Stingray – Công nghệ hiện đại do thám điện thoại di động

Công nghệ do thám mới StingRay (cũng có tên gọi thị trường là Triggerfish, IMSI Catcher, Cell-site Simulator hay Digital Analyzer) là một thiết bị di động tinh tế có khả năng dò tìm các tín hiệu điện thoại bên trong ôtô, nhà cửa và cả những tòa nhà được bảo vệ bằng chất liệu cách ly đặc biệt.

Thiết bị do thám StingRay hoạt động như một tháp điện thoại di động giả cho phép các nhà điều tra cảnh sát định vị chính xác điện thoại mục tiêu đồng thời thu thập dữ liệu về tin nhắn, email v.v… Khi một nghi can sử dụng điện thoại, StingRay sẽ gửi tín hiệu đến cho cảnh sát.

Nhưng, không chỉ theo dõi điện thoại mục tiêu, StingRay còn thu thập dữ liệu của hàng ngàn người dùng điện thoại khác trong khu vực. Mặc dù được sản xuất bởi một công ty Đức đặt trụ sở tại Anh, song các thiết bị StingRay được công ty thiết bị viễn thông quốc tế Harris Corporation bán rộng rãi tại Mỹ, với giá trong khoảng từ 60.000 đến 175.000 USD mỗi thiết bị cho các cơ quan thực thi pháp luật.

Trong khi các tòa án Mỹ chỉ mới bắt đầu quan tâm đến StingRay song cuộc chạy đua đối đầu công nghệ giữa cảnh sát và thế giới tội phạm đã bước vào giai đoạn quyết liệt nhất.

Theo một nguồn tin, các hacker nước ngoài bí mật bán thiết bị IMSI khác có khả năng chống lại StingRay cho bất cứ ai với giá chỉ 1.000 USD. Tháng 12/2011, chuyên gia an ninh Đức Karsten Nohl tiết lộ sự tồn tại của “Catcher Catcher” – phần mềm mạnh giám sát luồng lưu thông mạng để tìm kiếm thiết bị StingRay đang hoạt động.

Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI) và các cơ quan thực thi pháp luật cho biết StingRay hiện được sử dụng để dò tìm điện thoại di động trong những vụ án ma túy trên khắp nước Mỹ mà không cần giấy phép tòa án. Và, Bộ Tư pháp Mỹ cũng thừa nhận: “Nếu một thiết bị không thu thập nội dung của một cuộc gọi điện thoại đặc biệt thì nó không cần đòi hỏi giấy phép”.

Quan chức FBI cũng tuyên bố luôn tuân thủ các chuẩn mực hợp pháp khi sử dụng StingRay. Người phát ngôn FBI Chris Allen phát biểu trên tờ Washington Post: “Cơ quan yêu cầu các sĩ quan tại hiện trường làm việc chặt chẽ với cơ quan tư pháp địa phương để tuân thủ các quy định của luật pháp”. Nhưng, FBI từ chối cung cấp thêm chi tiết quanh việc sử dụng StingRay gây tranh cãi như thế nào.

Thiết bị StingRay.

Những người chỉ trích cho rằng, việc sử dụng không kiểm soát thiết bị do thám StingRay có thể đe dọa nghiêm trọng đến quyền riêng tư của người sử dụng điện thoại di động.

Nữ luật sư Linda Lye của Tổ chức Liên minh Dân quyền Mỹ (ACLU) ở North Carolina nhận định: “Chính quyền đang che giấu thông tin về công nghệ do thám mới không chỉ với công chúng mà còn với cả các tòa án”. Linda Lye còn lo ngại StingRay có thể gây cản trở tín hiệu điện thoại di động và vi phạm Luật Giao tiếp Liên bang (FCA).

Lye giải thích: “Chúng ta không thấy các tài liệu chứng minh Sở Cảnh sát Los Angeles (LAPD) hay bất cứ cơ quan nào khác yêu cầu hay có được sự cho phép của FCA”.

Còn Christopher Soghoian, nhà nghiên cứu quyền riêng tư của ACLU, nhận xét: “Chính quyền đang gửi các tín hiệu xuyên qua các bức tường nhà dân và quần áo để thu thập thông tin của những người vô tội”.

Các nhóm nhân quyền còn cảnh báo một vấn đề đáng quan ngại khác nữa – việc sử dụng StingRay cho phép các nhà điều tra liên bang tránh né các thủ tục cần thiết để được phép khai thác cơ sở dữ liệu từ các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông như Sprint, AT&T, Verizon, T-Mobile và Comcast. Không giống như việc mua dữ liệu từ các công ty viễn thông, việc sử dụng StingRay không để lại bằng chứng giấy tờ để điều tra.

Hiện tại, các sở cảnh sát LAPD và Fort Worth công khai thừa nhận họ mua thiết bị StingRay để phục vụ các cuộc điều tra tội phạm ma túy và chống khủng bố. Nhưng, các nhóm nhân quyền cho rằng trong số 155 cuộc điều tra điện thoại di động do LAPD tiến hành từ tháng 6 đến 9-2012 không có vụ nào liên quan đến khủng bố mà chỉ dính líu đến tội phạm ma túy và các trọng tội khác.

Linda Lye cũng nhận xét Stingray được đặt trong chiếc xe tải bình thường để mô phỏng tháp phát sóng di động giúp định vị chính xác bất cứ thiết bị di động nào trong phạm vi hoạt động của công cụ và tiến hành nghe lén cũng như thu thập thông tin. Trên thực tế, StingRay có thể thu thập thông tin về nhiều số điện thoại di động và do đó nghe lén cả những công dân vô tội có mặt gần vị trí của nghi phạm. Chính điều đó khiến các nhóm nhân quyền lo ngại một số đặc vụ FBI sẽ lạm dụng StingRay mà vi phạm quyền riêng tư của người dân.

Thật ra, việc sử dụng công nghệ gián điệp đã có ít nhất 20 năm qua. Năm 2009, trong một vụ án ở bang Utah, một đặc vụ FBI cho biết cơ quan sử dụng StingRay đến hơn 300 lần trong suốt trên một thập niên và khẳng định công nghệ còn được sử dụng hàng ngày bởi các đặc vụ U.S. Marshals, Sở Mật vụ và các cơ quan liên bang khác, thậm chí cả quân đội Mỹ.

Theo tài liệu của Harris Corp., các thiết bị gián điệp của công ty chỉ được bán cho các cơ quan thực thi pháp luật và cơ quan chính quyền Mỹ. StingRay là một trong vài công nghệ được FBI cũng như các cơ quan liên bang khác sử dụng để gián điệp nghi phạm mà thường không có lệnh khám xét nơi ở của đối tượng, cho nên từ đó làm dấy lên cuộc tranh cãi về hiến pháp.

Hành động theo dõi một người khi đang ở nhà là điều nhạy cảm ở Mỹ bởi vì theo Tu chính án thứ 4 (phần sửa đổi Hiến pháp) thì người này có quyền được bảo đảm an toàn chống lại mọi cuộc lục soát trái phép trong nhà mình