Vụ hủy show diễn “Về đây bốn cánh chim trời”: Tại anh, tại ả…

1. Sự kiện ồn ã nhất, thu hút sự quan tâm, bàn luận của báo chí, mạng xã hội nhất mấy ngày qua là việc chương trình ca nhạc “Về đây bốn cánh chim trời”, với mục đích ban đầu là vinh danh 4 nhạc sĩ tên tuổi Văn Cao, Phạm Duy, Trịnh Công Sơn và Trần Tiến, dự kiến diễn ra vào tối 28/12 đã hủy ngay giờ bắt đầu. Được biết, đây là một chương trình nghệ thuật có quy mô lớn gồm hơn 30 tác phẩm của 4 nhạc sĩ gạo cội. Tham gia chương trình là gần 10 ca sĩ, gần 100 thành viên gồm nhạc sĩ, ban nhạc...

Nguyên do công khai cơ bản là vì không đồng ý với tiến độ thanh toán của đơn vị sản xuất nên ê kíp thực hiện bao gồm nhạc sĩ, nhạc công, ca sĩ đã không đến biểu diễn, dù khán giả đã có mặt. Đại diện đơn vị sản xuất là công ty TNHH Giải trí và Giáo dục Ngọc Việt phải thông báo hủy chương trình. Diễn biến mới nhất là tối 30/12/2025, cơ quan CSĐT Công an thành phố Hà Nội khởi tố sự việc bắt tạm giam Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc công ty TNHH Giải trí và Giáo dục Ngọc Việt về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Ngay sau khi sự việc xảy ra, nhiều nghệ sĩ từ giám đốc âm nhạc tới ca sĩ đã lên mạng xã hội thanh minh về lý do vắng mặt của mình. Họ cho rằng mình chịu thiệt hại cả về tinh thần lẫn vật chất khi tự bỏ tiền túi cho việc đi lại, ăn ở và tập luyện nhưng việc thanh toán không được phía ban tổ chức thực hiện đúng cam kết…

Còn khán giả thì vô cùng bức xúc và cay đắng không hiểu tại sao bị đối xử như vậy? Họ là những người bỏ tiền, bỏ thời gian ra để ủng hộ chương trình. Có khán giả mới có nhà tổ chức. Có khán giả mới có nghệ sĩ nhưng cuối cùng, đối tượng thiệt hại nhất chính là khán giả. Sau chương trình bị hủy, nghệ sĩ có thể kiện, có thể đòi hoặc trả lại tiền, nhà sản xuất phải chịu trách nhiệm pháp lý... Chỉ có khán giả là không có gì ngoài một tấm vé vô nghĩa và cảm giác bị coi thường. Với chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” thì số lượng khán giả lớn tuổi khá đông. Thậm chí có những người từ nước ngoài về, trong miền Nam ra…

Cùng với tiền mua vé thì chi phí ăn ở cũng không phải là nhỏ. Có nhiều cụ ông cụ bà đi taxi cả tiếng đồng hồ, cuối cùng lục tục dìu nhau về. Thiệt hại về vật chất có thể nhanh chóng qua đi nhưng tổn hại về tinh thần, về niềm tin bị đánh cắp, về cảm giác bị coi thường, không được trân trọng mới là điều đeo đẳng họ lâu dài. Có khán giả bức xúc “lần sau không dám mua vé xem show nữa”.

Đơn vị sản xuất đã sai khi không đủ tiềm lực, không đáp ứng được những yêu cầu về thanh toán dẫn đến một loạt sự cố khác. Nhưng khi khủng hoảng xảy ra, thay vì bàn bạc tìm giải pháp tốt nhất, hai bên dùng khán giả như con cờ thí tốt để ép nhau. Hai bên đều lên mạng xã hội “khóc thương khán giả” nhưng khán giả lại là đối tượng chịu mọi tổn thất cả vật chất và tinh thần.

2. Trong đời sống nghệ thuật biểu diễn, việc chương trình nghệ thuật bị hủy, hoãn trước giờ biểu diễn vì những lý do khách quan và chủ quan đều có. Ví dụ như vào tháng 12/2023, “Kpop Festival Open Air 2” được công bố sẽ tổ chức 2 đêm tại sân vận động Mỹ Đình với dàn sao hùng hậu từ Hàn Quốc và Việt Nam. Nhưng chỉ 2 ngày trước đêm diễn, cũng có thông báo hủy hoàn toàn do hàng loạt nghệ sĩ đồng loạt thông báo rút lui vì ban tổ chức không thực hiện đúng các thỏa thuận trong hợp đồng.

Show “K - Time live in Hanoi” quy tụ dàn nghệ sĩ Hàn Quốc nổi tiếng dự kiến tổ chức vào ngày 16 -17/11/2024 tại sân vận động Mỹ Đình cũng đã bất ngờ thông báo hủy bỏ chỉ trước đêm diễn vài ngày... Nhưng ứng xử thế nào trong sự việc đó mới là việc quan trọng và để xảy ra như với “Về đây bốn cánh chim trời” thì là chuyện chưa từng có. Show ca nhạc “Nếu em được lựa chọn” do Vạn show tổ chức ngày 15/6/2025 tại không gian ngoài trời khuôn viên Nhà hát Lớn Hà Nội đã phải hủy ngay trước giờ biểu diễn dù vé đã bán, khán giả đã đến đông. Lý do bất khả kháng là vì trận mưa như trút ngay trước giờ biểu diễn khiến tất cả các nhạc cụ đều không sử dụng được, ban nhạc bị tê liệt, ô che bị gió quật gãy...

