Vỡ nợ hàng loạt đã thành… “dịch”

Tuy nhiên, hiện nay cơ quan chức năng đang vướng mắc trong việc xử lý khi trong nhiều vụ, Viện Kiểm sát và Cơ quan điều tra vẫn đang "vênh" nhau về quan điểm xử lý hình sự hay dân sự...

Mất "cả chì lẫn chài" vì ham lãi

Như Chuyên đề ANTG đã có bài phản ánh, chỉ bằng những thủ đoạn rất đơn giản là hứa trả lãi cao, 4 đối tượng ở TP Việt Trì - Phú Thọ đã lừa đảo, chiếm đoạt của nhiều nạn nhân số tiền lên tới gần 100 tỉ đồng.

Trong số hàng chục nạn nhân đã làm đơn tố cáo với Cơ quan công an, có những trường hợp giờ đây đang lâm vào cảnh bi đát. Trong đơn tố cáo gửi Cơ quan công an, anh Lê Văn An, ở tổ 54B khu 6A, phường Nông Trang, TP Việt Trì, cho biết do có quen biết từ trước nên khi Nguyễn Thị Hồng Hoa (Hoa "gà") đến hỏi vay tiền, anh đã cho Hoa vay 4 lần với tổng số tiền là 1 tỉ 630 triệu đồng trong thời gian từ ngày 11/1 tới 8/5/2008. Hoa viết giấy hẹn đến ngày 18/5/ 2008 thì trả. Nhưng cuối cùng sau nhiều lần đi đòi, Hoa chỉ trả được 200 triệu đồng. 

Cũng như anh An, bà Nguyễn Thị Tiến, ở tổ 20B khu 17, phường Gia Cẩm, TP Việt Trì. Ngày 6/4/2008, Hoa "gà" đến hỏi vay bà Tiến 50 triệu đồng. Ngày 17/5, Hoa lại đến vay tiếp 500 triệu đồng và hẹn sau 15 ngày sẽ trả hết 550 triệu đồng. Khi đến vay, Hoa đều nói để đáo nợ ngân hàng. Quá hạn, bà Tiến nhiều lần đến đòi Hoa trả tiền nhưng đều không được.

Để làm tin, ngày 10/6, Hoa đến nhà bà Tiến đưa cho vợ chồng bà 1 sổ đỏ mang tên bà Nguyễn Thị Ngang. Hoa nói đây là sổ đỏ của mẹ đẻ và lại hứa ngày 20/6 sẽ đến trả tiền để lấy lại sổ đỏ này. Nhưng qua ngày 20/6, khi không thấy Hoa đến, vợ chồng bà Tiến mới đi tìm hiểu và ngã ngửa khi biết rằng quyển sổ đỏ này là của bà Nguyễn Thị Ngang, là mẹ anh Ngọc ở Mộ Thượng, Bạch Hạc, TP Việt Trì.

Khi bà Tiến gặp anh Ngọc thì mới biết do bận công việc nên anh Ngọc đưa sổ đỏ này cho bà Nguyễn Thị Liên, ở tổ 16C khu 9, phường Gia Cẩm, TP Việt Trì, nhờ làm thủ tục chuyển quyền thừa kế để anh Ngọc đứng tên trên sổ đỏ. Nhưng  thay vì giúp anh Ngọc, bà Liên lại mang sổ đỏ này đến gặp ông Mai Hoàng Anh đặt để vay 100 triệu đồng. Sau đó ông Mai Hoàng Anh đã đưa sổ đỏ đó cho Hoa mang đi "đặt làm tin" với bà Tiến. Khi bà Tiến gặp Hoa yêu cầu trả tiền thì Hoa "ngửa bài" nói rằng không còn tiền để trả.

Cũng là một nạn nhân của Hoa "gà", nhưng trường hợp của gia đình bà Nguyễn Thị Xuân, ở tổ 12 khu 1, phường Dữu Lâu, TP Việt Trì, còn bi đát hơn. Do cần vốn làm ăn, khi nghe Hoa nói có người nhà làm ở ngân hàng nên có thể vay được tiền, bà Xuân nhờ Hoa vay hộ 50 triệu đồng. Với lý do phải có tài sản thế chấp, Hoa đã yêu cầu bà Xuân đưa sổ đỏ. Cầm được sổ đỏ, Hoa lập tức mang đến... hiệu cầm đồ "cắm" lấy 150 triệu đồng.

