DN xăng dầu lỗ vì chi thù lao đại lý quá cao

Chi đại lý quá cao: cạnh tranh không lành mạnh

Theo Bộ Tài chính, đây không phải là thanh tra để phạt mà là kiểm tra để làm rõ việc kinh doanh xăng dầu xem có gì bất cập, sức khỏe DN đầu mối, công tác quản trị để kịp thời nắm bắt, hoàn thiện cơ chế, điều chỉnh các chính sách cho hài hòa lợi ích DN, người tiêu dùng.

4 DN được kiểm tra đợt này gồm có Tổng Công ty Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVoil), Công ty TNHH MTV Dầu khí TP Hồ Chí Minh (Saigon Petro) và Công ty Thương mại Dầu khí Đồng Tháp (Petimex). Tại 4 DN nói trên, đoàn kiểm tra đều phát hiện hiện tượng chi thù lao cho tổng đại lý, đại lý vượt mức quy định.

Theo quy định thì các DN tự thỏa thuận với các tổng đại lý, đại lý mức chi thù lao phù hợp để nâng cao tính cạnh tranh, nhưng mức chi này phải được tính chung trong 600 đồng/lít (kg) là chi phí kinh doanh định mức để tính giá cơ sở. Tuy nhiên, có những thời điểm, có DN chi thù lao cho đại lý đã lên tới từ 900 - 1000 đồng/mỗi lít.

Người tiêu dùng không phải chịu gánh phí thù lao đại lý.  Ảnh: Duy Khánh.

Chính việc chi phí tăng vọt này đã đội chi phí kinh doanh của DN lên quá cao, dẫn đến hạch toán lỗ, trong khi thực tế kinh doanh tại thời điểm kiểm tra, các DN không những không lỗ mà còn có lãi. Đơn cử: Petrolimex báo cáo uớc lãi 130 tỷ đồng; Saigon Petro báo cáo lỗ 44,6 tỷ đồng nhưng nếu thực hiện chi phí kinh doanh định mức để tính giá cơ sở thì có lãi 48 tỷ đồng; Petimex báo lỗ 55,32 tỷ đồng nhưng nếu thực hiện đúng chi phí kinh doanh để tính giá cơ sở thì có lãi 22 tỷ đồng.

Chi phí thù lao cho đại lý cao, tuy nhiên, ông Nguyễn Tiến Thỏa, Cục trưởng Cục Quản lý giá Bộ Tài chính lại cho rằng: “Người tiêu dùng không phải chịu chi phí, Nhà nước không cấp bù và DN phải tự trang trải lấy. Bộ Tài chính không chấp nhận đây là chi phí để tăng giá bán lẻ xăng dầu trong nước, mà tất cả chi phí đều được tính chung trong chi phí kinh doanh là 600 đồng/lít (kg). Bởi vậy, việc đẩy thù lao đại lý lên cao để chiếm giữ thị phần là sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các DN đầu mối. Việc nâng thù lao như trên tuy không ảnh hưởng tới quyền lợi của người tiêu dùng nhưng sẽ làm giảm lãi hoặc tăng lỗ, không phản ánh thực trạng tài chính của DN”.

Người tiêu dùng không phải chịu gánh phí thù lao đại lý. Ảnh: K.H.

Cùng với chi thù lao đại lý quá cao, tại các DN đầu mối, số lỗ còn do nguyên nhân giá bán cho các đại lý thấp hơn giá vốn. Ở Petrolimex, trong 6 tháng đầu năm, Tổng Công ty đã bán bình quân cho các CTCP thành viên và các tổng đại lý, đại lý ngoài hệ thống thấp hơn giá vốn bán hàng bình quân 6 tháng của văn phòng Tổng Công ty là hơn 847 tỷ đồng.

Khoản chênh lệch này theo báo cáo của DN là do thực hiện chính sách bình ổn giá. Tuy nhiên, điều đặt ra đó là việc bán thấp hơn giá vốn, hay chi  cho công ty con, đại lý dẫn đến công ty mẹ lỗ, còn công ty con có lãi liệu có phải là hành vi chuyển giá lách thuế hay không. Về vấn đề này, Bộ Tài chính cho biết Bộ chưa có kết luận cụ thể và với một số vấn đề Bộ vẫn đang tiếp tục điều tra làm rõ.

Lỗ vì đầu tư tràn lan ra ngoài ngành

Kiểm tra tại 4 DN nói trên, Bộ Tài chính cũng phát hiện việc đầu tư ra ngoài DN. Cụ thể, tại PVoil, tại thời điểm 30/9/2011, số dư các khoản đầu tư dài hạn tại công ty mẹ Tổng Công ty dầu Việt Nam là hơn 3.648 tỷ đồng, chiếm 50,53 % vốn chủ sở hữu, trong đó hiệu quả đầu tư vào công ty liên doanh liên kết là không cao (lợi tức được chia 0,73% tỷ lệ vốn góp), còn đầu tư dài hạn khác mà chủ yếu là cổ phiếu thì hầu như không mang lại hiệu quả.

Còn tại Petrolimex, ngoài việc đầu tư mua tàu Vân Phong 1 với giá trên 817 tỷ đồng rồi thuê ngoài quản lý gây khó khăn trong việc kiểm soát chi phí, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư và gia tăng khó khăn về vốn, DN này còn đầu tư vào DN khác với tổng giá trị lên tới 3,7 nghìn tỷ đồng, chiếm 35,7 vốn chủ sở hữu.

Trong đó, đầu tư vào các lĩnh vực như ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản gần 1,3 nghìn tỷ, bằng 12,5% vốn chủ sở hữu. Dù việc đầu tư này cũng đem lại lợi nhuận nhưng nếu so sánh số vốn mang đi đầu tư dẫn đến thiếu hụt vốn kinh doanh ngành nghề chính, phải vay ngân hàng thì tiền lãi suất phải trả cao hơn lợi nhuận thu được.

Bởi vậy, nếu tính ngang bằng, thì việc đầu tư ngoài ngành cũng là một trong những nguyên nhân thua lỗ của DN. Trong điều kiện khó khăn về vốn kinh doanh, việc thực hiện ra ngoài ngành của Petrolimex là chưa hợp lý. Bởi vậy, tổ kiểm tra đã kiến nghị tổng công ty chủ động có phương án thực hiện thoái vốn đối với hoạt động đầu tư ra ngoài ngành hiệu quả và hợp lý.

Việc thực hiện thoái vốn này cũng là chủ trương của Nhà nước, Chính phủ trong quá trình tái cấu trúc lại nền kinh tế, trong đó có tái cấu trúc lại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước.