Gần 30 tỉ đồng của Nhà nước đã bị bòn rút như thế nào?

Công ty Xăng dầu Hàng không (XDHK), thuộc Tổng Công ty Hàng không Việt Nam, là doanh nghiệp Nhà nước được phép xuất nhập khẩu, kinh doanh và vận tải xăng dầu, mỡ, dung dịch đặc chủng hàng không; các loại xăng dầu khác và thiết bị, phương tiện, phụ tùng phát triển ngành xăng dầu, các dịch vụ liên quan chuyên ngành xăng dầu, sản xuất các thiết bị phụ tùng xăng dầu.

Từ năm 1996 đến năm 2003, Công ty XDHK được cấp hạn ngạch nhập khẩu 1.415.000 tấn dầu diesel phục vụ kinh doanh nội địa (ngoài ngành hàng không) và tái xuất. Cuối năm 1996, sau khi được Trần Minh, Giám đốc Công ty XDHK đồng ý, Nguyễn Viết Hoa đã đại diện cho Công ty XDHK ký 10 hợp đồng thuê Công ty TNHH Bảo Anh chuyển tải dầu diesel với nội dung: bên A (Công ty XDHK) thuê bên B (Công ty TNHH Bảo Anh) chuyển tải dầu từ tàu ngoại neo tại Gềnh Rái (Vũng Tàu) lên các kho ở trên bờ (kho PTSC Vũng Tàu, kho Nhà máy điện Phú Mỹ, kho Cát Lở) hoặc giao cho phương tiện khác của bên A. Bên B được thanh toán giá cước chuyển tải, được hưởng hao hụt chuyển tải theo 2 mức ứng với trường hợp chuyển tải lên kho hoặc giao cho phương tiện bên A (sang mạn). Giá cước chuyển tải và tỉ lệ hao hụt cho từng trường hợp được điều chỉnh theo hợp đồng của từng năm.

Rút ruột nhà nước lập công ty riêng

Theo số liệu thanh toán giữa 2 bên, Công ty XDHK đã nhập khẩu 66 chuyến tàu ngoại với 1.640.425.305 lít dầu diesel. Công ty TNHH Bảo Anh thực hiện chuyển tải lên 3 kho Phú Mỹ, Cát Lở, PTSC 1.052.124.859 lít, giao sang mạn 569.189.913 lít, hao hụt 19.110.533 lít. Với số lượng thực hiện như vậy, Công ty XDHK thanh toán cho Công ty Bảo Anh 33.301.287.363 đồng tiền cước chuyển tải; tính hao hụt chuyển tải theo hợp đồng 17.378.459 lít. Công ty Bảo Anh phải bồi thường số hao hụt vượt định mức hơn 1,8 triệu lít diesel, trị giá hơn 5,8 tỉ đồng. Sau khi trừ số tiền này, Công ty Bảo Anh nhận được hơn 27,444 tỉ đồng tiền cước chuyển tải.

Tuy nhiên những con số trên đều là “số cuội”. Thực tế, Công ty Bảo Anh chỉ chuyển tải lên các kho 1.001.250.706 lít, giao sang mạn hơn 620 triệu lít. Với số lượng giao sang mạn, Công ty XDHK thanh toán cho Bảo Anh 11,87 tỉ đồng cước chuyển tải và tính cho Bảo Anh hưởng lượng dầu hao hụt 6,7 triệu lít, quy thành tiền là hơn 20,5 tỉ đồng. Tổng cộng Công ty Bảo Anh nhận được 31,6 tỉ đồng.

Mặc dù lượng giao sang mạn đó không phải là chuyển tải, nhưng do được Trần Minh “bật đèn xanh” nên Nguyễn Viết Hoa đã thông đồng với Lê Tuấn Long áp dụng quy định của Nhà nước về chuyển tải để thanh toán cho Công ty Bảo Anh. Bằng việc thông đồng này, Nhà nước đã thiệt hại 1,856 triệu lít diesel, tương đương hơn 6,5 tỉ đồng. Sở dĩ có sự ưu ái này là do Nguyễn Viết Hoa, Lê Anh Văn và Lê Tuấn Long đã có sự thỏa thuận về tỉ lệ ăn chia số tiền tham ô được thông qua việc thanh toán hợp đồng chuyển tải dầu.

Ngay từ cuối năm 1996, sau khi ký được hợp đồng chuyển tải nhiên liệu với Công ty XDHK và thực hiện chuyến đầu tiên, để gây dựng quan hệ, Lê Tuấn Long đã “cảm ơn” Lê Anh Văn 27 triệu đồng (số tiền này được tính bằng 2đ/lít nhân với số lượng dầu giám định tại tàu ngoại). Một số chuyến sau đó, Long đều đưa tiền cho Lê Anh Văn theo tỉ lệ này.

