Cơn sốt đồng thỏi và bài học từ vàng, bạc

“Sốt” ảo trên mạng

Chỉ cần gõ cụm từ “đồng thỏi” trên mạng xã hội sẽ cho ra một loạt hội nhóm, trang cá nhân, fanpage... có hàng chục nghìn thành viên liên tục đăng tải, rao bán đồng thỏi với những lời quảng cáo có cánh. Không khó để bắt gặp hình ảnh những thỏi kim loại màu nâu đỏ, được đúc vuông vắn, bọc nilon, khắc chữ “CU 999 Fine Copper 1 kg”, thiết kế gần giống vàng hoặc bạc thỏi, với hình thức, màu sắc bắt mắt. Cách trình bày này dễ khiến người xem liên tưởng tới kim loại quý hiếm.

Nhiều thành viên còn nhấn mạnh các yếu tố tiềm năng, đang có sóng tăng mạnh như: “Đồng tinh khiết 99,9%”, “Kim loại chiến lược của tương lai”, “Giá còn thấp, mua sớm sẽ thắng lớn”. Các nội dung quảng bá thường khai thác mạnh tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội), bằng những lời kêu gọi mang tính kích thích như “ai hiểu sớm sẽ giàu”, “đồng chuẩn bị tăng giá mạnh”, “vàng đã cao, hãy chuyển sang đồng”.

Từ đó, đồng thỏi vốn là sản phẩm kim loại công nghiệp được thổi phồng thành một “cơ hội đầu tư hiếm có”. Giá bán được đẩy lên cao, phổ biến từ vài trăm nghìn đến cả triệu đồng mỗi kg, tùy theo lời quảng cáo về “độ tinh khiết”, “nguồn gốc” hay “giá đồng thế giới”. Người bán thường viện dẫn việc giá đồng trên thị trường quốc tế tăng do nhu cầu sản xuất, năng lượng tái tạo, xe điện... để thuyết phục người mua xuống tiền. Không ít bài viết còn tạo tâm lý khan hiếm, khẳng định “đồng sẽ lên như vàng”, “ai mua sớm sẽ thắng lớn”.

“Cơ hội mới cho anh em đầu tư. Hiện tại vàng bạc đang khan hiếm, khó đầu tư. Nhưng, đồng đang là kim loại hót được đầu tư rất nhiều, đang được săn đón. Em đang có vài tấn CU mua - bán hóa đơn rõ ràng, inbox cho có giá mềm 5xx (xx tiểu học)”, Facebook A.N quảng cáo trong hội nhóm “Hội chơi đồng nguyên chất”.

Để tạo sóng, một Facebooker còn phân tích như một chuyên gia kinh tế rằng, đồng phế và đồng dây giá sẽ khác đồng thỏi. Theo đánh giá của người này, đồng thỏi là đồng thành phẩm được tinh luyện, hơn 1 kg đồng phế mới được 1 kg đồng tinh luyện. Với công đúc, cắt, sức lực nhân công nên giá sẽ cao hơn.

“Nếu ai có kho thì cứ gom mua đồng phế về vứt đó, nhưng nhiều người mua đồng thỏi vì nó gọn và mang tính phong thủy cao. Nhà em bán trên đầu tạ giá 4xx cực kì sát giá. Còn đồng có 5-7 loại đồng nấu nhào nặn lên thành phẩm, muốn mua hàng đồng đỏ chuẩn, có kiểm định quốc tế, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng thì nên mua của các công ty chuyên sản xuất đồng lâu năm. Như bạc trước 29 tr/1kg và từng là kim loại mọi người coi rẻ hàng mấy chục năm không giá trị thì đồng cũng vậy. Có người dám tin thì có người dám bán vậy thôi, ai mua liên hệ em giá tận gốc chuẩn hàng chất lượng tuyệt đối”, Facebook này nhấn mạnh.

