Trộn “bột đá” vào kẹo để giảm giá thành

Trong những ngày gần đây, khi việc sản xuất kẹo có pha từ 30-50% bột đá được đoàn kiểm tra liên ngành phanh phui đang gây xôn xao dư luận, PV Báo CAND đã tìm về xã Minh Khai, huyện Hoài Đức (Hà Nội) để tìm hiểu về quá trình sản xuất của doanh nghiệp, cơ sở sản xuất bánh kẹo. Những gì diễn ra sau chuyến khảo sát thực tế khiến chúng tôi cảm thấy bàng hoàng.

Có những nơi, việc nấu kẹo pha bột đá được tiến hành ngay cạnh nhà vệ sinh, cạnh xưởng sản xuất là mương nước đen; có những nơi, người ta sản xuất kẹo ngay cạnh chuồng bò... Ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, vệ sinh an toàn thực phẩm bị coi nhẹ, tất cả chỉ vì lợi nhuận trước mắt mà người sản xuất đã coi thường sức khoẻ của người tiêu dùng. 

Nơi sản xuất "kẹo bột đá"

Từ trung tâm TP Hà Nội, đi khoảng hơn 30km thì đến xã Minh Khai, huyện Hoài Đức. Cách trụ sở UBND xã Minh Khai không xa là xưởng sản xuất kẹo của doanh nghiệp tư nhân thương mại và sản xuất Phúc Thành Khang. Nhìn bề ngoài, ngôi nhà khang trang có treo biển hiệu, cửa đóng im ỉm. Hỏi những người gần đó về doanh nghiệp này, họ nhìn tôi rất dè dặt.

Khi thấy tôi đeo chiếc túi to bự có lẽ giống như dân buôn kẹo, có người mới ghé tai thì thầm: Doanh nghiệp này làm ăn cũng được, trước đó đông khách đến mua hàng lắm. Mấy hôm nay, kể từ khi đoàn kiểm tra, có cả Công an đến làm việc, nhà đó dừng sản xuất, chẳng thấy khách đến hỏi mua nữa.

Rồi họ nhìn tôi ái ngại: Nhà này có cửa sau vào thẳng nơi sản xuất kẹo đấy nhưng lúc này, cô ra chỗ khác mà hỏi mua hàng, ở đây còn nhiều xưởng sản xuất kẹo lắm... Khi tôi hỏi một số người làng về chuyện có biết mấy cơ sở sản xuất "kẹo bột đá" vừa bị đoàn kiểm tra liên ngành bắt quả tang hay không và người làng có ăn "kẹo bột đá" hay không thì chẳng ai trả lời.

Thăm các cơ sở sản xuất kẹo, chúng tôi thực sự thấy bàng hoàng khi đến cơ sở sản xuất kẹo Phong Lan. Cơ sở này nằm trong một ngôi nhà lợp prôximăng, trước cửa là mương nước đen cảm tưởng như không có con cá nào sống nổi vì ô nhiễm. Vừa bước vào nhà, mùi ẩm mốc, mùi chua, mùi khai nước đái trẻ con xộc lên mũi khiến người lạ mới vào lần đầu thấy chóng mặt.

Kinh hoàng hơn, khi vào sâu trong nơi sản xuất, cạnh lò nấu kẹo là nhà vệ sinh được xây một cách tạm bợ. Cơ sở sản xuất này không hề có biển hiệu. Lý giải chuyện này, bà chủ cho biết, không cần đề tên cơ sở nhưng khách vẫn tìm đến mua kẹo.

Từ biển hiệu đã không có, đến khi kiểm tra, ngoài các thùng kẹo đã được cơ quan chức năng niêm phong hôm 5/9, số kẹo còn trong nhà còn khá nhiều, mà theo bà chủ giải thích là kẹo kém chất lượng, khách mua rồi đem trả lại.

Ra đến khu vực gần UBND xã, chúng tôi tìm đến cơ sở sản xuất Phúc Thành Khang. Lúc gọi cửa, người nhà của doanh nghiệp Phúc Thành Khang còn kéo ra tận ngoài cổng, chỉ vào trong nhà nói rằng có đoàn kiểm tra đang làm việc. Cạnh nơi sản xuất kẹo là hàng chục chiếc bao tải bột đá đã được niêm phong.

Bà chủ nhà, vợ chủ doanh nghiệp dẫn chúng tôi đi thăm xưởng sản xuất. Nếu chỉ nhìn từ bề ngoài thì xưởng khá sạch sẽ nhưng chỉ sau khi đi một vòng, chúng tôi mới phát hiện, xưởng sản xuất chỉ cách chuồng bò bên cạnh bằng bức tường. Đi sâu vào trong, chúng tôi vào kho kẹo mềm đã được đoàn kiểm tra liên ngành niêm phong.

Trước đó, sáng 5/9, đoàn kiểm tra liên ngành gồm Phòng 2 Cục Cảnh sát môi trường - Bộ Công an, Thanh tra Bộ Y tế, Sở Y tế Hà Nội; Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm; Viện Dinh dưỡng quốc gia đã bất ngờ kiểm tra xưởng sản xuất kẹo của doanh nghiệp Phúc Thành Khang.

Tại thời điểm đó, việc sản xuất vẫn diễn ra bình thường. Cơ quan chức năng đã lấy mẫu để phân tích, đồng thời tiến hành thu giữ, niêm phong 3 tấn kẹo thành phẩm; 1.500kg bột đá. Sau khi lập biên bản với sự chứng kiến của chủ doanh nghiệp và chính quyền địa phương, đoàn kiểm tra đã tiến hành niêm phong số tang vật, tạm giao cho gia đình và chính quyền địa phương quản lý.

