Một số thủ đoạn gian lận trong xuất nhập khẩu

Với thủ tục hải quan điện tử thì mọi hồ sơ, tờ khai xuất nhập khẩu đều được tiếp nhận bằng hệ thống máy tính. Việc phân luồng cho hàng hóa xuất nhập khẩu chia làm ba loại: luồng xanh (miễn kiểm 100%); luồng vàng (kiểm tra hồ sơ, nếu phát hiện bất thường mới đề nghị kiểm tra hàng hóa sau thông quan); luồng đỏ (kiểm tra trực tiếp hàng hóa, nhưng cũng chỉ kiểm tra xác suất khoảng 5-10%).

Để được phân vào luồng xanh thì doanh nghiệp (DN) phải có “lịch sử” chấp hành tốt về thuế và các quy định về Hải quan. Trên thực tế, quy định này đang bị các đối tượng lợi dụng…

Một cán bộ Cơ quan CSĐT Công an TP Hồ Chí Minh cho rằng, với quy định như vậy thì các DN nằm trong diện ưu tiên xếp vào luồng xanh, lâu lâu chỉ cần “đánh” một lô hàng lậu thì coi như sống khỏe. Thực tế, cơ quan CSĐT cũng đã thụ lý, giải quyết nhiều vụ việc liên quan đến DN lợi dụng luồng xanh để xuất nhập lậu với khối lượng hàng hóa có giá trị lớn.

Điển hình, Công ty TNHH Hưng Nghiệp ký tờ khai Hải quan điện tử với mặt hàng xuất khẩu là áo thun. Lô hàng đóng trong 2 container/20feet, trọng lượng 40.120kg và được hệ thống thông quan điện tử phân vào luồng xanh (miễn kiểm tra). Nhưng khi đối chiếu, thấy trọng lượng hàng hoá khai báo theo tờ khai Hải quan thấp hơn trọng lượng thực tế, nên Chi cục Hải quan cảng Tân Cảng đã chuyển lô hàng sang “luồng đỏ”. Kiểm tra hàng hóa thực tế, chứa bên trong các container không phải là hàng may mặc mà là gỗ. Từ phát hiện này, Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh lập tức yêu cầu các chi cục rà soát tất cả các lô hàng của Công ty Hưng Nghiệp và công ty Huy Vũ khai báo là hàng may mặc xuất khẩu, đã làm thủ tục thông quan luồng xanh. Qua máy soi, hải quan phát hiện 15/16 container hàng của 2 DN này chứa toàn gỗ quý với tổng trị giá gần 17,6 tỷ đồng.

Cơ quan chức năng đang kiểm tra lô hàng nhập lậu thực tế không đúng so với khai báo trên tờ khai hải quan điện tử.

Thực tế, toàn bộ số hàng trên là của Công ty Huy Vũ thuê Công ty Hưng Nghiệp đứng tên pháp nhân để xuất khẩu. Theo nhận định của cơ quan CSĐT: “Công ty Huy Vũ với chức năng làm dịch vụ xuất nhập khẩu hàng may mặc nên Nguyễn Văn Huy - Giám đốc công ty biết rõ chính sách xuất khẩu hàng may mặc được nhà nước khuyến khích, biết được việc kê khai tờ khai hải quan điện tử sẽ được máy tính phân luồng xanh, và nắm những kẽ hở của quy trình kê khai, kiểm tra hải quan điện tử nên Huy đã dùng pháp nhân của Công ty Hưng Nghiệp để khai báo gian lận”. Nguyễn Văn Huy đã bị cơ quan CSĐT Công an TP Hồ Chí Minh đề nghị truy tố về tội “buôn lậu”.

Cũng được hệ thống máy tính hải quan phân vào luồng xanh, nhưng thực chất Công ty TNHH N.V. (đứng tên nhập khẩu) đã sử dụng tờ khai hải quan giả. Hàng hoá nhập khẩu theo khai báo trên tờ khai Hải quan là "phụ tùng cho máy lọc khí - ruột lọc khí nén Filter, mới 100%" nhưng hàng hóa thực tế là lô hàng hiệu: giày, ví da, túi xách nhãn hiệu Minelli, có trị giá hơn 1,1 tỷ đồng. Vụ việc chỉ bị phát hiện khi hải quan giám sát nhận thấy tên hàng hóa trên chứng từ vận chuyển không khớp với tên hàng hóa trên tờ khai hải quan của Công ty N.V..

Khi cơ quan điều tra vào cuộc xác minh thì được biết, đối tượng tên Hồ Thanh Tú (nghề dịch vụ giao nhận tự do) trước đây có thời gian làm dịch vụ thông quan hàng hóa cho Công ty N.V, được công ty này tin tưởng giao một số tờ giấy (chưa ghi nội dung) có đóng dấu sẵn và chữ ký giám đốc để phòng khi giám đốc vắng mặt, Tú vẫn làm được thủ tục Hải quan khi hàng nhập về. Lợi dụng giấy ký khống này, Tú nhận làm thủ tục nhập hàng cho một đơn vị khác bằng cách điền nội dung thông tin vào tờ giấy trắng có chữ ký và con dấu của Công ty N.V. để làm giả tờ khai.

