Nông dân trồng rau muống trên ruộng bị ô nhiễm ở Đà Nẵng

"Rau muống trồng trên ruộng bị ô nhiễm ăn vào chắc chắn ảnh hưởng tới sức khỏe. Chính quyền thôn đã nhiều lần họp khuyến cáo bà con, song bỏ hoang ruộng thì họ lấy chi để sống. Nếu các doanh nghiệp trong KCN Hòa Khánh kéo dài tình trạng xả nước thải gây ô nhiễm, không đền bù thiệt hại, người dân sẽ khởi kiện ra trước Tòa án như nông dân ở miền Nam đã khởi kiện Vedan". Trưởng thôn Trung Sơn, ông Võ Chí Thanh bức xúc phản ánh…

Xắn quần lội xuống một vạt ruộng rau muống, nước xâm xấp, đen sì, nặng mùi hôi thối, ông Thanh nhổ lên cho chúng tôi xem những gốc rau muống bị dính đầy chất thải, rồi bảo: "Rau muống ở ruộng sạch luộc ra nước trong xanh, còn loại ni nước đen thui, bốc mùi thum thủm. Nhưng, bà con không làm thì lấy chi để sống. Đáng lo ngại là bà con đem rau ni ra chợ ở KCN Hòa Khánh để bán cho công nhân…".

Theo lời ông Thanh: Trung Sơn có khoảng 200 hộ dân, với 655 người. Cả thôn có 52ha đất canh tác, song do giao đất giải tỏa làm KCN Hòa Khánh nên chỉ còn lại hơn 25ha. Tuy nhiên, trong số diện tích đất ruộng còn lại có 12ha ảnh hưởng nặng nước thải từ KCN Hòa Khánh xả ra, trong gần 5 năm qua sản xuất vụ mùa thất bát. Ruộng lúa ngập nước thải, bước chân lội xuống là bị ngứa lở nên đa phần nông dân bỏ hoang cho cỏ mọc; một số người vì cuộc sống gia đình nên chuyển sang trồng rau muống bán ra các chợ kiếm tiền đong gạo…

Ông Nguyễn Thanh Ngọc, một lão thành cách mạng xã Hòa Liên, bày tỏ rằng, gia đình ông có 5 sào ruộng ở cánh đồng thôn Trung Sơn, khi chưa bị ô nhiễm do nước thải KCN Hòa Khánh, mỗi năm làm  2 vụ (Đông Xuân và Hè Thu), thu hoạch hơn 6 tạ thóc/sào. KCN Hòa Khánh hình thành, xả nước thải ra ngập ruộng, nhà ông vẫn bám ruộng sản xuất, nhưng 5 sào ruộng mỗi vụ thu hoạch chưa tới 30kg thóc, hạt nào cũng dẹt, xay gạo nát ra tấm đến hai phần.

Ông Ngọc thở dài: "Đành rằng, trải thảm đỏ mời doanh nghiệp đầu tư vào KCN nhưng lại thiếu trách nhiệm, thờ ơ trong khâu xử lý nước thải khiến nông dân tui bị "thảm đen" như thế này biết lấy chi sống đây…".

Ông Võ Chí Thanh trên khoảnh ruộng rau muống ngập nước thải.

Trưởng thôn Võ Chí Thanh bức xúc: "Nước thải KCN Hòa khánh xả ra gây ô nhiễm, làm cho nông dân mất ruộng sản xuất trong gần 5 năm qua, người dân làm đơn khiếu kiện thì cấp trên phê bình, cắt thi đua, không chấp thuận thôn văn hóa (!?). Mới đây, xã thông báo là các doanh nghiệp xả nước thải gây ô nhiễm chịu hỗ trợ 70 triệu đồng. Dân tui đâu đi xin mà hỗ trợ? Doanh nghiệp xả nước thải gây thiệt hại thì phải đền bù theo đúng qui định của pháp luật. Nhược bằng "cò cưa" dân tui sẽ phát đơn khởi kiện họ ra Tòa án như nông dân miền Nam đã "xử" Vedan"…

Trao đổi với chúng tôi, bà Trần Thị Kim, Phó Chủ tịch phụ trách kinh tế xã Hòa Liên, cho biết: Nước thải KCN Hòa Khánh xả ra còn gây ô nhiễm nặng các giếng nước uống của người dân thôn Trung Sơn, trong đó vùng xóm Trung có khoảng 40 hộ, 100 nhân khẩu, các giếng nước sử dụng trong ăn uống, sinh hoạt bị ô nhiễm nặng, bốc mùi hôi thối, song bà con cũng phải lọc mà dùng. Nước thải từ KCN Hòa Khánh chảy ra ruộng theo mương thoát, gặp mưa tràn khắp cánh đồng.

Vì bức xúc, người dân thôn Trung Sơn có lần đổ đất ngăn mương thoát làm cho nước thải chảy vào ngập khu dân cư tổ 4, Hồng Phước, phường Hòa Khánh Bắc, quận Liên Chiểu, dẫn đến mâu thuẫn, chính quyền phải đứng ra xử lý, hòa giải.

Nước thải KCN Hòa Khánh tràn ra ruộng gây thiệt hại mùa vụ cho nông dân, song từ năm 2005, thành phố hỗ trợ một lần duy nhất rồi thôi. Nông dân Trung Sơn liên tục khiếu kiện, vừa qua Sở TN&MT cử đoàn cán bộ lên phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra thực tế để giải quyết. Nhưng sau đó, họ đi kêu gọi các doanh nghiệp trong KCN Hòa Khánh góp tiền hỗ trợ.

Bà Kim khẳng định: Nếu nông dân Trung Sơn khởi kiện các doanh nghiệp xả nước thải làm thiệt hại theo đúng luật định như nông dân TP HCM, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu… kiện Vedan thì chính quyền sẽ ủng hộ tối đa!...