Một ví dụ điển hình về việc móc ngoặc giữa Công ty XDHK với Công ty Bảo Anh là hợp đồng chuyển tải số 26, ký ngày 1/4/1997, cho chuyến nhập khẩu tháng 4/1997. Công ty XDHK nhập khẩu 13.008.600 lít dầu.  Công ty Bảo Anh chỉ chuyển tải lên kho PTSC 10.831.076lít, còn lại 2.177.524 lít, Công ty Bảo Anh vận chuyển ra Đà Nẵng và Hải Phòng, nhưng lại là theo hợp đồng vận chuyển số 25, ký cùng ngày 1/4/1997 với Công ty XDHK. Tuy nhiên, khi thanh toán hợp đồng chuyển tải, Công ty XDHK vẫn thanh toán tiền cước chuyển tải và tính tỉ lệ hao hụt cho toàn bộ lượng dầu nhập khẩu 13.008.600 lít, còn lượng dầu hơn 2,1 triệu lít vận chuyển ra Đà Nẵng và Hải Phòng lại thanh toán cho Công ty Bảo Anh một lần nữa theo hợp đồng vận chuyển số 25.--PageBreak--

Chính vì được thanh toán trội khoảng hơn 150 triệu đồng nên Lê Tuấn Long đã đưa cho Lê Anh Văn 130 triệu đồng (tương đương tỉ lệ 10đ/lít nhân với số lượng hơn 13 triệu lít dầu đã giám định tại tàu ngoại). Sau chuyến này, mỗi chuyến chuyển tải, thay vì tính 2đ/lít như trước, Long lại đưa cho Văn số tiền bằng 10đ/lít, theo số giám định tại tàu ngoại. Từ năm 2000 trở đi, theo gợi ý của Lê Anh Văn, Long tiếp tục nâng số tiền đưa cho Văn từ 10đ/lít lên 12đ/lít.

Thấy việc kiếm tiền quá dễ dàng, trong những lần ký hợp đồng vận chuyển, Nguyễn Viết Hoa lại gợi ý Long chi tiền cho Phòng Kinh doanh XNK mà anh ta là Trưởng phòng. Sau khi nhận được “lời đề nghị khiếm nhã” của Nguyễn Viết Hoa, Long tính toán với số tiền được thanh toán vượt trội trong hợp đồng chuyển tải còn có thể chi 15đ/lít tính trên lượng vận chuyển đi miền Trung và 20đ/lít tính trên lượng vận chuyển đi miền Bắc. Vì vậy Long chủ động đưa ra mức chi này và được Hoa chấp nhận. Long đã đưa đủ số tiền tính trên lượng dầu do các tàu Bảo Anh, Hải Ninh, Quang Đức vận chuyển mặc dù có lúc 2 tàu Hải Ninh và Quang Đức, là 2 tàu Long có góp vốn, do 2 doanh nghiệp khác quản lý và khai thác. Số tiền này Long đều đưa trực tiếp cho Hoa hoặc nhân viên của Hoa là Lương Văn Hưng. Tổng cộng số tiền mà Long đã đưa cho Lê Anh Văn, Nguyễn Viết Hoa và Lương Văn Hưng lên tới 19,832 tỉ đồng.

Số tiền khổng lồ này sau đó được chia cho 8 người, trong đó những người được hưởng nhiều nhất là: Trần Minh, Giám đốc Công ty XDHK: 6,5 tỉ đồng; Nguyễn Viết Hoa, Trưởng phòng Kinh doanh xuất nhập khẩu: 6,5 tỉ đồng; Lê Anh Văn, Giám đốc Xí nghiệp Thương mại dầu khí hàng không miền Nam: 6 tỉ đồng... Còn lại, Trần Mạnh Dũng, Trưởng ban Đầu tư và phát triển vốn; Lương Văn Hưng, Trưởng ban Kinh doanh; Đoàn Minh Phương, Phó phòng Tài chính kế toán; Đỗ Đình Tư, Trưởng ban Tài chính Công ty XDHK đều được nhận từ vài chục triệu đồng tới 2 tỉ đồng.

Để củng cố mối quan hệ làm ăn ngày càng “keo sơn gắn bó”, Long cùng với Nguyễn Viết Hoa, Lê Anh Văn, Trần Minh dùng tiền ăn chia góp vốn vào Công ty Cổ phần Nam Vinh với số vốn góp của mỗi thành viên là 6 tỉ đồng.

