Công chứng tư giúp… “voi chui lọt lỗ kim”

Thanh tra Sở Tư pháp TP Cần Thơ vừa kết thúc đợt kiểm tra hoạt động của một số VPCC trên địa bàn, phát hiện tại các đơn vị này còn nhiều thiếu sót, đặc biệt cả 7 tổ chức hành nghề công chứng đều nhận hồ sơ có giấy CMND quá hạn (trên 15 năm). Tại VPCC Vĩnh Thạnh, dù bên bán xe mô tô không chứng minh được phương tiện là tài sản riêng khi giao dịch nhưng vẫn được công chứng hợp đồng mua bán xe. Tại VPCC Ô Môn, người yêu cầu công chứng không biết đọc, không biết viết đã điểm chỉ vào hợp đồng nhưng không có nhân chứng, vậy mà vẫn được công chứng. VPCC Bình Thủy công chứng hợp đồng tặng cho đối với trường hợp đã thực hiện công chứng phân chia di sản nhưng tài sản chưa đăng ký quyền sở hữu lại đi tặng cho. Còn VPCC Trung Tâm vi phạm nhiều trường hợp người yêu cầu công chứng không ký trước mặt công chứng viên…

Công an quận Cái Răng mới đây có văn bản chuyển vụ việc cho TAND xem xét xử lý dân sự về tính giá trị pháp lý của hợp đồng ủy quyền, liên quan đến thắc mắc của 19 hộ dân được cấp đất tái định cư (TĐC) của Dự án Trung tâm văn hóa Tây Đô. Theo trình bày của các hộ dân, họ không hề đặt chân tới VPCC nhưng người muốn mua đất TĐC của bà con lại có giấy ủy quyền hoặc hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ của bà con được công chứng đàng hoàng để nhận nền TĐC bán cho người khác. 

Sau chữ ký này, Trưởng VPCC 24h Cần Thơ phải bồi thường 300 triệu đồng nhưng hậu quả sau đó tiếp tục xảy ra.

Theo các phân tích nguyên nhân dẫn tới sơ suất, vi phạm, do một số VPCC vì muốn thực hiện nhanh các thủ tục nên bỏ qua trình tự bắt buộc theo quy định, trong đó có công đoạn xác minh, nhất là đối với một số vụ việc phức tạp, dẫn đến hợp đồng không chính xác nhất là với các giao dịch có một bên cố tình lừa dối. 

Một cán bộ Thanh tra Sở Tư pháp TP Cần Thơ nhắc lại chuyện từng ban hành quyết định phạt vi phạm hành chính 3 triệu đồng đối với ông Trần Mạnh Hùng – VPCC Trần Mạnh Hùng do vi phạm quy định công chứng ngoài trụ sở. Năm 2011, VPCC Trần Mạnh Hùng công chứng hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ từ bà Nguyễn Thị Vàng (Hậu Giang) sang cho bà Thái Thùy Duy Linh (TP Cần Thơ) trong khi bà Vàng bị bà Linh lừa dối yêu cầu ký tên vào hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ tại… quán ăn ở Hậu Giang mà không có mặt một công chứng viên nào. Từ hậu quả này, bà Vàng phải mất thời gian, tiền bạc theo đuổi vụ kiện để yêu cầu tòa án tuyên bố văn bản công chứng vô hiệu.

Vào năm 2008, TAND TP Cần Thơ có bản án dân sự phúc thẩm tuyên buộc bà Đặng Thị Thanh Thủy phải trả nợ cho bà Nguyễn Thị Phúc Hậu trên 5,3 tỉ đồng và bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh (cùng ngụ quận Ninh Kiều, Cần Thơ) trên 1 tỉ đồng. Để thi hành bản án có hiệu lực, tránh việc tẩu tán tài sản, Chi cục Thi hành án dân sự quận Ninh Kiều đã hai lần gửi công văn ngăn chặn chuyển dịch nhiều tài sản của bà Thủy, trong đó có thửa đất gần 230m² tại phường An Khánh, quận Ninh Kiều đến UBND phường An Khánh, Phòng TN&MT và các VPCC.

Để tẩu tán tài sản, bà Thủy đã ký bán thửa đất trên cho ông Hồ Thanh Lâm. UBND phường An Khánh không ký xác nhận, bà Thủy mang hợp đồng này đến VPCC 24h do ông Nguyễn Giang Đào làm Trưởng VP. Mặc dù biết thửa đất trên đã bị cấm chuyển nhượng nhưng ông Đào vẫn ký công chứng (hợp đồng 1241 ngày 24/10/2008) để bà Thủy bán cho ông Lâm. Sau đó ông Lâm đã nộp hồ sơ hợp thức hóa giấy tờ. Cán bộ của Phòng TN&MT sau đó vẫn tham mưu để lãnh đạo UBND quận Ninh Kiều ký cấp sổ đỏ cho ông Lâm vào đầu năm 2009.

Một hợp đồng công chứng không thể hiện chữ ký giữa bên mua và bên bán tài sản.

Khi phát hiện quyền lợi của mình bị xâm hại, bà Hậu đã khiếu nại VPCC 24h do ký công chứng hợp đồng chuyển nhượng đất đã được ngăn chặn chuyển dịch. Không còn đường lui, ngày 8/9/2009, Trưởng VPCC 24h đã phải bồi thường thiệt hại cho bà Hậu 300 triệu đồng để bà Hậu bỏ qua, không thưa kiện gì nữa. Còn bà Mỹ Hạnh thì khởi kiện vụ việc đến TAND quận Ninh Kiều. Tại tòa, cán bộ Phòng TN&MT thừa nhận việc cho chuyển nhượng, hợp thức hóa sổ đỏ cho ông Lâm là sai. Bất ngờ hơn là thông tin do bà Lê Thị Kim Hương – Trưởng Phòng TM&MT cho biết, sau khi có sổ đỏ, ông Lâm đã tách thửa, chuyển nhượng lại cho hai người khác vào năm 2011. Hợp đồng chuyển nhượng được VPCC Trần Mạnh Hùng chứng thực. Và ông Đ.H.T – một trong hai người nhận chuyển nhượng từ ông Lâm, sau khi được chính quyền cấp sổ đỏ đã tiếp tục chuyển nhượng lại cho một người khác.

Nhận thấy vụ việc có dấu hiệu làm trái qui định nên phía Tòa án đình chỉ vụ kiện; chuyển toàn bộ hồ sơ vụ việc sang Phòng CSĐT tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Công an Cần Thơ để điều tra làm rõ.

“Sai phạm trong vụ này quá rõ ràng vì thửa đất trên đã được Cơ quan thi hành án thông báo cấm chuyển dịch để thi hành án theo pháp luật”, ông Nguyễn Hoàng Đệ, Chánh án TAND quận Ninh Kiều cho biết thêm.

Theo thống kê của Bộ Tư pháp, sau 5 năm Luật Công chứng có hiệu lực, cả nước đã phát hiện và xử lý bằng hình thức khiển trách, cảnh cáo đối với 24 trường hợp cán bộ, công chức, viên chức vi phạm pháp luật trong lĩnh vực công chứng. Thanh tra Bộ Tư pháp sau 7 cuộc thanh tra với 66 tổ chức hành nghề công chứng (TCHNCC) đã ban hành 29 quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 20 tổ chức, cá nhân. Tại TP Cần Thơ, trong năm 2012 và 7 tháng đầu năm 2013, Thanh tra Sở Tư pháp đã thanh tra 16 lượt TCHNCC; lập 49 quyết định xử phạt vi phạm hành chính, với tổng số tiền phạt là 90 triệu đồng.