Quyển sổ đỏ này sau đó lại được Hoa mang đi làm hồ sơ, giả chữ ký của bà Xuân để thế chấp với ngân hàng vay 100 triệu đồng. Khi bị gia đình bà Xuân phát hiện, Hoa đưa lại 50 triệu, còn 50 triệu đồng Hoa nói cho... thị vay nóng. Cho tới lúc này, khi Hoa đã "cao chạy xa bay" thì quyển sổ đỏ của gia đình bà Xuân vẫn nằm trong ngân hàng...

Thượng tá Đinh Văn Phúc, Phó phòng PC14 Công an Phú Thọ, cho biết  ngoài 4 đối tượng đã bị khởi tố, hiện Cơ quan công an đang tiếp tục xác minh làm rõ nhiều đối tượng khác đã ôm hàng tỉ đồng và hiện không có khả năng chi trả. Như trường hợp hai chị em bà Phạm Thị Thảo và Phạm Thị Hiền đã vay hàng tỉ đồng hiện không có khả năng trả. Hay trường hợp của vợ chồng ông Bùi Văn Tân, trú tại phường Dữu Lâu, hiện nợ khoảng 9,7 tỉ đồng cũng không có khả năng chi trả. 

Trong số những người bị tố cáo có cả những người là cán bộ nhà nước như Nguyễn Thị Thu Hà, nhân viên Phòng Thi hành án tỉnh Phú Thọ. Sau khi vay của nhiều người với số tiền hơn 1 tỉ đồng Hà đã bỏ trốn sang Hungari. Nạn nhân, ngoài những người là đồng nghiệp, còn có cả... chồng của Hà, bởi trước khi bỏ trốn, Hà cũng đã kịp bán cả chiếc ôtô của anh này.

Theo Thượng tá Phúc, cho tới thời điểm này, Cơ quan công an đã xác định được số tiền mà các đối tượng đã lừa đảo, chiếm đoạt được đã lên tới hơn 100 tỉ đồng và đây vẫn chưa phải là con số cuối cùng.

Nhưng Phú Thọ chỉ là một trong nhiều địa phương đã xảy ra tình trạng vỡ nợ "tín dụng đen" trong thời gian gần đây. Tại TP Đà Nẵng cũng đã xảy ra những vụ lừa đảo tín dụng, trong đó có nhiều vụ số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỉ đồng.

Công an TP Đà Nẵng đọc lệnh bắt tạm giam bà Mỹ Ngọc.

Khi mới hay tin bà Ngọc vỡ nợ, nhiều nạn nhân còn hy vọng đến niêm phong ngôi nhà số 242A trên đường Nguyễn Tri Phương (Đà Nẵng), là nơi ở của vợ chồng bà Ngọc, cũng là nơi ông Phùng đặt phòng khám bệnh, bà Ngọc đặt trụ sở Công ty Ngọc Bội. Thế nhưng, họ đã thất vọng, vì cả ngôi nhà này bà Ngọc và ông Phùng cũng đã bán rồi thuê lại để ở, mỗi tháng trả tiền thuê 1 triệu đồng...

Ngoài ra, đã có hàng loạt vụ vỡ nợ khác như vụ bà Trương Thị Mai Thanh, trú ở phố Quang Thành 3B, phường Hòa Khánh Bắc, quận Liên Chiểu, bị nhiều tiểu thương ở chợ Hòa Khánh tố cáo đến Cơ quan điều tra về hành vi huy động vốn kinh doanh đất đai và đã lừa đảo chiếm đoạt gần 40 tỉ đồng...

