Bó tay vì sự tinh vi của hàng giả

Việc cảnh báo người dân “đừng tham rẻ”, “tiêu dùng có ý thức” để tẩy chay hàng giả đã trở nên lỗi thời, bởi ngay cả có ý thức thật cao đi chăng nữa cũng chẳng biết đường nào mà phân biệt thật - giả.

Hàng giả ngày càng giống y hàng thật

Trong muôn vàn những mặt hàng được trưng bày, “thượng vàng, hạ cám” từ xe đạp điện, phụ tùng xe máy, quần áo, giày dép, dụng cụ thể thao đến đường hóa học, gói dầu gội đầu… gian hàng thu hút được đông đảo sự chú ý của người dân, nhất là gian nhu yếu phẩm do QLTT Yên Bái bắt giữ, với bột giặt Omo, nước mắm Chinsu, dầu gội đầu Clear, Rejoice, mì chính Ajinomoto, bột nêm Ajingon… Điều đáng giật mình chính là sự “giống y như thật” của hàng giả. Nó đã không còn chỉ là những sản phẩm thủ công ngô nghê, tinh mắt là phát hiện, mà hầu như giống hệt, bao bì được đặt in ở nước ngoài (đa phần là từ Trung Quốc) rất sắc nét.

Cầm trên tay 2 gói Omo được triển lãm, cô Đỗ Ngọc Dung (ở Lạc Long Quân, Tây Hồ) cho biết: Nếu đến cửa hàng mà thấy 2 gói này, tôi sẽ chọn gói màu tươi, sắc nét hơn. Các anh QLTT giải thích mới biết đấy là hàng giả. Dù đã nắm rất rõ các dấu hiệu nhận biết, anh Nguyễn Trung Thành – Chi cục QLTT Yên Bái cũng phải tìm một lúc mới thấy dấu logo hãng được dập mờ trên bao bì của sản phẩm thật. Ngoài dấu hiệu rất khó nhận biết đó ra, hầu như không thể phân biệt. Tương tự với 2 gói bột ngọt Ajinomoto, không có dấu hiệu nhận biết nào ngoài việc một mép gói bột ngọt giả có vẻ thô ráp hơn do có nhiều bọt khí.

Người dân tập trung nghe cán bộ QLTT giới thiệu cách phân biệt hàng giả.

“Bao bì này được cơ sở sản xuất hàng giả đặt ở nước ngoài, dập 3 mép bằng máy, sau đó mang về đóng hàng giả vào rồi mới dập nốt mép cuối thủ công, vì vậy không mịn cả 4 mép như hàng thật” – anh Nguyễn Trung Thành giải thích.

Đối với chai nước mắm Chinsu, chỉ có dấu hiệu nhận biết là hạn sử dụng được dập nổi lên chai. “Thông thường các cơ sở làm giả hay thuê dập bao bì ở nước ngoài, không rành tiếng Việt nên hay bị sai lỗi chính tả, nếu người tiêu đùng để ý kỹ có thể phân biệt được. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều thủ đoạn làm giả hơn, kể cả việc tái sử dụng bao bì chính hãng, dập lại hạn sử dụng, nên hầu như không thể phân biệt bằng mắt thường”. Để ví dụ, anh Thành lấy 2 chai dầu gội Clear bạc hà để so sánh, không có chút khác biệt nào, ngoài việc phía dưới vòi bơm của chai thật có dập chữ Clear.

Ngay cả các mặt hàng điện như nồi cơm điện, ấm đun nước, xe đạp điện cũng được làm giả tinh vi, thậm chí có mặt hàng trông còn đẹp hơn hàng thật. Tại quầy hàng Sanyo, đại diện nhãn hiệu cho biết có thể phân biệt hàng giả bằng cách nhìn chữ N trên nhãn hiệu hơi khác. Tuy nhiên, ngay bên cạnh đó trưng bày một chiếc quạt giả với logo giống hệt. Đại diện nhãn hiệu cho biết với trường hợp này phải phân biệt bằng model hàng. “Model LV 16 - RK là model chính hãng không sản xuất”. Tuy nhiên, người tiêu dùng có tài thánh cũng không thể phân biệt được bằng dấu hiệu này.

Chế tài phải mạnh hơn

Theo thống kê của Bộ Công Thương, trong 8 tháng đầu năm nay, lực lượng QLTT toàn quốc đã xử lý 9.036 vụ vi phạm về sản xuất buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và vi phạm an toàn thực phẩm, chiếm khoảng gần 16% các vụ vi phạm bị xử lý. Tuy nhiên đây rõ ràng chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Lực lượng QLTT nhiều địa phương bày tỏ sự lo lắng về việc hàng giả tràn vào khu vực nông thôn và miền núi, vùng sâu vùng xa, đặc biệt là những gánh hàng rong. Với trình độ giả tinh vi như hiện nay, ngay cả những người tiêu dùng thành thị vốn sành sỏi hơn, cũng khó có thể phân biệt, chưa kể gì đến vùng nông thôn.

Hiện nay việc chống hàng giả gặp rất nhiều khó khăn, bởi việc phân biệt thật – giả cần đến chuyên môn sâu. “Hôm nay mình vừa phát hiện dấu hiệu này, cảnh báo đến người dân, thì mai các đối tượng làm giả đã lập tức khắc phục, làm giả theo hình thức khác. Nhiều trường hợp cơ quan chức năng phải nhờ giám định khoa học, hoặc đa phần là phải nhờ chính hãng xác nhận mới kết luận được là hàng giả. Quá trình đó rất tốn thời gian và cả tiền bạc”.

Lực lượng chức năng nhiều địa phương cũng phản ánh chỉ bắt được hàng giả ở khâu tiêu thụ cuối, tức là các cửa hàng bán lẻ, nên lượng bắt được rất ít và rất khó truy ra nguồn gốc. Với cách bắt ở ngọn như thế này, có rải sức ra bao nhiêu cũng thiếu hiệu quả. Lời khuyên của các lực lượng chức năng đến người dân cũng là những lời “muôn năm cũ” và cực khó thực hiện với: mua ở cửa hàng chính hãng