Thi hành án dân sự vụ án Vinashin: Khó thu hồi 1.200 tỷ đồng

Thông thường, sau khi được Tòa án xác định phần thiệt hại, các bị hại sẽ coi đấy là cái phao để đòi lại tài sản của mình. Thế nhưng trong vụ án Vinashin thì khác. Các bị hại đều thờ ơ với việc đòi lại quyền lợi chính đáng của mình đến mức, Bộ Tư pháp, cơ quan thực hiện phần thi hành án (THA) dân sự có văn bản báo cáo Thủ tướng; Thủ tướng Chính phủ có công văn yêu cầu, Bộ GTVT hối thúc các đơn vị thành viên liên quan đi … lấy tiền bồi thường thiệt hại nhưng đến nay mới chỉ có 1 doanh nghiệp viết đơn yêu cầu THA. Tại sao những doanh nghiệp này lại thờ ơ với số tiền khủng đã được Tòa án bảo vệ, cơ quan THA sẵn sàng “đòi” giúp? Kỳ lạ thật!

Chính phủ yêu cầu, Bộ chủ quản “thúc”… thu hồi tài sản cho Nhà nước

Bản án Phúc thẩm số 454/2012/HSPT ngày 30/8/2012 có hiệu lực hơn một năm. Tám đối tượng gồm: Phạm Thanh Bình, nguyên Chủ tịch HĐQT - Tổng Giám đốc Vinashin; Trần Văn Liêm, nguyên Giám đốc Công ty TNHH một thành viên tàu Viễn Dương; Tô Nghiêm, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH một thành viên Tàu thủy Cái Lân, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển khu kinh tế Hải Hà Quảng Ninh; Nguyễn Văn Tuyên, nguyên Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghiệp Tàu thủy Hoàng Anh; Trịnh Thị Hậu, nguyên Phó Tổng Giám đốc Công ty Tài chính Công nghiệp Tàu thủy; Hoàng Gia Hiệp, nguyên Phó Tổng Giám đốc Công ty Tài chính Công nghiệp Tàu thủy; Trần Quang Vũ, nguyên Tổng Giám đốc Vinashin, nguyên Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên công nghiệp tàu thủy Nam Triệu; Đỗ Đình Côn, nguyên kế toán trưởng Công ty Cổ phần Công nghiệp tàu thủy Hoàng Anh hiện đang “trả án” tại các trại giam với các mức án: cao nhất 20 năm (Phạm Thanh Bình), thấp nhất 10 năm (Đỗ Đình Côn). Thế nhưng việc THA phần dân sự lại có sự chậm trễ đến mức Thủ tướng Chính phủ phải có ý kiến chỉ đạo THA phần dân sự (Văn bản số 4342/VPCP-V.I ngày 30/5/2013).

Tiếp theo chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ GTVT liên tục có các văn bản gửi: Vinashin, Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (Vinaline) đôn đốc các đơn vị có liên quan thuộc quyền quản lý của mình khẩn trương thực hiện yêu cầu THA theo đúng quy định của pháp luật. Thế nhưng, những đơn vị thành viên các tập đoàn này lại “thờ ơ” với yêu cầu của Bộ chủ quản.

Đầu tháng 10, Bộ Tư pháp tiếp tục có văn bản gửi Bộ GTVT “năn nỉ” Bộ này có biện pháp chỉ đạo, đôn đốc các doanh nghiệp thuộc quyền làm đơn yêu cầu THA để “đảm bảo sự hiệu lực THA, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bên được thi hành là các doanh nghiệp và thu hồi lại tài sản của Nhà nước”.  Tại sao, cơ quan THA phải “xin đám” như vậy? Trước khi Vinashin chấm dứt hoạt động, việc Bộ GTVT đốc thúc các đơn vị liên quan của tập đoàn này đòi tiền thiệt hại cho mình còn không được thực hiện, nay Vinashin không còn, không biết rồi Bộ GTVT sẽ làm thế nào để “thu hồi lại tài sản của Nhà nước” trong vụ án Vinashin đầy tai tiếng này?

Doanh nghiệp thờ ơ với hàng nghìn tỷ đồng được bồi thường

Trong vụ án Vinashin, phần trách nhiệm dân sự các bị cáo phải bồi thường và liên đới bồi thường gần 1.200 tỷ đồng. Đây là số tiền rất lớn. Bị hại trong vụ án này được xác định là 6 doanh nghiệp, trong đó có 5 doanh nghiệp trực thuộc Bộ GTVT, 1 doanh nghiệp có phần góp vốn của Vinashin. Cụ thể, Công ty TNHH một thành viên vận tải viễn dương Vinashin, thuộc Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam (Vinaline) với số tiền được bồi thường là 991 tỷ đồng (làm tròn số). Các công ty trực thuộc Vinashin được bồi thường là: Công ty TNHH một thành viên Công nghiệp tàu thủy Cái Lân (33,5 tỷ đồng); Công ty TNHH một thành viên điện Cái Lân (33 tỷ đồng);  Công ty TNHH một thành viên tàu thủy Nam Triệu (24,5 tỷ); Công ty Cổ phần Công nghiệp tàu thủy Hoàng Anh (35 tỷ đồng)…

Các bị cáo trong vụ án Vinashin phải bồi thường số tiền thiệt hại khoảng 1.200 tỷ đồng.

