Trở lại thôn ở Hà Nam có 4 nhà máy xi măng

Trưởng thôn Bồng Lạng Đinh Ngọc Thập: Chưa có gì bảo đảm con em họ được làm trong nhà máy

Ông Trưởng thôn bày tỏ: Người dân sẵn lòng giao đất làm các dự án để mong đợi việc làm mới, cuộc sống đỡ vất vả hơn. Nhưng cho đến nay, mới có Công ty Xi măng Thanh Liêm tuyển 10 lao động vào làm bảo vệ, trong đó thôn Bồng Lạng được 4 người.

Anh Nguyễn Văn Giáp ở xóm 6, anh Nguyễn Văn Đông và 2 người khác may mắn được chọn, mức lương tàm tạm vì không phải thuê chỗ ăn ở; Công ty Xi măng Tràng An mới tuyển 2 bảo vệ, 2 công nhân sửa chữa ôtô; Công ty Hoàng Long cũng thu hút mươi người làm bảo vệ. Tựu trung mới gần 50 lao động vào các nhà máy đóng tại địa phương làm việc, thật quá ít.

Ngay như Công ty Xi măng Hoàng Long khởi công từ 2002, đến nay sắp vào sản xuất, mọi thuận lợi về mặt bằng, đất đai, đường lên mỏ, thủ tục đầu tư doanh nghiệp đã hưởng, nhưng chẳng hiểu sao chưa một lao động nào của thôn được thu hút đi đào tạo làm việc lâu dài cho nhà máy!

Theo điều tra, cả thôn có 2.991 khẩu, thì 149 người theo đuổi nghiệp leo núi, khai thác đá nhưng tuyến núi đã đến ngày hết phép. 533 người đang cần bố trí việc làm, 1.031 người thiếu việc. Trong đó, 25% người lao động đã trên 40 tuổi rất yếu thế trên thị trường lao động là khó khăn nhất.

Ông Trưởng thôn cho hay, cuộc sống người dân nơi đây chưa đến mức vất vả bởi lẽ, còn nguồn thu từ nhiều năm tháng sản xuất đá xây dựng. Hơn nữa, khoản tiền đền bù khi lấy ruộng ra họ còn dành dụm được.

Cũng đã có 75 lao động được dạy nghề thêu ren, một số khác được truyền nghề mây giang đan, nhưng thu nhập thấp. Thành ra hàng trăm hộ dân làm nông thuần túy, nay không còn ruộng rất khó bài toán sinh nhai, như gia đình ông Nguyễn Văn Linh với 11 nhân khẩu, lại không có nghề phụ. Mơ ước của họ, là mỗi gia đình đều có người vào làm trong nhà máy, có thu nhập từng bước khắc phục khó khăn.

Người lao động sẽ được tiếp cận với khai thác theo phương thức an toàn hơn cách cũ.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Tân: Việc làm cho người dân được đảm bảo

Chúng tôi đặt vấn đề giải bài toán việc làm cho người dân vùng dự án chứ không phải là phương án (mang tính lý thuyết), ông Lê Văn Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Nam lý giải: Những người trước đây làm nghề khai thác đá tới đây tiếp tục được cấp tuyến núi khai thác đá, nhưng phương thức khai thác an toàn hơn. Nguồn đá khai thác được vừa cấp cho nhà máy xi măng, vừa chế biến bán ra thị trường.

Những lao động độ tuổi dưới 35 nếu đủ điều kiện sẽ được tuyển vào các nhà máy xi măng như doanh nghiệp cam kết. Theo đó, Xi măng Thanh Liêm tuyển 150 lao động, Xi măng Tràng An thỏa thuận tuyển 200 lao động...

Ông Lê Văn Tân thừa nhận, đúng là làm dự án xi măng tập trung sẽ nảy sinh vấn đề môi trường. Theo thiết kế, chất khí, bụi thải của một số nhà máy được thu hồi để phát điện. Đối với chất thải rắn, nước thải, tỉnh đang tập hợp các doanh nghiệp tạo quỹ xử lý chung cho cả khu vực xã Thanh Nghị, trước khi thải ra sông Đáy. Cái khó nhất là bố trí việc làm, chuyển đổi nghề cho lao động đã trên 35 tuổi (chiếm khoảng 25%).

Theo ông Lê Văn Hồng, Phó Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Nam, thì có 3 nguồn kinh phí chuyển nghề cho nông dân vùng dự án, trong đó có nông dân thôn Bồng Lạng, đó là: Chương trình mục tiêu quốc gia đào tạo nghề cho nông dân (khoảng 2 tỷ đồng/năm); dự án đào tạo nghề cho người nghèo thuộc Chương trình mục tiêu giảm nghèo của Chính phủ (50 triệu đồng/năm); ngoài ra còn quỹ khuyến nông, khuyến công.

Hiện có 2 mô hình được áp dụng: Một là đào tạo nghề theo địa chỉ, tức liên kết các trung tâm đào tạo với nhau và liên kết giữa trung tâm đào tạo với doanh nghiệp sử dụng lao động. Thứ hai là đào tạo theo kiểu truyền nghề ở các làng nghề truyền thống như mây giang đan Ngọc Động, thêu ren xuất khẩu Thanh Hà...

Đã có hàng chục lớp, với gần 1.000 lao động trong tỉnh được đào tạo, làm ra sản phẩm. Vốn đầu tư sản xuất của các hộ gia đình được tỉnh cho vay, doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm.

Như thế, lo ngại phải bỏ vốn đào tạo lao động để sử dụng trong các nhà máy xi măng của một số ông chủ đã không còn. Trở lại cam kết của 4 nhà đầu tư dự án xi măng tại thôn Bồng Lạng, là mỗi hecta đất lấy ra sẽ thu hút ít nhất là 1 lao động địa phương.

Nhưng đến nay, khi doanh nghiệp chưa tích cực thực hiện cam kết thì điều mà người dân cần là chính quyền tỉnh tỏ rõ trách nhiệm, có biện pháp hiệu quả tạo việc làm cho người lao động ở vùng dự án, vì sự phát triển công nghiệp bền vững của tỉnh