản công chứng điện tử mới được tiếp nhận tại các cơ quan hành chính công ở Hà Nội để thay thế hoàn toàn bản giấy. Để công chứng điện tử đi vào cuộc sống thực chất hơn, theo tôi, công tác tuyên truyền cần được đẩy mạnh hơn nữa. Cùng với đó, cơ sở dữ liệu công chứng cần phải hoàn thiện sớm để người công chứng tin tưởng, hiểu rõ giá trị pháp lý của công chứng điện tử. 

PV: Từ những điểm tích cực về công nghệ trong luật, hiện nay có nhiều ý kiến cho rằng chúng ta nên tiến xa hơn bằng việc thừa nhận “công chứng từ xa”. Quan điểm của ông về vấn đề này thế nào?

ĐBQH Phạm Văn Hòa: Mặc dù dự thảo luật lần này chưa đề cập đến công chứng từ xa, tuy nhiên quá trình thảo luận tại tổ, và phát biểu tại hội trường của Quốc hội, tôi đã đề cập đến nội dung công chứng từ xa. 

Công chứng từ xa mang lại rất nhiều lợi ích cho người dân và doanh nghiệp. Người dân không phải đến trực tiếp văn phòng công chứng, đỡ phiền hà và đỡ tốn chi phí. Hiện nay, hạ tầng số của Việt Nam như Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, VNeID, với sự hỗ trợ của công nghệ và chuyển đổi số sẽ hỗ trợ xác thực danh tính từ xa bảo đảm mức độ an toàn với yêu cầu là công chứng viên và người công chứng đồng ý thực hiện hình thức công chứng này. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những rủi ro như việc giả giọng nói, giả hình ảnh, giả chữ viết... Nhưng, theo tôi, công nghệ hiện đại hiện nay cho phép kiểm soát chặt chẽ thông qua xác thực đa lớp, ghi hình trực tiếp và lưu trữ để truy vết.

 Tôi rất mong muốn ban soạn thảo bổ sung nội dung công chứng từ xa, một hình thức công chứng mà các nước trên thế giới đã áp dụng. 

PV: Vậy để công chứng từ xa có thể sớm đi vào đời sống một cách thuyết phục, ông có kiến nghị gì về lộ trình triển khai?

ĐBQH Phạm Văn Hòa: Theo tôi, cần một lộ trình thận trọng, không triển khai đại trà ngay lập tức.Trước hết, có thể thí điểm đối với các giao dịch đơn giản, ít rủi ro để rút kinh nghiệm. Sau khi hệ thống vận hành ổn định, chúng ta sẽ từng bước mở rộng phạm vi để nâng cao khả năng tiếp cận pháp lý cho doanh nghiệp và người dân.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!