Cà phê sang trọng được sản xuất từ... đậu tương, ngô, hương liệu

Thông tin trên được công bố ngày 8/8 khiến mọi người thêm một lần nữa ngỡ ngàng về chất lượng thật của loại đồ uống rất được yêu thích. Tại sao ở một nước có sản lượng cà phê lớn như Việt Nam, cà phê bột lại bị làm giả kinh hoàng như vậy?

Chuyên án đấu tranh với hành vi vi phạm pháp luật về an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) có tên “Sản xuất, kinh doanh cà phê bột không đúng với công bố tiêu chuẩn sản phẩm, bị nhiễm các chất không được phép sử dụng trong thực phẩm” đối với một số công ty sản xuất cà phê trên địa bàn các tỉnh phía Nam được Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về môi trường (Cảnh sát môi trường) thực hiện hồi cuối năm ngoái đã lật tẩy hành vi gian dối trong việc sản xuất cà phê bột. Kết quả đấu tranh của chuyên án này gây rúng động dư luận khi mà sự thật về quy trình sản xuất, nguyên liệu sản xuất cũng như chất lượng cà phê bột được cơ quan Công an làm rõ.

Những tưởng, sau khi hàng loạt công ty sản xuất cà phê bột ở TP Hồ Chí Minh bị bắt quả tang về hành vi “độn” đậu tương, ngô, hóa chất... để sản xuất cà phê bột, những doanh nghiệp có tật sẽ giật mình. Thế nhưng, những dư âm về vụ việc này chưa hết thì ngày 19/7 vừa qua, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ, Công an TP Cần Thơ phát hiện, Công ty TNHH MTV SXTM An Khánh sản xuất cà phê bột bằng đậu nành và hương liệu. Kết quả kiểm nghiệm các thành phần cafein trong các sản phẩm cà phê bột nêu ở trên thêm một lần nữa khiến người tiêu dùng sợ hãi về chất lượng cà phê bột. Vấn đề đặt ra là việc quản lý chất lượng cà phê bột của các cơ quan chức năng hở chỗ nào để những sản phẩm này vẫn có mặt trên thị trường.

Đậu tương, hương liệu, hóa chất cấm sử dụng trong thực phẩm được sử dụng để làm cà phê bột. Ảnh: Ngọc Lâm.

Trở lại chuyên án “Sản xuất, kinh doanh cà phê bột không đúng với công bố tiêu chuẩn sản phẩm, bị nhiễm các chất không được phép sử dụng trong thực phẩm” mà Cục Cảnh sát môi trường thực hiện để thấy sự “đàng hoàng” của các công ty sản xuất cà phê bột không bằng nguyên liệu chính là cà phê nhân. Chúng tôi xin nêu ví dụ về Công ty cổ phần Đại Hoàng Thủy, sản xuất nhãn hiệu cà phê Hoàng Thủy ở xã Đông Thạnh, huyện Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh. Công ty này hoạt động theo giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh do Sở Kế hoạch và Đầu tư TP Hồ Chí Minh cấp; giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP; 2 bộ chứng nhận tiên chuẩn sản phẩm: Cà phê bột, số công bố 318/2011/YTHCM – CNTC ngày 15/2/2011 và sản phẩm cà phê sữa 3 trong 1 số 196/2012/YTHCM-CNTC ngày 31/1/2012 do Chi cục ATVSTP TP Hồ Chí Minh; 3 chứng nhận đăng ký nhãn hiệu cà phê: Hoàng Thủy, Parir Coffe, Drobar Coffe.

Mặc dù có Giấy chứng nhận đủ điều kiện ATVSTP nhưng khi cơ quan Công an, Y tế đến kiểm tra tại xưởng rang, xay cà phê của công ty này thì thấy tình trạng vệ sinh không đạt, nguyên liệu tập kết chung với các vật dụng khác không liên quan đến sản xuất; tại kho thành phẩm của công ty có các sản phẩm không có hồ sơ công bố như: Parir Coffe, Ý tưởng 9, Parir Coffe Thượng hạng 2, cà phê bột Hoàng Thủy 2, cà phê bột Hoàng Thủy 3; phát hiện nhiều loại phụ gia hóa chất không rõ nguồn gốc xuất xứ, 15kg ngô, 180kg đậu tương...

