"Rộng cửa" nhập khẩu cho người ở nhờ

Ở nhờ nhà anh chị, sở hữu một sổ hộ khẩu

Tốt nghiệp đại học năm 2003, Nguyễn Thị Thu, quê ở Ninh Bình, ở lại Hà Nội làm việc. Rời ký túc xá, Thu cùng bạn đi thuê nhà trọ. Cứ vài tháng, Thu lại chuyển chỗ ở. Ban đầu, nghĩ là thử sức với cuộc sống ở thành phố nên cô gái trẻ này cũng thường xuyên thay đổi chỗ làm.

Thế nên 3 năm đầu, cô vẫn chưa ký hợp đồng lao động dài hạn, chưa được đóng bảo hiểm xã hội. Có những lúc cô ngán ngẩm khi nghĩ, mình sẽ mãi là người tạm cư ở Hà Nội nếu như không lấy được chồng là người có hộ khẩu ở Hà Nội. Năm 2008, anh trai Thu lấy vợ, bố mẹ đôi bên gom góp mua cho một căn hộ ở khu đô thị mới tại quận Hoàng Mai.

Chị dâu cô lại là người Hà Nội nên tách hộ về nơi ở mới và nhập khẩu cho anh trai cô luôn. Thế là cái gia đình trẻ của anh trai cô có một hộ khẩu mới tinh, với 2 thành viên mà chủ hộ đương nhiên đứng tên người chồng. Anh trai có nhà riêng, Thu về ở nhờ cùng anh chị, kết thúc những ngày tháng nay trọ ở phố này, mai trọ ở khu tập thể kia. Anh chị sinh con, sổ hộ khẩu lại ghi thêm một thành viên.

Nhìn đứa cháu còn ẵm ngửa có tên trong sổ hộ khẩu, nhiều lúc Thu cũng thèm lắm. Nhưng cô không phải là công chức nhà nước, lại chưa có nhà Hà Nội thì được nhập khẩu chỉ là một giấc mơ xa vời. Nay thì đó chỉ là chuyện "của ngày xưa" bởi theo Nghị định 56/CP của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật Cư trú có hiệu lực từ ngày 10/7/2010, Thu có đủ điều kiện để nhập hộ khẩu vào Hà Nội. Mới đây gặp lại tôi, Thu hớn hở khoe quyển sổ hộ khẩu còn mới tinh. 

"Oách" hơn nữa là một mình Thu một sổ hộ khẩu và đứng tên chủ hộ. Cô cho biết, theo quy định hiện hành, những người lao động ngoài quốc doanh như cô tạm trú liên tục ở một nơi và đảm bảo diện tích nơi ở 5m² trở lên là đủ điều kiện nhập khẩu. Tôi hỏi cô thủ tục thì được biết vô cùng đơn giản, chỉ cần anh chị đồng ý là được.

Người dân làm thủ tục đăng ký hộ khẩu ở Công an quận Hoàng Mai.

Mà đã là anh em ruột thì việc này đâu có khó khăn gì. Có được văn bản đồng ý cho ở nhờ trong căn hộ có diện tích 70m² (cả cô nữa là 4 thành viên) có xác nhận của UBND phường, cô đến Công an quận Hoàng Mai lấy tờ khai để hoàn thiện hồ sơ. Sau 15 ngày, Thu lên Công an quận nhận kết quả là một quyển sổ hộ khẩu mới tinh. "Có hộ khẩu Hà Nội, em yên tâm làm việc chứ không thấp thỏm nửa muốn ở lại, nửa muốn về quê nữa", Thu nói.

15 ngày trả kết quả

Hoàng Mai là một quận mới thành lập của Hà Nội, nơi có số lượng người dân đến cư trú tăng rất nhanh. Năm 2003, khi mới thành lập quận có 187.000 nhân khẩu thì nay đã tăng lên 380.000 nhân khẩu. Do dân số tăng nhanh nên công tác quản lý nhân hộ khẩu đặc biệt được chú trọng.

Khi Nghị định 56/CP về hướng dẫn thi hành Luật Cư trú có hiệu lực những người thuê nhà, mượn nhà, người ở nhờ tạm trú trên địa bàn quận có nhu cầu nhập khẩu đều được hướng dẫn làm thủ tục và cấp sổ hộ khẩu theo quy định. Trung tá Nguyễn Hữu Tâm, Đội trưởng Đội Cảnh sát quản lý hành chính về TTXH - Công an quận Hoàng Mai cho biết, tính đến nay trên địa bàn quận có khoảng 70 người thuộc đối tượng nêu trên đã được nhập khẩu tại quận Hoàng Mai.

Trả lời câu hỏi, liệu con số này có ít hơn so với nhu cầu thực tế, Trung tá Tâm cho biết, cái quan trọng nhất trong việc cho người thuê nhà, mượn, ở nhờ nhập hộ khẩu là chủ nhà đồng ý. Ngoài việc đảm bảo các yêu cầu như tạm trú liên tục trong một năm hoặc 6 tháng (tùy đối tượng), người thuê nhà cần phải có hợp đồng thuê nhà có xác nhận của chính quyền địa phương hoặc công chứng Nhà nước.

Còn đối với người ở nhờ, chủ nhà phải đồng ý và có xác nhận của UBND xã, phường. Các giấy tờ để đăng ký hộ khẩu gồm: Bản khai (theo mẫu của cơ quan Công an); sổ đăng ký tạm trú; giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp (như hợp đồng cho thuê nhà hoặc giấy xác nhận cho mượn, cho ở nhờ). Trung tá Tâm cho biết, trong quá trình nhập hộ khẩu cho người thuê nhà có một số điểm phát sinh mà cơ quan Công an phải linh động để tạo điều kiện cho người dân.

Điển hình phải kể đến một số trường hợp gặp khó khăn trong việc cung cấp hợp đồng thuê nhà có xác nhận của chính quyền địa phương, công chứng Nhà nước, thì người nhập khẩu được hướng dẫn làm tờ khai về tình trạng chỗ ở phục vụ việc đăng ký cư trú.

Trong tờ khai này có nội dung về tình trạng chỗ ở hiện nay (như ghi rõ tình trạng đã mua, chuyển nhượng hay được cho tặng, cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ hoặc được ủy quyền) và được chính quyền địa phương xác nhận. Ngoài tờ khai này, giữa người thuê nhà, mượn nhà hay ở nhờ cần có văn bản thỏa thuận với chủ nhà (không cần xác nhận của chính quyền địa phương) là đủ cơ sở để cơ quan Công an xác định chỗ ở hợp pháp của người có nhu cầu nhập hộ khẩu.

"Trong các hợp đồng cho thuê, cho mượn hoặc cho ở nhờ, chúng tôi quan tâm nhất đến địa chỉ, diện tích nơi ở, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu ngôi nhà. Sau khi tiếp nhận hồ sơ, chúng tôi cho cán bộ thẩm tra để xác minh tính trung thực. Nếu hồ sơ đầy đủ, hợp lệ chỉ sau 15 ngày chúng tôi trả kết quả", Trung tá Nguyễn Hữu Tâm cho biết.

Người ở nhờ, thuê nhà, mượn nhà được nhập hộ khẩu thành phố giúp họ yên tâm làm ăn sinh sống và thể hiện quyền bình đẳng được lựa chọn nơi cư trú của mỗi công dân được quy định trong Luật Cư trú