Trạm BTS có gây nguy hại?

Tháng 8/2006, Bộ Bưu chính viễn thông (BCVT), Bộ Y tế và Bộ Khoa học công nghệ có kết luận sóng di động từ các trạm BTS (trạm thu phát thông tin di động) không ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân.

Cụ thể Công văn số 115/BBCVT – KHCN của Bộ BCVT nêu rõ: “Các tiêu chuẩn trạm gốc nói trên được áp dụng rộng rãi cho hơn 500 nhà khai thác ở 206 nước và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới, hiện phục vụ 1 tỉ thuê bao. Nhưng cho đến nay, trên thế giới và ở Việt Nam chưa có bất kỳ trường hợp nào được ghi nhận là có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe do sóng điện từ của trạm gốc thông tin di động đối với người sử dụng và người dân ở gần trạm gốc”.

Vậy mà việc lắp đặt các trạm BTS nhằm phát triển công nghệ thông tin, phục vụ khách hàng tốt hơn trong việc sử dụng dịch vụ hiện vẫn  bị cản trở bởi chính quyền, người dân ở nhiều địa phương.      

Không hiểu trên cơ sở nào, mấy năm gần đây, người dân đặc biệt là xung quanh khu vực trạm phát sóng BTS rộ lên thông tin: sóng điện thoại di động từ trạm BTS  ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, nhất là đến khả năng sinh đẻ của người dân ở xung quanh trạm BTS. Khả năng này biểu hiện ở chỗ nhiều người sống xung quanh trạm BTS không... đẻ được con trai (?!).

Điển hình như người dân ở phố Quan Nhân, thuộc phường Trung Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội đã gửi đơn “kêu cứu” đến UBND phường, quận và thành phố về sự ảnh hưởng của trạm phát sóng di động, nhất là trạm của BTS của S-phone lắp đặt tại đây. Trong đơn, một người dân ghi rõ: “Các trạm thu phát sóng dày đặc ở khu vực này đã khiến tôi thường xuyên thấy đau đầu và choáng váng. Những người khác trong nhà tôi cũng thế...”. Và kết quả từ lá đơn này, trạm phát sóng của S-phone bị “lĩnh án” cắt điện nhằm ngưng hoạt động.

Cũng tương tự, mới đây người dân ở những khu vực Tứ Liệt (Từ Liêm), Phùng Khoang (Thanh Xuân), Quan Nhân (Cầu Giấy), Trương Định, Cầu Mai Động, Cự Khối (Long Biên)... rồi cả người dân ở Hà Tây, Thái Bình, Khánh Hòa, Quảng Ngãi, Lâm Đồng... cũng gửi đơn kiện lên Bộ BCVT về việc sóng điện từ trạm BTS tác động xấu đến sức khỏe.

Thậm chí, Công ty Cổ phần Dịch vụ BCVT, một “đối tác” của các nhà cung cấp dịch vụ thông tin di động như MobiFone, Vinaphone, HT Mobi... tháng 6 vừa rồi dù hoàn tất các thủ tục pháp lý cơ bản và chỉ việc triển khai xây dựng nhà trạm BTS cũng đã phải dừng công việc này do vấp phải sự cản trở của người dân ở huyện Hà Nam với lý do các trạm BTS ảnh hưởng đến sức khỏe, sức khỏe sinh sản của người dân.

Theo ông Trần Ngọc Tiếp, Phó chánh thanh tra Bộ BCVT  trong một lần trả lời báo chí cho biết bên cạnh nguyên nhân chính là sức khỏe để người dân xoáy vào ngăn cản việc xây dựng, lắp đặt trạm BTS còn một lý do nữa rất tế nhị đó là chuyện “con gà tức  nhau tiếng gáy”.

Chả là hộ gia đình nào được thuê địa điểm để lắp đặt BTS, sẽ được thanh toán từ 2 đến 4 triệu đồng mỗi tháng. Vậy là  những hộ gia đình hàng xóm không thương thuyết được hợp đồng ấy đã gửi đơn kiện lên ngành chức năng nhằm phá vỡ “thương vụ" giữa doanh nghiệp và hộ gia đình được thuê với tâm lý “không ăn được thì đạp đổ”.

Theo thống kê của ngành BCVT xuất phát từ sự phản đối của người dân như vậy mà hằng năm, tính riêng khu vực miền Bắc, từ 5%-7% tổng số các trạm BTS đã và đang phát sóng phải tạm ngưng hoạt động hoặc di chuyển sang khu vực khác.

Còn Hà Nội, một trong những địa bàn phát triển mạnh về nhu cầu sử dụng dịch vụ thông tin di động chỉ trong tháng 7 đã có tới 16 trong tổng số 30 trạm mới không thể phát sóng do sự phản đối của người dân và cả chính quyền địa phương.

Vậy sóng điện từ các trạm BTS thực tế có gây nguy hại đến sức khỏe của người dân, nhất là người dân xung quanh khu vực trạm hay không?

Trước “làn sóng” phản đối của người dân về việc sức khỏe của họ bị ảnh hưởng từ trạm BTS, Bộ trưởng Bộ BCVT Đỗ Trung Tá đã chính thức ký quyết định vào ngày 15/6/2006 gửi các doanh nghiệp viễn thông bắt buộc các công ty này phải áp dụng tiêu chuẩn TCVN 3718-1:2005 trong việc xây dựng trạm BTS theo nội dung: “Quản lý an toàn trong bức xạ tần số radio – Phần 1: Mức phơi nhiễm lớn nhất trong dải tần từ 3 kHz đến 300 GHz”.

