Hàng loạt cổ phiếu bị đưa vào diện kiểm soát

Các nhà đầu tư choáng váng vì nhiều DN niêm yết báo lỗ.

Theo giải trình của TYA, nguyên liệu đồng trên thế giới giảm mạnh khiến DN phải trích lập dự phòng giảm giá nguyên liệu hàng tồn kho gần 135 tỷ đồng. Thêm vào đó là sự biến động của tỷ giá hối đoái, công ty vay vốn nhà băng bằng USD để nhập khẩu nguyên vật liệu, đến khi đáo hạn, chênh lệch tỷ giá hối đoái trên thị trường tự do vào khoảng 9% và liên ngân hàng khoảng 5%.

Biến động tỷ giá cũng là nguyên nhân khiến lợi nhuận trước thuế từ hoạt động sản xuất kinh doanh năm 2008 của Công ty cổ phần Nhiệt điện Phả Lại lỗ 469,44 tỷ đồng. Tỷ giá JPY/VND tăng cao, vì thế đã phát sinh khoản chi phí xác định lại khoản nợ vay lên đến 1.543 tỷ đồng đã khiến PPC thua lỗ trong năm qua.

Còn SAM (Công ty cổ phần Cáp và Vật liệu viễn thông) - một blue-chip gắn bó từ khi HOSE khai sàn cũng bị đưa vào diện kiểm soát khi lũy kế cả năm lỗ 67,38 tỷ đồng.

Cùng với các cổ phiếu BTC, BBT, TRI, REE, BHS, VTA, VHG đã được đưa vào diện kiểm soát trước đó thì tổng số công ty niêm yết bị kiểm soát đến nay đã lên tới con số 12.

Vậy nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng này? Theo TS. Lê Đạt Chí - Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh, ngoài những công ty có tham gia hoạt động đầu tư tài chính, phải trích lập dự phòng rủi ro do giá chứng khoán giảm thì một số công ty phải chịu tác động bởi chi phí lãi vay cao, trong khi sản phẩm lại không bán được. Ảnh hưởng của chính sách thắt chặt tiền tệ, lãi suất vay cao cộng với cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới đã khiến DN trải qua một năm kinh doanh khó khăn.

Theo ông Lê Hải Trà, Ủy viên thường trực HĐQT HOSE, để nhằm minh bạch hóa thông tin, cảnh báo và giúp nhà đầu tư có sự thận trọng cần thiết, khi doanh nghiệp báo cáo thông tin về kết quả hoạt động năm, HOSE lập tức công bố ra thị trường và đưa các mã cổ phiếu bị thua lỗ vào diện bị kiểm soát nếu kết quả kinh doanh phát sinh âm.

Bên cạnh khó khăn chung đó thì do nhiều công ty đua nhau đầu tư tài chính trong khi thị trường chứng khoán liên tục sụt giảm cũng đã khiến con số thua lỗ càng nhiều và càng nặng nề, ví dụ của việc này là cổ phiếu REE và nhiều DN hoạt động trong lĩnh vực tài chính.

"Dính" nặng nhất lại là các công ty ở lĩnh vực tài chính, chứng khoán niêm yết trên HASTC như Công ty Chứng khoán Bảo Việt (BVS) và Kim Long (KLS) khi con số lỗ năm 2008 lần lượt 453 tỉ và 347 tỉ đồng... Với hơn 40 DN còn chưa nộp báo cáo tài chính năm 2008 tới thời điểm này, theo HOSE, số cổ phiếu bị đưa vào diện kiểm soát nhiều khả năng sẽ còn tăng.

Theo các chuyên gia tài chính - chứng khoán, dù nắm giữ các cổ phiếu bị kiểm soát nhưng nhà đầu tư cũng không nên quá hoang mang và phải xem xét nguyên nhân lỗ cũng như khả năng hồi phục để có quyết định đầu tư cho mình. Cụ thể với cổ phiếu REE, nguyên nhân lỗ phần lớn là do đầu tư tài chính, còn hoạt động sản xuất kinh doanh chính vẫn khả quan. Tuy nhiên, hiện tượng đáng lo ngại là nhiều DN bằng cách này hay cách khác đã cố tình giấu lỗ đến phút cuối.

Cần tạo dựng lòng tin của nhà đầu tư bằng sự minh bạch của thị trường chứng khoán.

Bà Trần Anh Đào, Giám đốc Phòng Quản lý và Thẩm định niêm yết của HOSE, nhận định,  một số công ty đã cố tình giấu lỗ bằng cách chậm trích lập dự phòng hàng tồn kho, dự phòng tài chính cũng như hạch toán không đầy đủ các khoản chi phí nên đến quý IV mới báo cáo lỗ trong khi quý III vẫn có lãi, cụ thể là cổ phiếu TRI khi lãi 505 triệu đồng trong 9 tháng đầu năm 2008, nhưng tính cả năm đã thua lỗ 145 tỉ đồng, lớn hơn vốn chủ sở hữu và lớn gấp đôi vốn điều lệ.

Đây cũng không phải là ví dụ duy nhất, nhưng hiện chưa có cơ chế hữu hiệu nào giám sát việc này, tạo lòng tin cho nhà đầu tư. Thị trường chứng khoán trong bối cảnh hiện nay đang chứa đựng nhiều yếu tố rủi ro và cả những cơ hội lớn, nhưng nhà đầu tư vẫn thiếu những công cụ giám sát làm cơ sở cho quyết định đầu tư của mình