Còn tại tỉnh Gia Lai, theo tài liệu của Cơ quan công an, đã có tới 34 vụ tố cáo việc chạy nợ, tổng số tiền trên 250 tỉ đồng, với hàng trăm người liên quan, trong đó có cả cán bộ công chức nhà nước. Ở Đắk Lắk, tình trạng vỡ nợ cũng xảy ra hàng chục vụ từ đầu năm đến nay, nhưng quy mô nhỏ hơn ở Gia Lai và phần lớn giải quyết dân sự...--PageBreak--

Trong số những vụ vỡ nợ ở Gia Lai, lớn nhất là vụ Phan Thị Hồng (41 tuổi) trú ở 40 Lê Hồng Phong, TP Pleiku, Gia Lai, đứng ra nhận vay của nhiều người dân ở TP Pleiku với số tiền lên tới 131 tỉ đồng cả lãi, gốc và hàng trăm cây vàng (theo như lời khai của Hồng) với lãi suất từ 3%-7%/tháng, rồi cho Mai Quý Thọ ở phường Thọ Quang, TP Đà Nẵng vay lại với lãi suất cao hơn để lấy lời.

Để vay được tiền của Hồng với số lượng lớn, Thọ đã nhờ Phạm Thị Én ở phường Hội Phú, TP Pleiku, Gia Lai (vợ một cán bộ công an phường) đứng ra bảo lãnh. Thọ cũng dựa vào giám đốc một công ty TNHH ở thị xã Kon Tum tên Mai Diêu Kiều Trinh nhằm lừa mọi người là vay tiền để đầu tư xây dựng các công trình, dự án lớn ở Kon Tum...

Cũng bằng chiêu thức huy động vốn với lãi suất cao, trong một thời gian ngắn, Lê Thị Mỹ Hồng đã vay của 13 cá nhân ở Gia Lai và một số ngân hàng với tổng số tiền 43,970 tỉ đồng, hiện không có khả năng thanh toán...

Vì sao vỡ nợ hàng loạt?

Có một vấn đề đặt ra là vì sao chỉ trong một thời gian ngắn mà tại nhiều tỉnh, thành lại xảy ra tình trạng vỡ nợ "tín dụng đen"?

Lý giải tình trạng trên, các cơ quan chức năng cũng như những người làm công tác ngân hàng cho biết có nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó hai lý do chính là sự sụt giảm lớn của thị trường bất động sản và lãi suất ngân hàng lên cao, nhiều trường hợp vay không được đáo hạn, việc giải quyết cho vay lại khó khăn, nhiều trường hợp đến kỳ hạn trả vốn ngân hàng nhưng kinh doanh bị thua lỗ nên mất khả năng thanh toán.

Như tại TP Đà Nẵng, do ảnh hưởng bởi sự sôi động của thị trường bất động sản ở các thành phố lớn như: Hà Nội, TP HCM, có một thời gian giá bất động sản ở Đà Nẵng tăng vùn vụt. Mặt khác, giá đất Đà Nẵng tăng "ảo" cũng còn do sự tác động tiêu cực của giới "đại gia" chuyên buôn bán bất động sản. Khi giá đất đóng băng, họ đã ngồi lại với nhau và thống nhất đẩy giá đất lên tạo sự nhộn nhịp "ảo" để trục lợi. Từ đó, nhiều người kinh doanh bất động sản với số vốn khiêm tốn; hoặc không biết gì về kinh doanh bất động sản vẫn hám lợi lao vào và dĩ nhiên lãnh hậu quả.

Theo xác minh của Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT và CV (PC15) - Công an TP Đà Nẵng, trong việc vỡ nợ của bà Nguyễn Huỳnh Thị Mỹ Ngọc, Giám đốc Công ty TNHH Ngọc Bội, ngoài lý do sử dụng số tiền vay mượn sắm ôtô "xịn" để đi lại, tiêu xài cá nhân... thì còn có lý do sử dụng số tiền vay mượn đầu tư buôn bán bất động sản. Trong thời điểm giá nhà, đất ở Đà Nẵng tăng cao ngất ngưởng, gấp 3-4 lần giá trước đây, bà Ngọc tung tiền mua rất nhiều ngôi nhà và lô đất tại các khu tái định cư mới. Đến khi giá nhà, đất tụt nhanh, bà Ngọc trở tay không kịp, dẫn đến thua lỗ trầm trọng và vỡ nợ. 