Anh Nguyễn Chí Đức, Trưởng Công an xã Minh Khai, huyện Hoài Đức cho biết: Hiện xã có hơn 5.000 nhân khẩu. Dân trong xã ngoài làm nông nghiệp còn làm thêm nghề sản xuất miến, bún, phở và vài năm gần đây thì sản xuất thêm kẹo. Cả xã có khoảng hơn 20 cơ sở sản xuất kẹo. Do vậy, cũng có nhiều người từ nơi khác đến đây giao dịch, làm ăn nhưng Công an xã cùng chính quyền địa phương và nhân dân chưa để xảy ra tình huống xấu về ANTT.

Cũng theo anh Đức, tình hình ANTT ở đây tương đối ổn định. Sau sự việc này, Công an xã sẽ tăng cường kiểm tra các cơ sở sản xuất kẹo trên địa bàn để kịp thời phát hiện sai phạm nếu có để kiến nghị với cấp trên có hình thức xử lý…

Sản xuất kẹo nhưng không ăn hoặc nếm kẹo

Nói về việc bị đoàn kiểm tra liên ngành phát hiện những vi phạm trong qúa trình sản xuất kẹo, anh Đỗ Văn Hợp, 41 tuổi và vợ là chị Hoàng Thị Tý, 36 tuổi, chủ doanh nghiệp Phúc Thành Khang phân bua: “Chúng tôi mới làm kẹo từ cuối năm 2007, đã có lờ lãi gì đâu...”.

"Ai mách cho gia đình chị cho bột đá vào kẹo?” - Thấy tôi dò xét, chị Tý trả lời: “Thì những người đến mua kẹo họ bảo thế, những người làm kẹo họ cũng nói thế. Nếu không cho bột đá vào thì giá thành cao, bán không được. Ở đây có nhiều nhà làm kẹo, nhà ai bán rẻ thì người ta mua. Giá chung là dưới 10 nghìn đồng/kg, nếu làm không có bột đá, giá thành hơn 11 nghìn đồng/kg”. Chị Tý giải thích, cho bột đá vào cho kẹo mau ráo...

Khi chúng tôi hỏi, gia đình có bao nhiêu người, có mấy cháu nhỏ thì anh chị trả lời có 3 cháu. Hỏi cả gia đình có ai ăn "kẹo bột đá" hay không thì anh chị Hợp nói, ngày đầu mới sản xuất cũng ăn nhưng ít.

Khi chúng tôi hỏi: Gia đình anh chị có đi khám sức khoẻ định kỳ bao giờ không? Nếu các cháu con anh chị ăn kẹo có bột đá mà phát hiện ra có vấn đề về sức khoẻ thì sao? Đáp lại, chị Tý than thở: Chúng tôi không biết cho bột đá vào có ảnh hưởng đến sức khoẻ thế nào, nếu có độc hại thì chúng tôi không dám làm nữa…

Anh Phạm Thư Anh, 22 tuổi, trú tại huyện Hoài Đức, thợ làm kẹo ở nhà anh Hợp cho biết, mỗi ngày anh được trả lương từ 50-70 nghìn đồng. Anh mới đến làm kẹo hơn 10 ngày, còn chưa lĩnh lương, nếu biết sản xuất kẹo có bột đá là độc hại thì anh không dám làm kẹo nữa.

Khi chúng tôi đến cơ sở sản xuất kẹo Phong Lan, chủ hộ kinh doanh là anh Đỗ Đăng Trung đi vắng, chỉ còn vợ anh là chị Đỗ Thị Hải và con trai cùng con dâu ở nhà. Chỉ đứa nhỏ gần 2 tuổi con anh Đỗ Đăng Phong, chúng tôi hỏi: Cháu có ăn kẹo do gia đình sản xuất không? Vợ chồng anh Phong khẳng định là không ăn và lý giải rằng cháu còn bé. "Nhưng trẻ con mới ăn nhiều kẹo, nhất là kẹo mềm?" - đáp lại câu hỏi của tôi, vợ chồng anh Phong chỉ im lặng.

Thế mới biết, từ khi pha bột đá để giảm giá thành, họ đã không dám ăn, cứ bán ra thị trường cho người tiêu dùng còn không biết người tiêu dùng ăn kẹo có bị tổn hại đến sức khoẻ hay không.

Còn nhớ, khi cơ quan chức năng làm việc với cơ sở sản xuất kẹo Thanh Xuân, họ cũng nói rằng hầu như không ăn "kẹo bột đá".

Dư luận hết sức bất bình về việc 3 cơ sở sản xuất kẹo nêu trên vì lợi nhuận mà coi nhẹ sức khoẻ của người tiêu dùng. Nguy hiểm hơn, việc sử dụng kẹo chủ yếu là các cháu thiếu nhi. UBND huyện Hoài Đức, Sở Y tế Hà Tây cũ cũng có trách nhiệm trong sự việc đáng tiếc này.

Trao đổi với báo chí, Sở Y tế Hà Nội thừa nhận chưa làm hết trách nhiệm trong công tác quản lý, giám sát các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn huyện Hoài Đức. Sở Y tế Hà Nội đã làm việc với UBND huyện Hoài Đức để làm rõ trách nhiệm, công tác giám sát chưa chặt, buông lỏng quản lý để xử lý những tập thể, cá nhân vi phạm.

Theo Sở Y tế Hà Nội, thời gian tới, cơ quan chức năng sẽ tiến hành thanh, kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn huyện Hoài Đức, phát hiện sai phạm sẽ xử lý kiên quyết để đảm bảo quyền lợi và sức khoẻ cho người tiêu dùng.