Sự thật về những giấc mơ có mùi

Francesca Faruolo - nữ giám đốc Festival Mùi hương vừa diễn ra ở thành phố Bologna miền Bắc Italia - cho biết những giấc mơ của cô thường "thơm ngát": "Tôi có những giấc mơ ngát hương, đặc biệt là hương hoa cam. Những người cảm nhận được mùi hương trong giấc mơ là điều thật sự tồn tại. Đó là những người mà trong cuộc sống hàng ngày thường rất nhạy cảm với mùi hoặc từng được huấn luyện kỹ lưỡng về kỹ năng nhận biết mùi".

Hiện nay, các nhà khoa học ít có những nghiên cứu về đề tài này, mà thay vào đó họ thường tập trung vào tác động của mùi hương bên ngoài đối với những giấc mơ của chúng ta. Một số thí nghiệm khoa học đầu tiên về đề tài có từ cách đây 150 năm, nghĩa là từ rất lâu trước khi những phòng thí nghiệm nghiên cứu giấc ngủ và phương pháp điện não đồ ra đời.

Trong tác phẩm "Giấc ngủ và giấc mơ" (năm 1865), Alfred Maury - học giả và bác sĩ người Pháp có những nghiên cứu được đề cập đến trong tác phẩm "Diễn giải giấc mơ" của bác sĩ tâm thần và nhà tâm lý học người Áo Sigmund Freud - mô tả những giấc mơ có mùi do "tự kích thích" của mình.

Giấc mơ thật sự có "mùi"?

Để xác định xem sự kích thích khứu giác có thật sự tác động đến những giấc mơ của con người hay không, Alfred Maury nhờ một trợ lý đặt lọ nước hoa Cologne vào ngay dưới mũi khi ông ngủ. Lúc thức dậy, Maury cho biết ông mơ thấy mình có mặt ở thủ đô Cairo của Ai Cập, bên trong cửa hiệu của Giovanni Maria Farina - người tạo ra mùi nước hoa Cologne - trước khi chìm đắm vào những cuộc phiêu lưu kỳ thú khác.

Nhưng Rachel Herz, giáo sư Khoa Tâm thần học Đại học Brown và tác giả cuốn "Mùi hương khoái cảm", cho rằng điều đó vô lý. Herz viện dẫn những thí nghiệm của mình cho thấy con người không thể phản ứng với mùi hương khi đang rơi vào chu kỳ mơ của giấc ngủ say (gọi tắt là REM), khi đó cơ thể có những thay đổi như nháy mắt, mất phản xạ, mạch đập nhanh, não hoạt động tích cực.

Rachel Herz lập luận: "Chúng ta không thể ngửi thấy mùi khi đang ngủ say. Chúng ta không ngửi thấy mùi cà phê rồi thức dậy - mà đúng hơn là chúng ta thức dậy trước rồi mới ngửi thấy mùi cà phê!".

Francesca Furolo.

Rachel Herz cho rằng bất cứ mùi hương nào được cảm nhận trong giấc mơ - giống như của Faruolo - đều "được tạo ra bởi não bộ chớ không phải từ bên ngoài". Đó cũng là một lý thuyết. Nghiên cứu của Giáo sư Thomas Hummel, Đại học Dresden chứng minh mùi hương không đánh thức chúng ta dậy mà ngược lại sự kích thích khứu giác sẽ có tác động đến những giấc mơ của chúng ta.

Trong một thí nghiệm, số người tình nguyện được kích thích với hydrogen sulphide (có mùi trứng thối) và phenyl ethyl alcohol (có mùi tương tự hương hoa hồng). Sau đó, những người được kích thích mùi hương thơm báo cáo có những giấc mơ đẹp đẽ hơn, trong khi số người được kích thích mùi "hôi thối" thì mơ phải những điều khó chịu. Một điều cần lưu ý là trước khi thí nghiệm diễn ra, không một ai trong số người tình nguyện này được thông báo trước về mùi hương nào họ sẽ được kích thích theo kiểu như Maury!

Dù sao, cả hai tác giả Herz và Hummel cũng đều công nhận rằng những giấc mơ "có mùi" tồn tại dù rằng rất hiếm - như Rosalia Cavalieri, tác giả cuốn "Chiếc mũi thông minh", nhận định. Bởi vì, Cavaieri lập luận rằng khứu giác không được coi trọng trong văn hóa phương Tây, nơi quan tâm nhiều đến thị giác và thính giác.

Triết gia Immanuel Kant cũng gọi khứu giác là "không quan trọng" trong các giác quan của con người! Cavalieri cũng nói: "Giống như giấc mơ, mùi hương phần nhiều hoạt động bên ngoài trường nhận thức của chúng ta".

Nữ tác giả điếc và mù Helen Keller (trái).

Các nghiên cứu liên quan đến khứu giác cũng cho thấy những mùi hương quen thuộc thường dễ nhận biết hơn. Điều đó giải thích tại sao có nhiều giấc mơ cảm nhận hương thơm như trường hợp của Francesca Faruolo. Theo Cavalieri, những người điếc và mù thường cảm nhận các mùi và vị tốt hơn người thường.

Trong cuốn hồi ký "Thế giới tôi đang sống", nữ tác giả điếc và mù Helen Keller viết: "Tôi ngửi thấy mùi và cảm thấy vị rất nhiều khi đang thức… Trong những giấc mơ, tôi đều cảm thụ được mùi và vị". Có lẽ, nếu có ý thức mạnh về mùi hương, chúng ta hoàn toàn có thể có được những giấc mơ "ngát hương".

Giáo sư Thomas Hummel nói rằng, mặc dù đã trải qua nhiều năm nghiên cứu về sự liên quan giữa mùi và giấc mơ, song ông vẫn không trải qua giấc mơ "thơm tho" nào cả, ngoại trừ vợ của ông!