Điều đáng chú ý là cả 6 công ty sản xuất cà phê bột mà Ban chuyên án phối hợp với Sở Y tế kiểm tra đều phát hiện hàm lượng đậu nành từ 30 – 50% không đúng với công bố tiêu chuẩn sản phẩm. Cả 6 doanh nghiệp đều công bố thành phần cà phê nguyên chất từ 90-100% nhưng thực tế lại pha trộn các loại ngũ cốc khác. Không chỉ sử dụng các nguyên liệu phụ gia không rõ nguồn gốc, họ còn sử dụng cả chất bị cấm. Ví dụ, ngoài hóa chất Pyridine, tại phiếu kết quả kiểm nghiệm số BMNM/02/03 ngày 6/10/2012 của Trung tâm Dịch vụ phân tích thí nghiệm TP Hồ Chí Minh đối với sản phẩm cà phê bột của Công ty TNHH cà phê Gia Phát còn phát hiện hóa chất Sodium Cyclamate, đây là hóa chất bị cấm sử dụng trong thực phẩm. 

Trước khi các sản phẩm cà phê bột được đóng gói, lưu thông trên thị trường, cơ quan y tế phải kiểm tra và cấp chứng nhận tiêu chuẩn sản phẩm. Không chỉ vậy, trên bao bì nhà sản xuất còn phải đăng tải các thông tin về chất lượng sản phẩm. Thế nhưng, qua kết quả đấu tranh của cơ quan Công an thì bao bì đăng 90-100% cà phê nguyên chất nhưng thực tế, tỷ lệ cà phê lại khác xa. Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm ở đâu? Chẳng nhẽ, cơ quan này chỉ cấp chứng nhận tiêu chuẩn sản phẩm rồi để nhà sản xuất “thích” sản xuất như thế nào thì tùy. Còn người tiêu dùng thì tin tưởng vào cơ quan chứng nhận tiêu chuẩn sản phẩm để rồi bị ăn quả lừa.

Đại tá Phạm Văn Bình, Trưởng phòng 6, Cục Cảnh sát  điều tra tội phạm về môi trường cho biết, để lật tẩy hành vi làm cà phê bột bằng ngô, đậu tương, hương liệu, các trinh sát phải “nằm vùng” một thời gian dài. Khi có đủ chứng cứ, Cảnh sát môi trường phối hợp với Thanh tra Y tế kiểm tra. Rất nhiều trường hợp, đoàn kiểm tra chứng kiến cơ sở sản xuất cà phê nhưng chẳng thấy cà phê nhân đâu mà chỉ toàn đậu tương, ngô... Với loại cà phê này, người tiêu dùng thực chất phải uống đậu tương rang, ngô. Đấy còn chưa kể đến hóa chất độc hại để tạo mùi, tạo vị cho loại cà phê dỏm này. Chúng tôi được biết, 1kg cà phê nhân khi xay ra chỉ được 0,7kg bột. Giá thành một kilôgam bột nguyên chất hiện nay không có giá dưới 120.000 đồng. Thế nhưng, nhiều loại cà phê hiện vẫn được giao buôn với giá 70.000 – 80.000đ/kg.

Việt Nam là nước có sản lượng cà phê lớn, thế nhưng người tiêu dùng trong nước vẫn có nguy cơ uống phải cà phê dỏm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người sử dụng mà còn cả uy tín, chất lượng cà phê Việt Nam. Bởi thế, khi phát hiện doanh nghiệp sản xuất cà phê không đúng như tiêu chuẩn công bố, ngoài việc đóng cửa, xử phạt hành chính, cơ quan bảo vệ pháp luật cần xử lý hình sự về hành vi xâm phạm sức khỏe người tiêu dùng.