Thực phẩm biến đổi gien: Lợi và hại

Những cái lợi của thực phẩm biến đổi gien

Thực phẩm biến đổi gen (Genetically Modified Food - viết tắt là GMF hay còn gọi là "thực phẩm công nghệ sinh học") là chữ dùng để chỉ các loại sản phẩm thu hoạch từ cây trồng đã biến đổi cấu trúc di truyền.

Thoạt đầu, GMF chỉ được dùng để tạo ra loại cây có khả năng chống cỏ dại, sâu bệnh - nghĩa là chỉ làm biến đổi gien mang tính có lợi, không liên quan gì đến thành phần các chất có trong sản phẩm của cây như hoa, củ, quả. Còn nếu có thì chỉ làm tăng hàm lượng các chất dinh dưỡng mà thôi.

Tiến sĩ Cường nói tiếp: "Như vậy, theo lý thuyết, GMF sẽ cho chúng ta những vụ mùa bội thu, ngay cả trong điều kiện sâu bệnh và khí hậu khắc nghiệt".

Tại Việt Nam, cây trồng biến đổi gien đã được đưa vào thử nghiệm gần 5 năm trước. Dự kiến khoảng năm 2015, những sản phẩm chế biến từ ngô, đậu nành… biến đổi gien sẽ xuất hiện trên thị trường. Tuy nhiên, ở nhiều chợ lớn, nhỏ và trong các siêu thị, những loại thực phẩm biến đổi gen đã có mặt từ… hồi nào rồi!

Một khảo sát cho thấy 111/323 mẫu thực phẩm gồm ngô (bắp), đậu nành, khoai tây, gạo, cà chua, chọn ngẫu nhiên ở 17 chợ, siêu thị trên địa bàn TP HCM là sản phẩm biến đổi gen, trong đó có 45 mẫu bắp, 29 mẫu đậu nành, 11 mẫu gạo, 15 mẫu khoai tây, 10 mẫu cà chua… sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu từ nước ngoài. Đáng chú ý là rất nhiều người tiêu dùng, nhà phân phối và cả ban quản lý các siêu thị, chợ trên địa bàn thành phố hầu như không ai biết gì về thực phẩm biến đổi gien.

Ở những vùng khí hậu lạnh giá hoặc thường xuyên hạn hán, hoặc đất ngập mặn, những giống cây biến đổi gien sẽ phát triển tốt và chịu đựng tốt. Các nhà khoa học đã chứng minh rằng đưa loại gien chống lạnh của cây taiga vào cây thuốc lá, khoai tây, nó sẽ chịu được nhiệt độ thấp trong lúc bình thường, mầm cây sẽ chết. Đưa gien của cây xương rồng Mexico vào cây bắp, nó sẽ chịu được chế độ khô cằn mà không cần phải tưới thường xuyên. Đưa gien của cây đước, cây mắm vào cây lúa, những vùng đất ngập mặn ven biển sẽ biến thành những thửa ruộng phì nhiêu.

Điều đặc biệt nhất của thực phẩm biến đổi gen là nó có chất lượng cao hơn so với thực phẩm truyền thống, chẳng hạn như loại "gạo vàng 2" do Thụy Sĩ nghiên cứu, có hàm lượng tiền sinh tố A (beta-caroten) khá cao. Điều này giúp khắc phục tình trạng thiếu vitamin A ở những quốc gia dùng gạo là nguồn thức ăn chính, "bắp Lysine", cung cấp chất lyzin chức năng giúp lợn và gia cầm tăng trọng nhanh hơn, "đậu nành SDA" có chứa a-xít béo Omega-3 tốt cho tim mạch.

Bên cạnh đó, thực phẩm biến đổi gien ít có khả năng gây dị ứng hơn so với những thực phẩm khác cùng chủng loại bởi khi tiến hành biến đổi, nó đã được sàng lọc để bảo đảm không chứa tác nhân gây dị ứng. Nó cũng không phải là nguyên nhân làm tăng khả năng kháng thuốc kháng sinh bởi lẽ các nghiên cứu đã chỉ ra rằng nguyên nhân của hiện tượng này chính là do con người đã sử dụng kháng sinh một cách bừa bãi.

Với ngành Y, nhiều loại vắcxin và thuốc chữa bệnh thường có giá thành cao. Vì vậy, các nhà khoa học đang tìm cách tạo ra một số loại vắcxin ngừa bệnh trong khoai tây, táo hay cà chua bằng cách đưa gien có tính kháng thể vào những loại cây này. Nếu thành công, người ta chỉ cần ăn một củ khoai tây, một quả táo hay một quả cà chua thay vì phải tiêm hay uống, đồng thời "vắcxin" cà chua, táo, khoai tây lại dễ vận chuyển, dễ bảo quản hơn các loại vắcxin tiêm truyền thống.