Để nhập lậu hàng theo đường chính ngạch qua “cửa” Hải quan, qua tìm hiểu chúng tôi nhận thấy thủ đoạn phổ biến nhất mà các đối tượng áp dụng là khai sai mặt hàng, chủng loại, số lượng, xuất xứ... trên tờ khai hải quan. Tức là khai nhập khẩu những mặt hàng có giá trị thấp, thuế suất thấp hoặc bằng 0... nhưng thực chất hàng nhập khẩu có giá trị cao, thuế suất cao.

Như vụ nhập lậu 10 container (40 feet) hàng lậu đánh tháo ra khỏi cảng VICT do Phòng PC46 Công an TP Hồ Chí Minh phối hợp với Chi cục QLTT bắt quả tang khi đang đánh tháo hàng ra khỏi cảng VICT. Đây là lô hàng của Công ty TNHH TM XNK Nhất Minh và Công ty TNHH Tân Nhật Huy Vĩnh Đạt, theo tờ khai hải quan thì đây là hàng bách hóa, nhập khẩu từ Trung Quốc có tổng trị giá chỉ 930 triệu đồng. Nhưng thực tế, lô hàng trên có tổng trị giá khoảng 3 tỷ đồng. Trong đó, có số lượng lớn hàng cấm và hàng không khai báo. Ngoài ra, còn có nhiều kiện vỏ bao bì dầu gió xanh con Ó (ghi made in Singapore) và thuốc nhuộm tóc (made in Việt Nam), làm giả từ Trung Quốc, đưa về Việt Nam tiêu thụ.

Cuối tháng 3, PC46 cũng đã chuyển hồ sơ sang Viện KSND TP Hồ Chí Minh đề nghị truy tố 4 bị can về tội “Buôn lậu” trong đường dây nhập khẩu mặt hàng mỹ phẩm của Công ty TNHH Mỹ phẩm A-Brenner. Hàng hóa nhập khẩu là mỹ phẩm nhưng do không có phiếu công bố chất lượng sản phẩm theo quy định nên lô hàng không được phép nhập. Vì vậy, các đối tượng đã khai man trên tờ khai hải quan là mặt hàng nhựa thông. Tuy nhiên, khi nhân viên hải quan tiến hành kiểm hóa, nghi ngờ vì thấy trọng lượng lô hàng có sự khác biệt giữa khai báo với thực tế nên vụ việc bị phát hiện…

Có rất nhiều vụ nhập lậu bằng đường chính ngạch đã bị cơ quan chức năng phát hiện trong thời gian qua như: Công ty TNHH XNK Thái Minh làm giả bộ hồ sơ nhập khẩu là mặt hàng da bò muối chưa thuộc (miễn thuế GTGT), nhưng thực tế nhập là lô hàng ngà voi (hàng cấm nhập); Công ty TNHH TM Đa Lộc Phát nhập mặt hàng gạch men - Trung Quốc, nhưng trên tờ khai hải quan ghi là đá phiến dạng khối (thuế suất 0%)… để trốn thuế nhập khẩu.

Theo nhận định của Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh, một số DN đã lợi dụng chính sách thông thoáng trong thông quan điện tử, dùng thủ đoạn làm giả hồ sơ, chứng từ, con dấu, chữ ký, khai sai số lượng, khai sai mặt hàng… qua mặt hải quan để đánh tháo hàng hóa và xuất khẩu hàng cấm qua biên giới. Năm 2013, Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh đã phát hiện và bắt giữa 6.517 vụ vi phạm, tổng trị giá 618,1 tỷ đồng với nhiều mặt hàng: sừng tê giác; ngà voi; vũ khí, quân trang; ấn phẩm có nội dung đồi trụy, phản động, heroin, cocain, hàng đá... Ngoài ra, hải quan còn bắt giữ rất nhiều vụ vi phạm hàng nhập khẩu kém chất lượng, không đảm bảo VSATTP, hàng giả, gian lận thương mại...

Để ngăn chặn tình trạng buôn lậu theo đường chính ngạch, nhiều ý kiến cho rằng cần có quy định kết quả phân luồng (xanh, vàng, đỏ) là thông tin bí mật không để DN biết trước để lợi dụng. Đồng thời, tăng cường giám sát trong thông quan điện tử, phát hiện tình trạng giả mạo hồ sơ chứng từ. Ngoài ra, tăng cường hơn nữa công tác phối kết hợp giữa các lực lượng chức năng như: Công an, Bộ đội biên phòng, QLTT, Hải quan…