Thị trường lao động Hải Phòng: Rất thừa và rất thiếu

Cùng với sự chỉ đạo, hỗ trợ tích cực của Chính phủ ; sự nỗ lực, chủ động của TP Hải Phòng, 8 tháng đầu năm 2009, tình hình KT-XH địa phương đã có những chuyển biến tích cực. Kinh tế thành phố tiếp tục phục hồi, với tốc độ tăng cao hơn so với các tháng trước.

Tuy nhiên, sự phục hồi này đang gặp phải những khó khăn, trong đó điển hình là tình trạng mất cân đối trầm trọng của thị trường lao động thành phố, khiến các doanh nghiệp vốn khủng hoảng về lao động, nay càng thêm khó khăn, chật vật...

Rất thừa và rất thiếu

Hải Phòng có khoảng gần 1 triệu lao động, trong đó lao động trẻ chiếm khoảng 50%, lao động trẻ ở khu vực nông thôn cũng chiếm tỷ lệ tương tự. Đây là con số lý tưởng cho một địa bàn có đông doanh nghiệp như Hải Phòng. Tuy vậy, với nhiều lý do khác nhau, thị trường lao động Hải Phòng đang có những bất ổn.

Bằng chứng, toàn thành phố hiện có khoảng gần 2 vạn lao động đang thất nghiệp, trong khi đó rất nhiều doanh nghiệp lại không tuyển được lao động, nhất là những lao động có tay nghề.

Mặc dù chưa có sự khảo sát cụ thể từ phía các cơ quan chức năng Hải Phòng về thực trạng thiếu lao động ở các doanh nghiệp trên địa bàn hiện nay, nhưng nếu đến cổng các công ty, xí nghiệp ở cả khu vực nội, ngoại thành, nhất là ngoại thành, sẽ thấy ngay thực trạng bức xúc này. Đó là những băng-rôn, biển quảng cáo tuyển dụng lao động treo la liệt.

Công nhân đóng tàu Phà Rừng tại lễ hạ thuỷ tàu chở dầu 6500 DWT. Ảnh: L.T..

Thậm chí, không ít doanh nghiệp quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng chưa đủ, còn phát cả tờ rơi "tuyển lao động gấp", với các cơ chế, chính sách dành cho người lao động hết sức ưu ái, hấp dẫn. Âu cũng là vì, việc chẳng thể đừng, có vốn "kích cầu", có đơn hàng rồi, nhưng lại thiếu lao động.

Đáng nói, trong khi tổng quan thị trường lao động thành phố là sự khan hiếm thợ có tay nghề, nhiều doanh nghiệp khó tuyển người như vậy, thì tại các cơ sở đào tạo nghề, việc tuyển sinh lại rất khó khăn.

Thậm chí, ngay cả ở các vùng nông thôn, nơi từng được coi là có lợi thế về lao động, các doanh nghiệp "cắm chốt" ở đây cũng không lo nổi nguồn lực cho mình, buộc phải tìm đến các trung tâm giới thiệu việc làm ở nội thành để tìm lao động. Nghịch lý này bắt nguồn từ nguyên nhân sâu xa, đó là sự mất cân đối lao động trầm trọng giữa các vùng, miền trên địa bàn, giữa "cung" và "cầu".

Thực tế vừa qua, ảnh hưởng của suy giảm kinh tế, thị trường lao động thành phố được đánh giá "cung" lớn hơn "cầu" khá nhiều. Nhưng một mặt vì thiếu sự chuẩn bị chiến lược về lao động cho "hậu" suy giảm kinh tế, mặt khác người lao động vì mưu sinh đã ào ra thành phố, dẫn đến sự dịch chuyển lao động từ các vùng nông thôn ra thành thị là khá lớn, đặc biệt là lao động phổ thông.

Trong khi các doanh nghiệp ở khu vực nội thành, do đặc thù ngành nghề không cần tới đối tượng lao động phổ thông này, thì ở các khu, cụm công nghiệp thuộc các huyện: An Lão, Tiên Lãng, Kiến Thụy, An Dương… thiếu rất nhiều lao động làm nghề may, xây dựng, gò, hàn…, nhưng doanh nghiệp lại không có điều kiện và thời gian để đào tạo họ.

Phải thay đổi chiến lược đào tạo nguồn nhân lực

Việc thị trường lao động thành phố bị mất cân đối như hiện nay, đó là hệ quả tất yếu của một thời gian dài, TP Hải Phòng mới chỉ quan tâm tới mời gọi đầu tư, chưa chú trọng nhiều tới nguồn nhân lực cần có, nhất là cho "hậu" suy giảm kinh tế, bảo đảm để doanh nghiệp phát triển và tăng tốc.

Trước mắt, theo chúng tôi, ngành chức năng thành phố cần hậu thuẫn để doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo nghề "bắt tay" nhau, đào tạo theo địa chỉ và yêu cầu của doanh nghiệp nhằm sớm giải quyết tình trạng lao động khan hiếm cục bộ hiện nay.

Thứ đến, cần xúc tiến nhanh xây dựng sàn giao dịch việc làm để cả doanh nghiệp lẫn người lao động có điều kiện tiếp cận thông tin về lao động, việc làm nhanh hơn, chính xác hơn, tránh những thông tin "vỉa hè", ào ạt kéo ra nội thành và ngược lại, tạo sự mất cân đối, gây khó khăn cho việc thiết lập trật tự và ổn định của thị trường này.

Ngoài ra, về lâu dài, không thể không thay đổi chiến lược về đào tạo nguồn nhân lực. Về việc này, nên chăng học tập kinh nghiệm của các doanh nghiệp thuộc ngành Đóng tàu ở Hải Phòng

Các doanh nghiệp này đã liên kết chặt chẽ được với nhau, thành lập cơ sở đào tạo nghề cho riêng ngành mình. Nhờ đó, thời gian qua, các doanh nghiệp của ngành đã chủ động được nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH ngành Đóng tàu hiện tại và tương lai