Việc các doanh nghiệp bị hại trong vụ án này đều được bồi thường thiệt hại với số tiền hàng chục tỷ đồng, cá biệt có doanh nghiệp được bồi thường tới 991 tỷ đồng cho thấy mức độ nghiêm trọng cũng như số tài sản thất thoát của Nhà nước rất lớn và cần nhanh chóng để được thu hồi. Theo Luật THA dân sự, sau khi bản án có hiệu lực, cá nhân, pháp nhân có đơn yêu cầu THA, cơ quan THA sẽ tiến hành các bước THA. Thế nhưng trong trường hợp này, các cơ quan chức năng đã phải chủ động thúc các doanh nghiệp được bồi thường thiệt hại viết đơn, tiến hành các bước để THA… Thế mà, đáp lại “thịnh tình” của cơ quan chủ quản (Bộ GTVT), cơ quan THA là sự thờ ơ đáng sợ của các doanh nghiệp.

Theo báo cáo của Cục THA dân sự TP Hải Phòng, kết quả làm việc với Công ty TNHH một thành viên Công nghiệp tàu thủy Cái Lân – doanh nghiệp mà Phạm Thanh Bình và Tô Nghiêm bồi thường thiệt hại 33,5 tỷ đồng là câu trả lời, do doanh nghiệp đang sắp xếp lại, chưa làm xong thủ tục đăng ký kinh doanh nên chưa làm đơn yêu cầu THA.

Còn lý do Công ty TNHH Điện Cái Lân đưa ra là do chưa nhận được bản án có hiệu lực pháp luật nên không có cơ sở để làm đơn yêu cầu THA…  Hiện tại, nhà máy không hoạt động, chỉ còn bộ phận bảo vệ và một số cán bộ nhân viên trông coi tài liệu. Công ty không biết trong vụ việc, ông Phạm Thanh Bình và ông Tô Nghiêm là người phải THA theo bản án có hiệu lực pháp luật và không biết có tài sản hay không. Ở công ty, ông Bình và ông Nghiêm không có bất kỳ tài sản nào.

Đáng chú ý là Công ty TNHH một thành viên vận tải viễn dương Vinashin thuộc Tổng Công ty Hàng hải Vinaline, doanh nghiệp được bồi thường 991 tỷ đồng lại có ý kiến đơn giản rằng: Công ty đã nhận được văn bản hướng dẫn của Cục THA dân sự Hải Phòng. Sau đó, công ty đã đi xác minh điều kiện để THA của Phạm Thanh Bình và Trần Văn Liêm nhưng chưa nhận được trả lời xác minh tại địa phương. Vì vậy, công ty chưa làm đơn yêu cầu THA. Đại diện công ty này đề nghị cơ quan THA tiếp tục hướng dẫn để hoàn thiện hồ sơ đề nghị THA.

Công ty cổ phần Công nghiệp tàu thủy Hoàng Anh, doanh nghiệp có vốn của Vinashin thì cho rằng: Số tiền bồi thường của ông Phạm Thanh Bình, Nguyễn Văn Tuyên, Đỗ Đình Côn là chi phí thực tế đầu tư cho công tác chuẩn bị đầu tư dự án Nhà máy nhiệt điện Sông Hồng. HĐQT và Hội đồng cổ đông công ty đã họp và thống nhất, công ty không bị thiệt hại và không yêu cầu các ông này bồi thường.

Như vậy, sau những nỗ lực hối thúc của Bộ chủ quản, cơ quan THA, tính đến nay mới có Công ty TNHH một thành viên Tổng Công ty Công nghiệp tàu thủy Nam Triệu viết đơn yêu cầu THA phần được bồi thường dân sự 25,5 tỷ đồng.

Những vấn đề nêu trên cho thấy sự thờ ơ, hờ hững với việc đòi tài sản cho Nhà nước của các doanh nghiệp là bị hại trong vụ án Vinashin. Nếu cứ tiếp tục như hiện nay, việc THA phần dân sự 1.200 tỷ đồng trong vụ án Vinashin khó thực hiện.

Ông Nguyễn Văn Thủy, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục THA dân sự, Bộ Tư pháp cho biết, Bộ Tư pháp đã có văn bản gửi Bộ GTVT đề nghị Bộ này yêu cầu các đơn vị trực thuộc thực hiện việc “đòi” THA. Trả lời câu hỏi của chúng tôi, nếu các doanh nghiệp tiếp tục… không đòi lại tài sản cho Nhà nước, cơ quan THA sẽ làm thế nào, một cán bộ THA cho biết, “chỉ còn biết đốc thúc Bộ GTVT, cơ quan chủ quản của họ”.

Nếu 1.200 tỷ đồng thiệt hại và các đối tượng trong vụ án Vinashin phải bồi thường là tài sản của cá nhân, doanh nghiệp tư nhân thì có việc thờ ơ đòi THA như hiện nay không? Câu trả lời chắc chắn là không. Trong vụ việc này, không chỉ các doanh nghiệp được THA hờ hững với 1.200 tỷ đồng gây khó khăn trong việc THA mà kết quả xác minh tài sản của 1 số người, nguyên lãnh đạo Vinashin và các công ty thành viên còn gây choáng váng  dư luận vì họ quá … nghèo