Theo tiêu chuẩn đó thì qua các đợt kiểm tra trạm BTS hầu như không có trạm nào vượt quá chỉ số an toàn, kể cả những trạm lắp đặt trước ngày 1/7/2007, thời điểm mà việc kiểm định chỉ số an toàn trở nên gắt gao.

Như đợt kiểm tra năm 2006 của Viện Y học lao động và Vệ sinh môi trường (Bộ Y tế): tại các khu vực đặt trạm sóng của CityPhone, Viettel Mobile mức bức xạ điện từ trường cạnh trạm phát sóng ở mức 0,0 đến 0,5mW/cm² với Viettel và 0,0-1,73mW/cm² với CityPhone. Tại xã Sơn Đồng, Thanh Oai, Hà Tây, kết quả đo bức xạ điện từ trường cao nhất cũng chỉ 1,9mW/cm². Các chỉ số này so với phạm vi an toàn theo tiêu chuẩn Việt Nam thấp hơn nhiều. Vì với khu vực làm việc mức cho phép đối với bức xạ điện từ trường là 10W/cm², với khu dân cư là 2W/m².

Còn đối với các trạm lắp đặt sau ngày 1/1/2007, ông Nguyễn Phi Tuyến, Giám đốc Trung tâm Kiểm định thuộc Cục Quản lý chất lượng cho biết ở khu vực dân cư, chưa trạm BTS nào vượt quá mức cho phép 2W/m².

Tuy nhiên, cơ sở chắc chắn hơn cả để thuyết phục sóng điện từ từ trạm BTS không ảnh hưởng đến sức khỏe người dân là thực tế hiện nay với công suất phát sóng trung bình: 20W, cột ăngten lại cao phổ biến ở mức 60m nếu trên mặt đất; 15-20m nếu đặt trên nóc nhà thì việc BTS gây nguy hại đến sức khỏe của dân cư sống quanh trạm là chuyện khó có thể xảy ra do ảnh hưởng của sóng điện từ chỉ xảy ra trong phạm vi bán kính 8m tính từ tâm ăngten. 

Đó là chưa nói đến kết luận của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Liên minh Viễn thông thế giới (ITU) chưa có chứng cứ nào minh chứng sóng trạm BTS ảnh hưởng tới sức khỏe.

Thế nhưng trên hết tất cả cơ sở ấy, bằng chứng cụ thể nhất, “sống” nhất để minh chứng sóng từ BTS không ảnh hưởng đến sức khỏe của dân cư sống xung quanh khu vực trạm BTS là những cán bộ, công nhân viên đang làm việc trong ngành viễn thông dù bị tác động trực tiếp của sóng điện từ nhưng họ vẫn khỏe mạnh và nhiều người trong số họ vẫn đầy đủ... "nếp lẫn tẻ".

Mà nếu cứ theo nếp nghĩ sóng điện từ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là sức khỏe sinh sản như nhiều người dân hiện nay thì có lẽ các cán bộ đang công tác trong ngành viễn thông phải  bỏ việc hết và không ai dám tuyển dụng vào ngành viễn thông nữa (?!).

Tóm lại việc ngăn cản không cho xây dựng trạm BTS của người dân cùng chính quyền ở một số địa phương hiện nay thực tế đang là hành động cản trở sự phát triển của ngành BCVT mà trước mắt chính là ngăn cản dịch vụ phục vụ họ một cách tốt hơn. Thế nên, theo ông Trần Ngọc Tiếp, người dân cần thay đổi nhận thức này vì sự nghiệp BCVT và vì nhu cầu sử dụng của chính bản thân họ.

Theo quyết định của Bộ trưởng Bộ BCVT Đỗ Trung Tá về kiểm định công trình viễn thông, Cục Quản lý chất lượng BCVT – CNTT, năm nay sẽ tiến hành kiểm định 2.000 trong tổng số 8.000 trạm BTS hiện nay  của 6 mạng di động: Vinaphone, MobiPhone, Viettel, EVNTelecom, S-Phone, HT Mobile  tại 3 thành phố lớn: Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM. Đây là số trạm đã đưa vào sử dụng trước ngày 1/1/2007. Số còn lại sẽ kiểm tra tiếp theo trong 1-2 năm tới.

Quá trình kiểm tra sẽ dựa trên tiêu chuẩn bảo đảm an toàn chống sét, an toàn bức xạ trong tần số radio. Đặc biệt đợt kiểm tra này, đơn vị đo kiểm sẽ được chỉ định độc lập, khách quan với chủ đầu tư, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý sử dụng công trìnnh viễn thông và kết quả đo kiểm phải lưu trữ trong thời hạn tối đa 4 năm. Đáng lưu ý hơn, kết quả đo kiểm ấy, đơn vị kiểm tra phải chịu trách nhiệm trước cơ quan pháp luật. Nếu sai, họ sẽ bị xử lý nghiêm trọng. 

Hiện nay, bên cạnh việc hướng dẫn các Sở BCVT tại các tỉnh, thành phố thuộc Trung ương giải quyết các vụ khiếu kiện của người dân sống xung quanh khu vực trạm BTS, Bộ BCVT cũng đang chờ kết luận cuối cùng của Thủ tướng Chính phủ về vấn đề này để các doanh nghiệp viễn thông có thể định hướng tương lai phát triển nhất là đối với cơ sở hạ tầng như trạm BTS.