Giữa lúc giá đất tụt thảm hại thì ngành ngân hàng có biện pháp siết chặt, không cho vay kinh doanh bất động sản nữa mà tập trung vào thu hồi nợ. Không bán được nhà, đất để trả nợ ngân hàng, buộc lòng những người kinh doanh bất động sản loại "cò con" phải chạy "bốc nóng", "bốc gió" bên ngoài xã hội với lãi suất từ 10% đến 15%, thậm chí có người còn liều chấp nhận gần 20%.

Ham lãi suất cao, những người cho vay nóng cứ thế chạy đôn chạy đáo huy động vốn bạn bè, người thân để cho vay lại kiếm lời. Còn các "cò con" bất động sản đi vay nóng, ngoài việc trả nợ ngân hàng, có tiền họ cũng mặc sức chi tiêu, mua sắm tài sản để người thân đứng tên chủ sở hữu... Và lãi mẹ đẻ lãi con dẫn tới các "cò con" bất động sản bị vỡ nợ kéo theo hiệu ứng vỡ nợ dây chuyền...

Tuy nhiên, có một nguyên nhân không thể không nói tới, đó là sự thiếu hiểu biết pháp luật nhưng lại ham lãi suất cao của các nạn nhân nên họ sẵn sàng dốc hầu bao mà không tính toán.

Biết là lừa đảo nhưng... khó xử lý hình sự

Điều oái oăm là có không ít vụ vỡ nợ, kẻ lừa đảo, quịt nợ đã cầu cứu Cơ quan công an xin được... ở tù, với mục đích lẩn trốn sự truy nã ráo riết của các chủ nợ. Cũng có con nợ vay mượn tiền mất khả năng chi trả hàng chục tỉ đồng, nhưng khi các chủ nợ tố cáo đến Cơ quan điều tra thì không giải quyết được, vì mang yếu tố dân sự. Các chủ nợ kéo con nợ ra Tòa dân sự để thưa kiện. “Được vạ má sưng”, tới khi thắng kiện, con nợ vẫn chây ỳ không chịu trả với lý do đã khánh kiệt tài sản, chờ khi nào làm ăn được thì trả dần. Và như thế, chủ nợ chẳng biết chờ tới khi nào, trong khi con nợ vẫn cứ... vô tư chây ỳ.

Thượng tá Hà Minh Tân, Trưởng phòng PC14, Công an Phú Thọ cho biết, khi các nạn nhân đến trình ra các loại giấy tờ cho vay tiền, các anh không khỏi giật mình bởi người ta sẵn sàng cho vay với số tiền hàng trăm triệu đến hàng tỉ đồng mà bằng chứng chỉ có mỗi mảnh giấy viết tay. Mà trong những mảnh giấy viết tay ấy nội dung cũng rất chung chung, không nói rõ lãi suất bao nhiêu, thời hạn phải thanh toán, vì vậy khiến Cơ quan công an cũng rất khó trong việc xử lý hình sự.

Còn theo Thượng tá Đinh Văn Phúc, Phó phòng PC14, Công an Phú Thọ, khó khăn hiện nay trong việc xử lý loại tội phạm này là quy định pháp luật còn nhiều bất cập nên nhiều vụ vỡ nợ hiện tại vẫn lòng vòng trong việc tranh chấp dân sự rất khó xử lý. Không những thế, có những vụ ngay giữa Viện Kiểm sát và Cơ quan điều tra cũng chưa thống nhất được quan điểm xử lý hình sự hay dân sự.

 Mặt khác, nhiều người dân khi đem tiền cho vay không có giấy cam kết thời hạn rút vốn nên các con nợ cứ hứa hẹn lòng vòng không trả nhưng không thể xử lý hình sự được. Lợi dụng các kẽ hở pháp luật, nhiều con nợ tẩu tán tài sản trước khi tuyên bố phá sản, hoặc lợi dụng việc vỡ nợ, mất khả năng thanh toán để nâng giá cấn trừ những tài sản lên cao gấp nhiều lần so với bình thường nhằm trục lợi. Nhiều người sợ mất hết không thu hồi được vốn nên ngậm đắng nuốt cay chấp nhận lấy lại tài sản với giá "cắt cổ"...

Thực ra không phải đến bây giờ loại tội phạm lừa đảo này mới xuất hiện mà đã có từ rất lâu, tuy nhiên vì ham lãi suất cao nên nhiều người vẫn mắc bẫy