Nhưng ngay sau đó, Ban tổ chức và nghệ sĩ đã có ứng xử phù hợp như đại diện nhà sản xuất đứng lên xin lỗi khán giả về sự cố, xin cam kết hoàn lại 100% giá trị vé trong vòng 3 ngày. Ngoài ra, với các khán giả ở lại, ca sĩ sẵn sàng cầm ô đứng hát dưới mưa hát tặng miễn phí… Kết quả là dù đêm diễn không được tổ chức như ý nhưng tất cả đều thấy ấm lòng.

Quay lại sự cố của Ngọc Việt show, mấu chốt của vấn đề nằm ở việc đơn vị sản xuất và ê kíp thực hiện không tìm được tiếng nói chung và giải pháp tốt nhất khi khủng hoảng xảy ra. Bà Thu Hằng (công ty Cổ phần Cành cọ vàng) cho biết, lâu nay hợp đồng giữa bên tổ chức và bên thực hiện (gồm các nhạc sĩ, ca sĩ, nhạc công…) là thỏa thuận dân sự. Nên thông thường mọi tiến độ thanh toán đều thực hiện theo cam kết đã ký đó. Tuy nhiên, trong thị trường biểu diễn vẫn tồn tại cách làm việc dựa theo uy tín, theo mối quan hệ thân - sơ. Ví dụ như khi ca sĩ và nhà sản xuất đã thân thiết, hiểu nhau thì có khi chỉ cần ứng trước một khoản nhỏ, hoặc có khi không cần.

Đạo diễn Vạn Nguyễn, người từng thực hiện thành công nhiều chương trình nghệ thuật thẳng thắn: “Để hạn chế những vụ việc như vừa qua, theo tôi, ngay từ đầu phải rõ ràng, nơi nào tin tưởng thì hợp đồng bình thường chia giai đoạn theo phổ thông, đơn vị nào mới hoặc từng có “vấn đề” thì cứ thanh toán từ 80 đến 100% thì thực hiện. Như vậy bên diễn không phải lo lắng gì. Bên tổ chức cũng xác định đủ kinh nghiệm, đủ lực thì làm”. Hà Nội hiện nay được ví như “thánh địa doanh thu”. Nhưng vì thế mà nhiều người không định lượng được, thấy người trước tổ chức thành công là cũng dấn thân vào. Mà thông thường bán được hay không bán được vé thì chẳng bầu sô nào nói thật hết cả” - đạo diễn Vạn Nguyễn khuyến cáo.

Ở câu chuyện về chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” nhà sản xuất sai lầm và phải trả giá cho việc đó là điều không phải bàn cãi nhưng liệu các nghệ sĩ có thực sự “vì khán giả” như tuyên bố của họ? Tất nhiên về lý, ca sĩ có thể không sai khi hủy show. Nhưng đó chắc chắn không phải là hành động “vì khán giả” hay “vì nghệ thuật”.

Bởi nếu vì nghệ thuật, vì khán giả, họ có thể cứ biểu diễn, sau đó nhờ pháp luật can thiệp nếu cam kết không được thực hiện. Tại sao các bên liên quan không ngồi lại để tìm một giải pháp tốt hơn, ít tổn thất hơn? Bên cạnh đó, một câu hỏi đặt ra là trong ứng xử liệu có cần phải “cạn tàu ráo máng” với nhau đến vậy hay không, đẩy sự việc đến tận cùng để nhà sản xuất vào vòng lao lý còn khán giả là nạn nhân lãnh hậu quả? Trách nhiệm của giám đốc âm nhạc ở đâu trong điều phối và tìm phương án trung gian trong khủng hoảng? Có những người trong nghề đã thẳng thắn cho rằng trong bất kỳ trường hợp nào, việc phải diễn và diễn chuyên nghiệp để phục vụ khán giả đều là hành động tiên quyết. Ai lao động cũng cần có tiền và vì tiền nhưng ngoài tiền ra đó là việc tri ân khán giả yêu thương và ủng hộ mình.

Sự việc hủy show diễn “Về đây bốn cánh chim trời” minh chứng cho thấy tổ chức biểu diễn còn thiếu chuyên nghiệp, và công chúng chính là nạn nhân của sự cẩu thả và thiếu trách nhiệm của những người làm nghề. Theo luật sư Lê Văn Kiên (Văn phòng Luật sư Ánh sáng công lý): Sự việc chính là hồi chuông để cơ quan chức năng trong hoạt động biểu diễn nghệ thuật củng cố lại quy trình tổ chức một chương trình nghệ thuật thêm chặt chẽ để khán giả không trở thành nạn nhân bất đắc dĩ. Tại các nền giải trí tiên tiến, bên cạnh hợp đồng biểu diễn luôn có khoản tạm ứng bắt buộc, thù lao nghệ sĩ được bảo đảm độc lập với doanh thu bán vé, nhà tổ chức phải chứng minh được năng lực tài chính…

Ngoài ra, để bảo vệ công chúng, các cơ quan chức năng cần có biện pháp đủ mạnh, kể cả việc đình chỉ hoặc cấm hoạt động với những đơn vị tổ chức tái phạm hoặc vi phạm nghiêm trọng. Như vậy những sự việc tương tự mới không còn tái diễn.