Tại Việt Nam, Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Võ Tòng Xuân, một chuyên gia nổi tiếng trong lĩnh vực nông nghiệp cho biết: "Thực phẩm biến đổi gien theo tôi là kết quả tột đỉnh của khoa học về nông nghiệp vì đây là những sản phẩm của công nghệ sinh học. Các nhà khoa học có thể phân lập các loại gien khác nhau trong các loại sinh vật rồi ghép lại với nhau để cho ra đời những loại cây trồng hoặc vật nuôi có đặc tính như mong muốn. Ví dụ như năng suất cao, ngon, kháng được bệnh, kháng được sâu, kháng được cỏ… mà việc lai tạo theo qui ước không thể làm được, tốn rất nhiều thì giờ…"

Và những cái hại

Một trong những phản bác nặng ký nhất về thực phẩm biến đổi gien do Ủy ban Nghiên cứu thông tin độc lập về gien (CRIIGEN) của Pháp đưa ra cho thấy  giống bắp biến đổi gien MON863 do Công ty Monsanto ở Mỹ sản xuất gây nguy hại cho cơ thể chuột. CRIIGEN cho biết 400 con chuột ăn loại bắp này trong 90 ngày đã để lại những dấu vết độc tính trong máu, gan và thận.

Theo Giáo sư Gilles-Erice Séralini, Chủ tịch CRIIGEN thì đây là kết quả giám định đầu tiên tiết lộ những dấu vết độc tính trong loại bắp MON863 đã được tung ra thị trường.

Các nghiên cứu ghi nhận nồng độ mỡ và đường trong máu ở những con chuột cái tăng, trọng lượng gan cũng tăng, thận rối loạn chức năng. Ở những con chuột đực, thận giảm trọng lượng, thành phần hóa học trong nước tiểu thay đổi, chưa kể chúng còn gặp phải những vấn đề về gan.

Một nghiên cứu khác được thực hiện vào năm 2005 bởi một nhóm các nhà khoa học Italia thuộc Đại học Urbino đã cho thấy chuột được nuôi bằng đậu nành biến đổi gien thì tế bào gan cũng bị biến đổi. Tuy nhiên khi ngưng ăn loại thực phẩm này, hiện tượng đó biến mất.

Nếu chỉ nghe qua những phản bác nêu trên thì ắt hẳn  nhiều người tiêu dùng sẽ rất kinh hãi. Nhưng thực tế cho thấy có khá nhiều thí nghiệm trên chuột cho kết quả tốt nếu áp dụng vào cơ thể người nhưng chuột là chuột, còn người là người. Nhiều loại bệnh chuột mắc phải, người thì không và ngược lại. Chưa kể những nhóm lợi ích nằm trong các tập đoàn sản xuất giống cây trồng, thuốc tăng trưởng, thuốc bảo vệ thực vật… cố tình thổi phồng những nghiên cứu về sự bất lợi của thực phẩm biến đổi gien nhằm khiến nông dân và người tiêu dùng quay lưng lại với chúng, trong lúc một số quốc gia châu Phi như Ghana, Sudan, Ethiopia, Tchad…, người ta đã ăn loại bắp biến đổi gien hơn 10 năm nay nhưng số người bị ung thư hoặc các bệnh về gan, thận, lại ít hơn số người sử dụng thực phẩm "sạch".

Các tổ chức như Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực Liên Hiệp Quốc (FAO), Hiệp hội Y khoa Mỹ, Viện Khoa học hàn lâm Mỹ, Hiệp hội Hoàng gia Vương quốc Anh, Viện Công nghệ thực phẩm, Cơ quan An toàn thực phẩm châu Âu và Ủy ban Liên minh châu Âu đều khẳng định sự an toàn của thực phẩm biến đổi gien.

Cách đây 10 năm. sau khi ký Nghị định thư Cartagena về An toàn Sinh học, Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách liên quan đến quản lý sinh học và từ năm 2010, bắt đầu có một số giống cây như ngô, đậu nành, bông vải chuyển đổi gien được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho phép trồng thử nghiệm.

Đến ngày 11/8/2014, Bộ đã chính thức phê duyệt 4 giống ngô biến đổi gien, gồm giống Bt 11, MIR 162, MON 89034 và NK 603 đủ điều kiện làm thực phẩm, thức ăn chăn nuôi. Tuy nhiên, để bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, các ngành chức năng cần kiểm tra, ban hành các tiêu chuẩn thực phẩm biến đổi gien sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu để người tiêu dùng biết và lựa chọn. Trên bao bì các loại thực phẩm ấy, hàm lượng các chất phải được ghi chú rõ ràng để người tiêu dùng quyết định: Ăn hay không ăn!