Vụ án tại Xí nghiệp Thủy tinh Cam Ranh: Tiếp tục trả hồ sơ để điều tra bổ sung

Cách đây 12 năm, UBND tỉnh Khánh Hòa phê duyệt đầu tư dây chuyền công nghệ sản xuất bao bì thủy tinh tại Xí nghiệp Thủy tinh Cam Ranh với công suất mỗi ngày 25 tấn sản phẩm. Ông Nguyễn Thanh Khiết (58 tuổi), Giám đốc Xí nghiệp ký hợp đồng ủy thác Công ty Vật tư công nghiệp Khánh Hòa (Khamatco) nhập khẩu thiết bị trị giá 1.240.000 USD, trong đó có chi phí thiết kế, bảo hành 248.000 USD. Dây chuyền thiết bị phải mới do các nước SNG sản xuất và nghiệm thu sau năm 1992, riêng máy tạo hình chai phải có chứng chỉ chất lượng của Nga và được Vinacoltrol kiểm nghiệm.

Gần một tuần sau, Giám đốc Khamatco Lê Thành Sơn (60 tuổi) ký hợp đồng mua dây chuyền thiết bị của Công ty Finacing and New Technogoly (FaNT) CHLB Nga, nhưng không tách riêng hợp đồng chuyển giao công nghệ, trong khi khoản chi này chiếm 11,6% giá trị đầu tư, vượt quá giới hạn luật định, gây thiệt hại 106.970 USD.

Ông Sơn nhờ bạn là một nghiên cứu sinh ở Nga ký nhận hàng lên tàu tại Cảng St Petersburg và Odessa và chỉ đạo tiếp nhận lô hàng đầu tiên đưa về Xí nghiệp Thủy tinh Cam Ranh không qua giám định chất lượng của Vinacoltrol. Làm bừa nhưng ngay sau đó, ông Sơn vẫn lên ghế Phó Giám đốc Sở Công nghiệp Khánh Hòa, trực tiếp theo dõi lắp đặt thiết bị ở Xí nghiệp Thủy tinh Cam Ranh.

Người thay thế ông Sơn giữ chức Giám đốc Khamatco là Lưu Quang Thái đã yêu cầu chủ đầu tư công trình nộp chi phí giám định lô thiết bị còn lại, nhưng Giám đốc Xí nghiệp Thủy tinh Cam Ranh Nguyễn Thanh Khiết lấy cớ không có tiền nên từ chối.

Hậu quả là sau khi lắp đặt và vận hành, dây chuyền thiết bị liên tục xảy ra sự cố kỹ thuật. Dù đã tìm giải pháp khắc phục, nhưng kết cục hoạt động sản xuất ở Xí nghiệp Thủy tinh Cam Ranh phải đình trệ, trong khi bên mua đã trả cho bên bán 1.115.590 USD.

Sau khi giám định, Bộ Khoa học công nghệ và Tổ chức Giám định kỹ thuật hình sự tỉnh Khánh Hòa kết luận: Linh kiện thiết bị không đồng bộ và quá lạc hậu, một số thiết bị chính không có nhãn mác, năm sản xuất, thậm chí có dấu hiệu dập lại chữ số và do nhiều nước sản xuất. Chỉ vì cố ý làm trái, Nguyễn Thanh Khiết và Lê Thành Sơn đã đổi hơn 25 tỷ đồng công quỹ Nhà nước lấy những khối sắt vô hồn.

Sau ba phiên tòa, vụ án còn phải điều tra bổ sung

Nếu rà soát lại từ khâu chuẩn bị đầu tư, xác lập và phê duyệt luận chứng kinh tế kỹ thuật đến việc ký kết hợp đồng mua bán dây chuyền thiết bị, chuyển giao công nghệ, tiếp nhận lắp đặt và vận hành sản xuất… sẽ thấy rõ trách nhiệm liên đới của nhiều cơ quan chức trách và cá nhân. Tuy nhiên, cơ quan kiểm sát chỉ truy tố hai bị can Nguyễn Thanh Khiết, Lê Thành Sơn về tội cố ý làm trái nên phát sinh khiếu nại kéo dài của những người tham gia tố tụng. Thậm chí, luật sư bào chữa cho bị cáo có lần đã đề nghị làm rõ vai trò, hành vi và trách nhiệm của một số quan chức khác liên quan đến vụ án, nhưng không được đáp ứng.

Tại phiên tòa lần này, hơn 10 nhân chứng, người có quyền và nghĩa vụ liên quan vắng mặt, điều đáng nói là nhiều tình tiết mới phát sinh sau khi Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Đà Nẵng hủy án sơ thẩm lần thứ nhất. Đặc biệt, nhân chứng quan trọng là một nghiên cứu sinh tại Nga trước đây đã khai việc ký nhận dây chuyền thiết bị sản xuất bao bì thủy tinh trước khi tàu rời cảng St Petersburg và Odessa được thực hiện theo ủy quyền của Lê Thành Sơn - Giám đốc Khamatco như kết luận điều tra và cáo trạng. Nhưng khi tòa công bố lời khai này thì bị cáo Sơn phản bác và yêu cầu đối chất.

Về khoản tiền hơn 1 triệu USD Xí nghiệp Thủy tinh Cam Ranh đã vay từ Chi nhánh Vietcombank Nha Trang để Khamatco thanh toán giá trị dây chuyền thiết bị, nhưng thực tế số tiền đó đã bị một số đối tượng rút ra sử dụng trái phép… Chính vì vậy, sau hai ngày xét xử, đại diện VKS không luận tội, TAND tỉnh Khánh Hòa đã quyết định trả hồ sơ để điều tra bổ sung và giám định thiệt hại trong từng giai đoạn để có cơ sở định lượng hình phạt và xem xét trách nhiệm dân sự từng bị cáo.

Ngoài ra, Tòa còn kiến nghị điều tra làm rõ có hay không hành vi cố ý làm trái trong thời gian sang Nga của Lê Thành Sơn - người đã được án sơ thẩm lần trước tuyên xử vô tội