Cũng cần phải nói thêm một chút về Công ty Cổ phần Nam Vinh. Công ty này được thành lập tháng 12/2000 theo chủ trương của Lê Anh Văn nhưng đứng tên pháp nhân là bà Phạm Thị Thùy Linh với chức danh Chủ tịch HĐQT cùng 3 cổ đông khác. Tháng 8/2001, Long mua lại cổ phần của bà Linh và thay bà Linh làm Chủ tịch HĐQT. Sau nhiều lần mua đi bán lại cổ phần của các cổ đông, cho đến thời điểm cơ quan điều tra khởi tố vụ án tham ô tại Công ty XDHK, Công ty Nam Vinh đã có số vốn điều lệ 30 tỉ đồng với thành phần gồm: anh trai Nguyễn Viết Hoa; vợ Trần Minh; cháu ruột Trần Minh; người nhà Lê Anh Văn. Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Nam Vinh là Đỗ Sỹ Huấn. Về ngành nghề kinh doanh, Công ty Nam Vinh chỉ đầu tư vào việc góp vốn liên doanh với một số đơn vị khác để xây dựng kho xăng dầu Vĩnh Thái (Vĩnh Long), Đông Xuyên (Vũng Tàu) và Đình Vũ (Hải Phòng)...

Lập khống chứng từ để cùng đút túi trên 9,5 tỉ đồng

Công ty Cổ phần Nam Vinh, sau này cùng với Công ty Cổ phần Dầu khí Đông Xuyên cùng nhau tham gia góp vốn liên doanh xây dựng kho Đông Xuyên. Đứng đằng sau thương vụ này không ai khác hơn là nhóm Trần Minh tại XDHK. 9,5 tỉ đồng đã được rút ra đút túi cá nhân từ thương vụ này.

Năm 2003 và 2004, Công ty Cổ phần Dầu khí Đông Xuyên được Công ty XDHK ký 3 hợp đồng tiếp nhận, bảo quản và bơm rót xăng dầu. Giám đốc Trần Minh trực tiếp ký 2 hợp đồng, còn hợp đồng thứ 3 thì ủy quyền cho Lê Anh Văn ký. Cả 3 hợp đồng đều do Lê Anh Văn trực tiếp thực hiện. Lê Anh Văn là người góp vốn, đồng thời tham gia chỉ đạo hoạt động của Công ty Cổ phần Dầu khí Đông Xuyên, biết rất rõ kho Đông Xuyên chưa có hệ thống cầu cảng hoàn chỉnh để tiếp nhận trực tiếp nhiên liệu từ tàu nhập khẩu vào kho Đông Xuyên, nhưng vẫn chủ trương ký hợp đồng thuê HTX vận tải Mê Kông thực hiện việc chuyển tải dầu về kho Đông Xuyên.--PageBreak--

Do có sự không nhất trí về cách xác định số lượng dầu từ phía HTX vận tải Mê Kông, Lê Anh Văn liền tổ chức một cuộc họp giữa các bên tham gia vận tải, rồi “chỉ đạo”: Trong khi HTX vận tải Mê Kông chuyển tải nhiên liệu, có thể Công ty XDHK điều chuyển thẳng một lượng lớn hàng đi các kho khác, không phải đưa lên Đông Xuyên, nhưng lượng hàng này vẫn được tính hao hụt, chi phí tiếp nhận như đưa lên kho Đông Xuyên, đồng thời vẫn tính cho HTX Mê Kông được hưởng tỉ lệ hao hụt bơm rót từ kho Đông Xuyên xuống phương tiện vận chuyển (như xuất hàng từ kho Đông Xuyên). Trong chi phí tiếp nhận, Công ty XDHK ký hợp đồng với Công ty Cổ phần Đông Xuyên 16 đ/lít; Công ty Cổ phần Đông Xuyên ký lại hợp đồng với HTX Mê Kông 8đ/lít. Vì vậy các bên đã thông đồng lập khống thủ tục nhập kho Đông Xuyên tới 178.602.477 lít dầu JET A1 (nhiên liệu máy bay) và thủ tục xuất khống lượng dầu này từ kho Đông Xuyên. Công ty XDHK đã thanh toán khống tiền phí, tính khống lượng dầu hao hụt trong các khâu tiếp nhận, bảo quản, bơm rót, gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 9,5 tỉ đồng, còn các đối tượng tham nhũng đã ung dung đút túi số tiền đó.

Mặc dù những vụ tiêu cực, tham ô tại Công ty XDHK diễn ra trong một thời gian dài nhưng Tổng Công ty không hề phát hiện ra, chỉ tới khi Cơ quan điều tra vào cuộc thì những sai phạm mới bị phanh phui. Phải chăng những sai phạm này lãnh đạo Tổng Công ty Hàng không không biết?