Ngoài ra, nhiều người bán còn đánh vào tâm lý mê tín, tin vào tâm linh của khách hàng để quảng cáo đồng thỏi như một kênh đầu tư hấp dẫn, một món quà tặng phong thủy sang trọng, đẳng cấp. Một trang web quảng cáo: “Đồng thỏi nguyên chất 999.9 - xu hướng đầu tư và quà tặng đẳng cấp. Trong bối cảnh thị trường kim loại quý có nhiều biến động, việc sở hữu và tích trữ đồng thỏi đang trở thành một xu hướng mới đầy tiềm năng. Không chỉ đơn thuần là nguyên liệu công nghiệp, các dòng thỏi đồng nguyên chất với hàm lượng tinh khiết cao, được đúc tinh xảo còn mang giá trị phong thủy và nghệ thuật sâu sắc. Chúng tôi chính thức cập nhật bảng giá và phân phối dòng sản phẩm đồng 999.9 dạng thỏi miếng độc đáo, đáp ứng nhu cầu sưu tầm, làm quà tặng ngoại giao hoặc đầu tư dài hạn”. Theo đó, thỏi đồng 0,5 kg được cửa hàng này bán với giá 350.000 đồng. Thỏi đồng 1 kg giá 700.000 đồng.

Thậm chí, nhiều thành viên còn rao bán phôi đồng cho những ai cần nhập về để bán buôn. “Phôi trơn thường 425k/kg (đầu tấn 420k). Phôi đánh cát mịn 428k/kg (đầu tấn 422k). Sỉ thành phẩm (khắc - đánh bóng - co nhiệt): Ngựa 50x20: 465k/đầu tấn, 475k/đầu tạ, 505k/yến, 555k/lẻ (dưới 20 kg), xem hàng trực tiếp tại Phan Đình Giót - La Khê, Hà Đông”, một Facebooker quảng cáo.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay, các cửa hàng vàng bạc, kim loại quý trong nước không có hoạt động mua bán đồng thỏi để đầu tư. Công ty vàng bạc Phú Quý đã từng phải thông báo trên Fanpage việc bị mạo danh quảng cáo bán đồng thỏi, nhưng thực chất hình ảnh đồng thỏi này đã bị các đối tượng chỉnh sửa màu sắc từ ảnh gốc của sản phẩm Bạc Phú Quý, làm sai khác bản chất và màu sắc thực tế của ảnh khiến nhiều khách hàng tin tưởng mua hàng.

Đồng không phải là kim loại được chuẩn hóa giao dịch như vàng, bạc, nên việc mua - bán hoàn toàn mang tính tự phát, trôi nổi trên mạng. Chất lượng, giá cả thế nào, khách hàng không thể nắm bắt, tất cả do tư nhân tự tạo ra.

Bài học cảnh giác từ cơn sốt vàng, bạc

Có thể thấy, các hội nhóm bán đồng thỏi cũng hoạt động theo mô-típ quen thuộc như các hội nhóm bán vàng, bạc. Đầu tiên là đăng bài phân tích giá thế giới, dự báo “sắp tăng mạnh”. Sau đó chia sẻ hình ảnh đồng thỏi được đúc đẹp, gắn mác “đầu tư”, liên tục nhấn mạnh “mua sớm - lời lớn”, “người thông minh đang gom”. Trong khi đó, thông tin về đầu ra, thu mua, pháp lý, kiểm định lại rất mờ nhạt hoặc né tránh. Người mua đồng thực chất đang tham gia vào một thị trường mà người bán nắm toàn bộ lợi thế.

Việc mua bán đồng thỏi trôi nổi trên mạng xã hội còn tiềm ẩn nhiều rủi ro: Không có chuẩn kiểm định chính thức như vàng miếng được Nhà nước quản lý. Nguồn gốc, độ tinh khiết khó xác minh, người mua chủ yếu tin vào quảng cáo, thanh khoản thấp. Không có thị trường thu mua rộng rãi, khó bán lại giá mua, bán chênh lệch lớn, dễ chịu thiệt hại nếu cần thoát hàng.

Đồng là kim loại quan trọng với công nghiệp, nhưng không đồng nghĩa với việc phù hợp cho đầu tư cá nhân dạng tích trữ. Việc quảng bá đồng thỏi như vàng bạc là cách tiếp thị dễ gây nhầm lẫn, đặc biệt với người ít kiến thức về thị trường hàng hóa.

Chỉ cần làm một phép tính đơn giản, giá đồng nguyên liệu hiện nay chỉ quanh mức 300 k/kg. Nhưng, chỉ cần đúc thành thỏi, khắc thêm chữ “999 Fine Copper” và biểu tượng con ngựa... nhiều người bán thản nhiên hét giá 700 ngàn đến 1 triệu đồng/thỏi. Khi khách hàng mua vào là đã lỗ ngay 50% mà chưa cần chờ thị trường biến động.

