Nhiều DN phân bón "đánh lận con đen" với nông dân

Toát mồ hôi… đi tìm doanh nghiệp

Cục Trồng trọt - Bộ NN&PTNT vừa giải quyết tranh chấp về sở hữu trí tuệ giữa Công ty CP Sinh hóa Minh Đức và Công ty CP Thanh Hà (Hà Nội). Theo đó, mặc dù trong danh mục phân bón được phép sản xuất, kinh doanh và sử dụng ở Việt Nam, Công ty Minh Đức không có loại phân bón nào mang tên "hữu cơ sinh học" và "K-Humat", nhưng công ty này đã in các cụm từ chỉ dẫn thương mại này trên bao bì sản phẩm 2 loại phân bón MDD101 và MĐ201HT, gây nhầm lẫn với các chỉ dẫn thương mại trên bao bì sản phẩm phân bón "K-H" của Công ty Thanh Hà.

Cục Trồng trọt và Thanh tra Bộ KH&CN đã có công văn yêu cầu Công ty Minh Đức phải loại bỏ yếu tố vi phạm, đồng thời sử dụng đúng tên phân bón với thành phần, hàm lượng các yếu tố dinh dưỡng đã ghi trong danh mục được phép sản xuất, kinh doanh và sử dụng.

Thống kê của Chi cục QLTT Hà Nội, trong năm 2008, các lực lượng chức năng đã tiến hành kiểm tra 99 cửa hàng kinh doanh phân bón, qua đó xử lý hành chính 38 vụ vi phạm với số tiền phạt 84 triệu đồng, buộc doanh nghiệp tái chế 80 tấn phân bón không đảm bảo chất lượng, xử lý 1 vụ phân NPK giả và buộc tiêu hủy 21 tấn phân NPK giả.

Các thủ đoạn sản xuất phân bón giả, kém chất lượng chủ yếu là không cho các hoạt chất chính  như ure, lân, kali… mà dùng nguyên liệu thay thế như mùn, đất sét, xỉ than, đá phấn đen, đạm SA… để tạo mùi, sau đó vê viên rồi đóng bao. Loại phân bón bị làm giả nhiều nhất là phân NPK.

Thực tế kiểm tra cho thấy việc doanh nghiệp kinh doanh phân bón "bỏ trốn" cũng không kém sự "bỏ trốn" của các doanh nghiệp "ma" chuyên kinh doanh hóa đơn GTGT. Vấn đề này được ông Nguyễn Đức Long - Phó Chủ tịch Hội chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu Hà Nội (HATAP) chứng minh bằng một ví dụ rất sinh động.

Trong 53 doanh nghiệp kinh doanh phân bón trên địa bàn Hà Nội mà HATAP được giới thiệu để gửi giấy mời dự hội nghị bàn về vấn đề phòng, chống sản xuất, kinh doanh phân bón giả, thì tìm… toát mồ hôi mới thấy 25 doanh nghiệp. 28 doanh nghiệp còn lại không biết đi đâu.

Điều này cũng được ông Phạm Khắc Diến - Chánh Thanh tra Sở NN&PTNT thừa nhận: "Có doanh nghiệp sản xuất phân bón đặt trụ sở văn phòng tại Hà Nội nhưng xưởng sản xuất lại nằm trên địa bàn tỉnh khác. Còn có đơn vị địa chỉ trong giấy phép kinh doanh một nơi, sau đó lại chuyển đi nơi khác nhưng không báo cho cơ quan quản lý chuyên môn biết. Đó là một trong những khó khăn trong quản lý, giám sát các đơn vị này đối với lực lượng thanh tra chuyên ngành".

Chưa có "tiêu chuẩn Việt Nam"?!

"Ở Việt Nam hiện chưa có tiêu chuẩn chất lượng đối với sản xuất phân bón" - Phát hiện này đã được các cơ quan chức năng đưa ra trong Hội nghị phòng, chống sản xuất, kinh doanh phân bón do Hội Chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu thành phố Hà Nội phối hợp Sở NN&PTNT, Sở Công thương tổ chức ngày 12/2 vừa qua. Chính vì vậy, nếu kiểm tra doanh nghiệp sản xuất phân bón nào, hầu như cũng phát hiện vi phạm cả về chất lượng và nhãn mác. Trong khi hầu hết người nông dân không hiểu biết về các chỉ số hàm lượng của từng loại phân bón, nên nhiều doanh nghiệp đã mập mờ "đánh lận con đen".

Một khó khăn khác trong xử lý phân bón giả, phân bón kém chất lượng được Trung tá Hà Hùng - Đội trưởng Đội Chống hàng giả phân tích, đó là quy định chưa rõ ràng trong các điều luật. Lực lượng chống hàng giả PC15 Công an Hà Nội từng phối hợp QLTT thành phố kiểm tra, tạm giữ tại Công ty phân bón Hồng Hà 21 tấn phân bón kém chất lượng. Tuy số lượng lớn như vậy nhưng giá trị hàng chỉ 14 triệu đồng.

Khi xem xét xử lý hình sự, theo Điều 158 BLHS về "Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thức ăn dùng để chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, vật nuôi" quy định xử lý hình sự khi vi phạm với số lượng lớn hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, hoặc đã bị xử phạt hành chính.

Tuy nhiên, khái niệm "số lượng lớn" cụ thể là bao nhiêu thì chưa có hướng dẫn. Còn nếu vận dụng xử lý vi phạm của doanh nghiệp theo Điều 156 BLHS về "Tội sản xuất, buôn bán hàng giả" thì theo quy định, số hàng giả đó phải tương đương với số lượng của hàng thật có giá trị từ ba mươi triệu đồng đến dưới một trăm năm mươi triệu đồng hoặc dưới ba mươi triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính.

Sau hồi tranh cãi, doanh nghiệp chỉ bị xử phạt hành chính, trong khi thực tế, nếu 21 tấn phân bón kém chất lượng đó được sử dụng thì thiệt hại sẽ lớn gấp nhiều lần, thậm chí mất cả một mùa vụ.