Sự tuyệt chủng của khủng long không phải do thiên thạch

Giả thiết hiện nay là một thiên thạch khổng lồ được gọi là Baptistina đã va vào thiên thạch khác làm cho vô số mảnh vỡ khổng lồ bắn tung tóe vào hệ Mặt trời. Một trong số mảnh vỡ đó được tin là đã đâm vào trái đất cách nay 65 triệu năm, xóa sổ loài khủng long. Nhưng dữ liệu mới từ kính viễn vọng Wise của NASA cho thấy rằng các mảnh vỡ của Baptistina là quá nhỏ.

Thiên thạch Baptistina được cho là đã va chạm thiên thạch khác trong "vành đai chính" giữa sao Hỏa và sao Mộc khoảng 160 triệu năm trước. Những mảnh đá vỡ khổng lồ, tàn dư của vụ va chạm, đã tản ra khắp vành đai thiên thạch, và có 1 mảnh được cho là bị văng ra hướng về trái đất làm tuyệt chủng sự sống.

Ban đầu, các nhà khoa học đã xác định Baptistina là nguồn gốc của mảnh vỡ này - bằng phương pháp ước tính tuổi của nó từ thông tin thu thập bởi các kính viễn vọng trên mặt đất. Tuy nhiên, việc ước tính kích thước và tuổi là rất khó chỉ với ánh sáng phản chiếu từ mặt trời, vì thế nhóm nghiên cứu tại NASA dùng tới bức xạ hồng ngoại phát ra từ thiên thạch để tính toán lại tuổi và kích thước của hàng ngàn thiên thạch trong hệ Mặt trời - việc này được thực hiện nhờ Hệ thống khảo sát thăm dò bức xạ hồng ngoại diện rộng (WISE). Thông tin mới và chính xác hơn này cho thấy Baptistina không bị vỡ ra cho tới 80 triệu năm về trước, như vậy nó không đủ thời gian để tới trái đất.

Sự va chạm của một mảnh thiên thạch vỡ rộng 10km đã lưu lại dấu tích trên vết nứt khổng lồ Chicxulub ở Mexico, và tro trầm tích cùng nhiều nguyên tố hiếm khác trong tầng địa chất của trái đất 65 triệu năm trước. Vụ va chạm xảy ra đồng thời với sự kiện tuyệt chủng hồi kỷ Phấn trắng Cretaceous-Tertiary (K-T) làm biến mất khoảng 75% các loài sinh vật trên trái đất, gồm cả khủng long.

Tiến sĩ Amy Mainer, đứng đầu nhóm điều tra ở dự án Neowise (đài quan sát gần mặt đất Wise) tại phòng thí nghiệm về chuyển động do phản lực (JPL) ở California, cho biết việc ước định niên đại và nguồn gốc của thiên thạch sẽ giúp chúng ta liên hệ các sự kiện trên Trái Đất và những vết nứt do va chạm trên mặt trăng với điều đang diễn ra trong hệ Mặt trời.

Trong quá khứ, việc ước định niên đại thiên thạch thường dựa vào kích thước vật thể và mức độ phản xạ của nó - một thiên thạch có tính phản xạ cao thì thường trẻ hơn. Kích thước của một vật thể trong không gian thường được đo bằng cách nhìn xem lượng ánh sáng mặt trời phản chiếu từ nó. Nhưng phương pháp này có nhiều vấn đề - chẳng hạn như mặt trăng có thể tròn hay khuyết còn tùy vào vị trí tương quan với mặt trời. Đá sẫm màu sẽ phản chiếu ít ánh sáng hơn băng trắng sáng. Những vấn đề này kết hợp lại có thể làm cho việc ước định kích thước và niên đại không chính xác.

Kính viễn vọng WISE sử dụng phương pháp tìm tia bức xạ hồng ngoại thoát ra từ thiên thạch, điều này lại còn liên quan tới nhiệt độ của vật thể đó. Ánh sáng hồng ngoại luôn phát ra từ mọi vật thể, thậm chí nếu chúng sẫm màu, cho phép tính toán chính xác hơn về kích thước và niên đại của chúng. Tiến sĩ Mainzer giải thích: "Chúng tôi đã thu thập dữ liệu từ 120.000 thiên thạch, và việc này đang giúp ích rất nhiều về sự hình thành của vành đai hệ Mặt trời".

"Gia đình" thiên thạch Baptistina - được hình thành khi một thiên thạch lớn hơn bị vỡ lúc vào vành đai này - chỉ được hình thành vào khoảng 80 triệu năm trước đây. Điều này cho thấy, thiên thạch diệt chủng loài khủng long chỉ mất 15 triệu năm di chuyển vào vị trí thích hợp để văng khỏi vành đai và hướng tới trái đất vào thời điểm va chạm cách nay 65 triệu năm, trong khi các nhà khoa học tin rằng mất khoảng 10 triệu năm để 1 thiên thạch đi từ vành đai mặt trời tới trái đất. Như vậy, mảnh vỡ của của Baptistina không có đủ thời gian để vào vị trí thích hợp