Vì sao nhiều tàu biển Việt Nam bị liệt vào “danh sách đen”?

Thứ Sáu, 02/05/2008, 08:13
Trong vòng 5 tháng đầu năm 2008, đã có đến 26 tàu của ta bị Tổ chức Hợp tác kiểm tra nhà nước tại các cảng biển khu vực châu Á - Thái Bình Dương (Tokyo - MOU). Theo báo cáo mới nhất của Cục Đăng kiểm Việt Nam (VR): "Trong suốt những năm qua, đội ngũ tàu biển Việt Nam luôn nằm trong "danh sách đen" của Tokyo - MOU. Làm thế nào để tránh được “rủi ro” ấy?
>> 32 tàu biển bị lưu giữ ở nước ngoài

Phát triển rất nhanh những năm gần đây, hiện đội tàu biển Việt Nam đã có khoảng 1.300 chiếc với tổng trọng tải 4,5 triệu tấn và ngày càng có nhiều tàu lớn hoạt động trên các tuyến biển xa. Nhưng từ việc phát triển quá nóng về số lượng đã dẫn đến một thực trạng báo động: tình trạng vi phạm các quy định về an toàn hàng hải ngày càng nhiều cùng hàng loạt các vấn đề khác.

Giá trị lợi nhuận mang lại từ kết quả hoạt động của đội tàu biển Việt Nam chưa tương xứng; ngày càng có nhiều tàu biển chạy các tuyến quốc tế mang cờ Việt Nam bị soi thông qua các cuộc kiểm tra bất thường khi cập cảng các nước.

Chỉ tính riêng số tàu biển Việt Nam bị kiểm tra bởi chính Tổ chức Hợp tác kiểm tra nhà nước tại các cảng biển khu vực châu Á - Thái Bình Dương (Tokyo - MOU) năm 2007 đã là 370 tàu. Song song với việc bị tăng cường kiểm tra, số lượng tàu bị lưu giữ cũng ngày càng nhiều hơn.

Từ năm 2003 đến hết năm 2007 mỗi năm có ít nhất 35 tàu bị chính quyền các cảng thành viên Tokyo -  MOU lưu giữ. Số tàu bị lưu giữ tăng đột biến khi chỉ trong vòng 3,5 tháng đầu năm 2008, đã có đến 26 tàu.

Không chỉ có vậy, theo báo cáo mới nhất của Cục Đăng kiểm Việt Nam (VR): "Trong suốt những năm qua, đội ngũ tàu biển Việt Nam luôn nằm trong "danh sách đen" của Tokyo - MOU. Tại một khóa họp Ban thư ký Tokyo - MOU năm 2007, tổ chức này đã khuyến cáo các cơ quan hữu quan của Việt Nam về vấn đề nêu trên và đề nghị cần phải nhanh chóng có các biện pháp cần thiết để cải thiện tình hình".

Cũng theo nhận định của VR: "Thực tế đáng buồn này đã gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng như: làm ảnh hưởng xấu đến uy tín quốc gia và uy tín của chính quyền hàng hải; đội tàu biển Việt Nam luôn nằm trong nhóm có nguy cơ cao và rất cao theo bảng xếp hạng của chính quyền cảng các nước, từ đó luôn bị kiểm tra rất kỹ ở tất cả các cảng biển quốc tế…" chưa kể tình trạng, những tàu đã bị lưu giữ sẽ bị lưu trong hồ sơ, đến bất kỳ cảng quốc tế nào cũng sẽ bị kiểm tra.

Kết quả tự hoạt động khai thác hàng của đội tàu biển Việt Nam cũng thật đáng buồn: đa số các chủ tàu, ngay cả những doanh nghiệp Nhà nước lớn trong lĩnh vực hàng hải cũng phải mang tàu cho các đối tác trong và ngoài nước thuê định hạn để khai thác.

Bởi lượng hàng hóa do các chủ tàu, doanh nghiệp trong nước khai thác chỉ đáp ứng được từ 18 - 30% công suất vận chuyển của đội tàu biển Việt Nam!

Tàu chạy tuyến quốc tế của một doanh nghiệp vận tải biển.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng số lượng tàu biển bị kiểm tra, lưu giữ tại các cảng quốc tế ngày càng tăng thì có nhiều. Trong đó, nguyên nhân lớn nhất thuộc về phía chủ tàu bởi sự ra đời ồ ạt các công ty vận tải biển nhỏ với năng lực và trình độ quản lý hạn chế đã dẫn tới sự chênh lệch khá lớn giữa các doanh nghiệp vận tải biển trong nước cũng như việc phát triển nhanh về số lượng các đội tàu biển nhỏ, cũ.

Về chất lượng tàu đóng mới trong nước, khi đội tàu biển phát triển nhanh, nhu cầu mua tàu tăng, nhiều doanh nghiệp trong nước đã nắm bắt cơ hội, đầu tư đóng mới tàu để bán lại.

Nhưng để giảm giá thành và rút ngắn thời gian đóng tàu cũng như các bước giám sát kỹ thuật của cơ quan đăng kiểm, các doanh nghiệp này đã đóng mới tàu ban đầu theo thiết kế tàu sông hoặc tàu biển chế III (tàu chạy ven biển hoặc tuyến quốc tế ngắn).

Sau khi hoàn thành đưa vào khai thác, tiếp tục đề nghị với cơ quan đăng kiểm cho nâng cấp tàu để được hoạt động ở vùng biển xa, thậm chí là biển quốc tế để bán được tàu với giá cao hơn.

Tình trạng tàu hoán cải xuất hiện ngày càng nhiều trong đội tàu biển Việt Nam này đã bị các tổ chức bảo hiểm và nhà đầu tư tài chính nước ngoài phản đối. Về nguyên nhân tàu bị lưu giữ do lỗi kỹ thuật từ phía các cơ quan đăng kiểm, tỷ lệ chia đều cho 10 tổ chức đăng kiểm của cả đơn vị trong nước và quốc tế đang hoạt động tại Việt Nam. Đáng chú ý, trách nhiệm nhiều nhất lại thuộc về các tổ chức đăng kiểm nước ngoài.

Trước thực trạng trên, VR đã triển khai hàng loạt biện pháp quyết liệt, theo đó kể từ ngày 15/4, sẽ triển khai đợt tổng kiểm tra tàu biển có dung tích từ 500 trở lên; tất cả những tàu bị lưu giữ đều được VR phân tích nguyên nhân cũng như thành lập trung tâm ứng phó sự cố tàu biển…

Nhưng dù thế nào, việc để xảy ra tình trạng tàu bị lưu giữ nhiều chỉ vì những lỗi hết sức đơn giản liên quan đến đảm bảo an toàn, môi trường và khắc phục sự cố… trong thời gian gần đây, trách nhiệm chính vẫn thuộc về phía chủ tàu

Đức Thắng
.
.
.