Những người bán đồng đang đánh tráo khái niệm giữa “Khan hiếm” và “Phổ biến”. Họ dùng những từ mỹ miều để phong cho đồng độ khan hiếm như vàng, bạc. Nhưng, thực tế, đồng có nhiều trong dây điện, máy móc và có thể tái chế 100%. Không ai đi tích trữ “nguyên liệu sản xuất” với giá của “đồ trang sức”. Khi khách hàng muốn bán vàng, bạc thì cửa hàng vàng bạc sẽ mua lại nhưng với đồng thỏi, khách hàng cần tiền sẽ bán ở đâu. Tiệm vàng không mua, ngân hàng không nhận. Cuối cùng, khách hàng chỉ có thể bán cho vựa đồng nát với đúng giá nguyên liệu. Lúc đó, những dấu khắc hay biểu tượng con ngựa không còn giá trị. Nhất là khi khách mua hàng trôi nổi không hóa đơn, không chứng từ. Việc giao dịch này có thể bị coi là kinh doanh hàng lậu, trốn thuế. Khi cơ quan chức năng “sờ gáy”, khách hàng sẽ mất trắng!

Nhiều người cũng lên tiếng cảnh báo các hội nhóm đầu tư đồng thỏi đang có dấu hiệu tạo sóng ảo. Người bán vừa là người “định hướng dư luận”, liên tục đăng bài phân tích, dự báo giá tăng, khoe giao dịch thành công nhằm kích thích nhu cầu mua.

Bài học từ cơn sốt vàng, bạc thời gian gần đây vẫn còn nguyên vẹn. Nhờ các hội nhóm mà bạc được quảng cáo, tạo sóng, thổi giá lên 5-6 lần. Khi vàng tăng giá, không mua được vàng, nhiều người chuyển sang bạc. Cơn sốt bạc khiến nhà nhà, người người đầu tư bạc. Nhiều công ty vàng bạc cháy hàng, chỉ viết giấy hẹn từ 4-6 tháng mới lấy được bạc. Còn vàng thì 1-2 tháng mới có.

Và, kết quả khi chưa lấy được vàng, bạc theo giấy hẹn thì giá bạc, giá vàng đã tụt xuống không phanh. Đơn cử như ngày 29/1/2026, giá vàng, bạc đang ở đỉnh điểm với 191,3 triệu đồng/1 lượng vàng bán ra, 121 triệu/1 kg bạc bán ra thì đến ngày 31/1, giá vàng đã rơi mất gần 20 triệu đồng/1 lượng. Giá bạc cũng mất hơn 36 triệu đồng 1 kg tính từ ngày 29/1/2026 đến 1/2 khiến nhà đầu tư đứng ngồi không yên, trong khi vàng, bạc vẫn còn nằm trên giấy hẹn.

Theo các chuyên gia, rủi ro lớn nhất của trào lưu mua bán đồng thỏi đến từ tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội). Khi thấy giá đồng được thổi lên liên tục trên các hội nhóm, nhiều người tin rằng đồng thỏi là kênh tích sản an toàn, dễ sinh lời.

Chưa kể, phần lớn đồng thỏi rao bán trên mạng không có kiểm định chất lượng, không rõ hàm lượng đồng nguyên chất, có thể pha tạp hoặc tái chế. Người mua gần như không có căn cứ pháp lý để khiếu nại nếu chất lượng không đúng như quảng cáo. Chủ yếu do các chủ vựa thu gom đồng phế liệu, đúc ra thành khối, khắc hình, hoặc chữ lên trên để tạo uy tín như đồng thương hiệu của một công ty vàng bạc đá quý.

Bởi vậy, người dân tuyệt đối không nên tin vào các lời mời gọi mua đồng thỏi với “lợi nhuận chắc chắn”, “đầu tư an toàn”, “giữ lâu là thắng” trên các hội nhóm không được kiểm soát. Khi một loại hàng hóa không có nơi thu mua chính thức, rủi ro gần như chắc chắn thuộc về người mua cuối cùng. Bài học từ nhiều “cơn sốt” đầu tư trước đây cho thấy: khi giá được đẩy lên chủ yếu bằng lời nói và tâm lý đám đông, người chịu rủi ro lớn nhất luôn là người vào sau. Trong đầu tư, tỉnh táo và hiểu rõ bản chất thị trường vẫn là “kim loại quý” giá trị nhất.