Đầu cơ thép xây dựng

Một số dấu hiệu khó hiểu

Giá thép bán lẻ ở Việt Nam đang tăng ở mức vô lý với dấu hiệu của tình trạng đầu cơ. Tháng 2/2007, thị trường thép Việt Nam chỉ tiêu thụ hết 170.000 tấn, thì tháng 2 năm nay, con số đó đã là 293.000 tấn, trong khi lượng thép sản xuất trong nước là 286.000 tấn. Vì thế, đẩy mức chênh lệch giữa giá bán của các đơn vị sản xuất với thị trường tới 1,5 - 2 triệu đồng/tấn.

Không phải cung không đủ cầu, khi theo ông Đậu Văn Hùng - Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thép Việt Nam: Công suất cán thép xây dựng của cả nước hiện khoảng 6,5 triệu tấn, trong khi nhu cầu sử dụng chỉ gần 4 triệu tấn. Năm nay, theo dự báo là nhu cầu thép của Việt Nam có khả năng tăng 15%, thì vẫn chưa vượt công suất hiện có.

Để xác định cơ cấu giá, Hiệp hội Thép Việt Nam đã cùng Bộ Tài chính kiểm tra các doanh nghiệp sản xuất, nhưng không thấy có việc đẩy giá lên trong sản xuất.

Thậm chí, các đơn vị Nhà nước như Công ty Thép miền Nam, Công ty Thép Thái Nguyên vẫn cố duy trì giá bán thấp hơn thị trường 200.000-300.000 đồng/tấn với mong muốn hướng dẫn thị trường nhưng không nổi, do thị phần chỉ 30%. Rõ ràng, thị trường thép Việt Nam căng thẳng như hiện nay có dấu hiệu của sự liên kết nhằm đầu cơ, lũng đoạn thị trường, chứ không hoàn toàn vì nhu cầu thực.

Thế nhưng, việc kiểm tra về việc đầu cơ, lũng đoạn thị trường thép của cơ quan chức năng không phát hiện được, mà chỉ phát hiện một số cơ sở kinh doanh thép không thực hiện niêm yết giá nên lý giải là do "mỗi người tích một ít, nhưng nhiều người tích trữ" nên dẫn đến khan hiếm thép.

Tuy nhiên, độ tin cậy của kết luận này đến đâu còn là một vấn đề, vì thực tế, trong quá trình kiểm tra, con số bao nhiêu tấn thép thì xác định là đầu cơ, lại chưa có. Như vậy thì làm sao có giải pháp quyết liệt và hiệu quả?

Các chuyên gia đưa ra cảnh báo từ bài học của năm 2005: giá thép thế giới đột ngột tăng đến 400 USD/tấn khiến nhiều doanh nghiệp đua nhau mua vào và rồi, giá lại đột ngột rơi xuống 330USD/tấn, khiến các đơn vị lỗ liểng xiểng, trong đó, riêng một công ty liên doanh sản xuất thép lỗ hơn 40 tỷ.

Liều thuốc chữa bệnh đầu cơ

Nhằm ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh, kiềm chế giá và bình ổn thị trường thép trong nước, ngày 17/3, Tổng Công ty Thép Việt Nam đã chỉ đạo các đơn vị thành viên "đẩy mạnh sản xuất, đảm bảo đáp ứng nhu cầu thép xây dựng trên thị trường, áp dụng các biện pháp tiết kiệm chi phí, giảm giá thành; không tăng đột biến, bất hợp lý gây tác động lớn tới các hoạt động của thị trường và nền kinh tế, không để xảy ra thiếu thép".

Ông Trương Đình Việt, Trưởng phòng Kế hoạch và Hợp tác quốc tế, Tổng Công ty Thép Việt Nam cho biết: Một trong những biện pháp được Tổng Công ty Thép quan tâm là tăng tỉ lệ cung ứng trực tiếp đến các công trình, người sử dụng cuối cùng, nhằm giảm chi phí trung gian, xóa bỏ tỉ lệ chiết khấu, mà đơn vị bán thẳng đến công trình còn được hưởng 50-80đ/kg, công bố chất lượng sản phẩm và niêm yết công khai giá bán, không tập trung bán hàng qua số ít nhà phân phối lớn để dẫn đến tình trạng lũng đoạn giá hoặc đầu cơ.

Tuy nhiên, những giải pháp của riêng các doanh nghiệp sản xuất là chưa đủ mà cần phải có sự đồng bộ. Hiện nay, đang có một nghịch lý: Chúng ta có nguồn quặng lớn, nhưng lại không tự chủ được về nguyên liệu, mà lại chịu chi phối giá cả bởi chính nơi mà chúng ta đã bán quặng.

Để "khuyến khích việc sản xuất phôi thép trong nước, nhất là từ quặng sắt" như chỉ đạo của Chính phủ, cần ngăn chặn triệt để việc chuyển quặng ra nước ngoài, để các nhà máy trong nước có đủ nguyên liệu sản xuất. Đi kèm theo đó là các chế tài xử lý nghiêm, vì hiện chưa có chế tài xử lý người mua, bán và tàng trữ khoáng sản trái phép, nên cơ quan chức năng rất khó xử lý vi phạm.

Hiện nay, trong khi Việt Nam phải mua phôi của nước ngoài để sản xuất thép, thì mỗi năm, khoảng 2 triệu tấn quặng vẫn bị tuồn ra nước ngoài, do công tác quản lý tài nguyên của nhiều địa phương không nghiêm.

Vì thế, nhiều nhà máy sản xuất nguyên liệu quặng sắt ra sản phẩm gang, phôi thép thay thế hàng nhập khẩu đang phải đắp chiếu vì không có nguyên liệu sản xuất. Tình hình này nếu không sớm khắc phục, thị trường thép Việt Nam sẽ còn phải đối đầu với nhiều vấn đề khó lường.

Bên cạnh việc Nhà nước cần chỉ đạo tất cả các doanh nghiệp - cả tư nhân, liên doanh, cổ phần - cùng tham gia bình ổn thị trường, thì một biện pháp quan trọng để chống đầu cơ, lũng đoạn thị trường thép còn là các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra chất lượng thép, việc niêm yết giá công khai tại các cửa hàng cũng như việc găm hàng nhằm tích trữ, đầu cơ để xử lý nghiêm vi phạm