Làm gì để giảm nguy cơ bị kiện bán phá giá?
Sau một số mặt hàng bị áp dụng hình thức kiện chống bán phá giá (CBPG) tại thị trường Mỹ và EU thì hiện nay, mặt hàng chế biến gỗ và một số mặt hàng chủ lực khác cũng đang nằm trong "tầm ngắm" của một số nước.
Ông Nguyễn Thanh Lâm (Công ty VIETeuro) cho biết: "Khoảng 80% lượng giày dép xuất khẩu của Việt Nam, chủ yếu là các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài bán qua EU, với thị phần vượt quá 10% ở một số nước như: Anh, Đức, Pháp, thì vụ kiện CBPG hàng giày dép Việt Nam tại EU là chuyện có thể dự báo trước được".
Tương tự, một trong những mặt hàng tăng trưởng "nóng" nhất hiện nay là ngành chế biến gỗ (đặc biệt là đồ nội thất dùng trong phòng ngủ), có khả năng bị một số nước áp dụng CBPG để hạn chế nhập khẩu. Mấy năm gần đây, kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ của doanh nghiệp Việt Nam tăng rất nhanh: Năm 1999 chỉ đạt 202,8 triệu USD, đến năm 2003 đạt 561 triệu USD và năm 2004 nhảy vọt lên 1,2 tỷ USD, có mặt ở 120 nước trên thế giới. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu của sản phẩm gỗ trong 9 tháng đầu năm 2005 đạt 1,2 tỷ USD, tăng 46,48% so với cùng kỳ năm ngoái.
Tại thị trường Mỹ, kể từ sau khi ký Hiệp định Thương mại Việt - Mỹ, kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ tăng trưởng ở mức cao nhất. 9 tháng đầu năm 2005 đạt tới 107 triệu USD, tăng 104,57% so cùng kỳ năm 2004. Trong đó, mặt hàng đồ nội thất dùng trong phòng ngủ chiếm tỷ trọng cao (đạt 22,3 triệu USD trong tổng số gần 29 triệu USD).
Điều đáng nói nữa là đồ gỗ nội thất của Việt Nam vào Mỹ hiện nay chỉ đứng sau Trung Quốc (mặt hàng này của Trung Quốc đã bị Mỹ đánh thuế CBPG năm ngoái) và kim ngạch đồ gỗ nội thất phòng ngủ của ta năm nay tăng cao và sẽ tiếp tục tăng vượt mức 3% thị phần Mỹ trong những năm tới…
Ông Trần Quốc Mạnh - Tổng Giám đốc Công ty SADACO, Phó Chủ tịch Hội Mỹ nghệ & Chế biến gỗ Tp. Hồ Chí Minh cho biết: "Doanh nghiệp Việt Nam biết rất ít các thông tin về thị trường nước ngoài, chưa hiểu sâu về Luật CBPG (nhất là Mỹ và châu Âu) nên thường bị động về các vụ kiện CBPG; còn về năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp còn yếu, chưa minh bạch trong kinh doanh, chưa nhạy bén trong việc đưa những sản phẩm mới nhằm đa dạng hóa sản phẩm…".
Làm gì để chống bị kiện bán phá giá?
Trong số 20 vụ kiện CBPG từ trước đến nay thì trong năm 2004 đã xảy ra 6 vụ kiện. Với xu hướng toàn cầu hóa thương mại, để bảo vệ hàng hóa trong nước và tự vệ đối với hàng nhập khẩu, các nước đã tăng cường sử dụng nhiều biện pháp, trong đó có biện pháp về CBPG, nhất là đối với những mặt hàng nhập khẩu có tốc độ tăng trưởng nhanh. Các vụ kiện đã mang lại hiệu quả cao là do các doanh nghiệp có thời gian dài chuẩn bị để đối phó như: Cá ba sa khởi kiện tháng 6/2002, kết thúc tháng 6/2003, áp thuế chống bán phá giá mức 36,84-63,88%; tôm khởi kiện tháng 12/2003, kết thúc tháng 11/2004 (chuẩn bị hơn 2 năm) với mức thuế 13 -25,76%.
Trước nguy cơ bị kiện bán phá giá đối với ngành chế biến gỗ, ông Trần Quốc Mạnh đưa ra những giải pháp: Các doanh nghiệp nên tính đến việc ưu tiên nhập khẩu các nguyên liệu từ các nước có nền kinh tế thị trường, đặc biệt là nhập nguyên liệu từ Mỹ dưới dạng: mua, bán, gia công, nhập nguyên liệu bán thành phẩm…
Những doanh nghiệp xuất khẩu đầu ngành cần có những chiến lược lâu dài cho sản phẩm chuẩn của mình. Chuẩn bị tốt các sổ sách kế toán thống kê và phải được kiểm toán. Thực tế, qua vụ kiện của Trung Quốc cho thấy, doanh nghiệp phải chịu mức thuế 198% là do thiếu các tài liệu này; doanh nghiệp cần tăng cường hợp tác với các cơ quan quản lý Nhà nước, các công ty luật trong và ngoài nước để được tư vấn trong quá trình kinh doanh xuất khẩu nhằm giảm thiểu khả năng bị kiện bán phá giá
