Ra mắt Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam

VAMC không mua tất cả nợ xấu

VAMC là doanh nghiệp (DN) đặc thù, được tổ chức dưới hình thức công ty TNHH một thành viên do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ và chịu sự quản lý nhà nước, thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Vốn điều lệ của công ty là 500 tỷ đồng. Công ty được thực hiện các hoạt động như: mua nợ xấu của các tổ chức tín dụng (TCTD); thu hồi nợ, đòi nợ và xử lý, bán nợ, tài sản bảo đảm; cơ cấu lại khoản nợ, điều chỉnh điều kiện trả nợ, chuyển nợ thành vốn góp, vốn cổ phẩn của khách hàng vay... Dự kiến VAMC sẽ xử lý được khoảng 80.000 – 100.000 tỷ đồng nợ xấu, với tỷ lệ thu hồi dự kiến là 20% – 40%, thông qua hình thức phát hành trái phiếu đặc biệt.

Về phương thức mua nợ xấu, VAMC mua nợ xấu của TCTD theo giá trị ghi sổ bằng trái phiếu đặc biệt do VAMC phát hành. Ngoài ra, VAMC còn mua nợ xấu của TCTD theo giá trị thị trường bằng nguồn vốn không phải trái phiếu đặc biệt. Để được VAMC mua, các khoản nợ xấu phải đáp ứng đủ 5 điều kiện: Thứ nhất, khoản nợ xấu của TCTD, bao gồm nợ xấu trong các hoạt động cấp tín dụng, mua trái phiếu DN, ủy thác mua trái phiếu DN, ủy thác cấp tín dụng và hoạt động khác theo quy định của NHNN. Thứ 2, khoản nợ xấu có tài sản bảo đảm. Thứ 3, khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm phải hợp pháp và có hồ sơ, giấy tờ hợp lệ. Thứ 4 là khách hàng vay còn tồn tại và cuối cùng là số dư của khoản nợ xấu hoặc dư nợ xấu của khách hàng vay không thấp hơn mức quy định của NHNN.

Theo quy định VAMC sẽ chỉ mua các khoản nợ xấu có giá trị từ 3 tỷ đồng trở lên với tổ chức và 1 tỷ đồng trở lên với cá nhân, điều kiện là khách hàng vay phải còn tồn tại; khoản vay đó phải có khả năng thu hồi, phải có trên 65% giá trị tài sản đảm bảo là bất động sản và đó còn phải là khoản hợp pháp và không có tranh chấp. Về điều kiện này, theo một số các NHTM, sẽ làm khó họ.

VAMC sẽ mua lại nợ xấu của các tổ chức tín dụng.

Ví dụ như đặc thù của NH Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank) khách hàng cá nhân chủ yếu là hộ sản xuất, mà hộ sản xuất vay từ 1 tỷ đồng trở lên là rất ít. Nếu quy định như trên thì Agribank sẽ không xử lý được khoản nợ xấu từ hộ sản xuất kinh doanh. Ngoài ra, theo quy định thì VAMC được từ chối không mua nợ, điều này dẫn tới tình trạng mua bán nợ bế tắc nếu không đáp ứng được 5 điều kiện về khoản nợ theo quy định. Đặc biệt, với quy định khoản nợ có 65% tài sản đảm bảo là bất động sản, có thể thấy đây là khoản nợ tương đối tốt mới đem ra mua bán. Trong khi cái mà NH và DN cần thực sự là nợ xấu, xấu thật, thì vẫn tắc. Nếu không đáp ứng được, thì rất nhiều hồ sơ, giấy tờ thì cũng không thể thỏa thuậ#n, không thể mua bán được.

VAMC được gửi tiền tại ngân hàng hưởng lãi suất?

Thực ra, khi thành lập VAMC, điều mà DN kỳ vọng là VAMC vào cuộc sẽ giúp họ có thể tiếp tục được vay vốn. Song khả năng này là không dễ vì thực ra, VAMC mua nợ xấu của các NH, nhưng không phải là hình thức mua đứt, bán đoạn, mà trách nhiệm xử lý nợ xấu vẫn thuộc về NH. Tuy bán nợ cho VAMC, nhưng mỗi năm, NH vẫn phải trích lập dự phòng rủi ro 20% cho trái phiếu VAMC. Thế nên, dù cho NH đã bán tất cả các khoản nợ xấu của khách hàng DN, họ cũng sẽ ngại cho vay đối với những khách hàng này, vì sợ khoản cho vay mới lại nhiều khả năng trở thành nợ xấu.

Chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực cho rằng VAMC là một trong những giải pháp quan trọng để xử lý nợ xấu nhưng không phải là “cây đũa thần” giơ lên là có thể đánh tan nợ xấu. Đó chỉ là 1 trong những kênh xử lý “cục máu đông” này. Về tổng thể, muốn giải quyết bài toán nợ xấu cần có một loạt giải pháp tổng thể như xử lý hàng tồn kho, nợ đọng xây dựng cơ bản, kích cầu tiêu dùng...

Về kỳ vọng từ giờ đến cuối năm, VAMC sẽ xử lý được khoảng 40-70 nghìn tỷ đồng nợ xấu, TS Lê Xuân Nghĩa nhận định là thách thức rất lớn, và là nhiệm vụ nặng nề trong chỉ 5 tháng, vì chỉ tính riêng thời gian cho các NH thương mại chuẩn  bị hồ sơ, tài liệu, biểu bảng báo cáo VAMC, cũng phải mất tới vài ba tháng.

Một vấn đề đáng chú ý đó là tại dự thảo thông tư về VAMC do Bộ Tài chính mới công bố, ngoài việc mua nợ xấu, thì VAMC còn được sử dụng vốn để đầu tư ra ngoài (không thông qua việc mua bán nợ và tài sản). Việc đầu tư được thực hiện dưới các hình thức như gửi tiền tại các NH; tham gia góp vốn, mua cổ phần (theo phương án được duyệt) để cơ cấu lại tài chính và hoạt động của khách hàng; sửa chữa, nâng cấp tài sản đảm bảo đã được VAMC thu nợ. Cũng theo dự thảo này, VAMC phải gửi báo cáo tài chính năm đã được kiểm toán kèm theo báo cáo kiểm toán cho Bộ Tài chính, NHNN ngay sau khi kết thúc kiểm toán.