Phương "khói lửa" và chuyện sinh nghề tử nghiệp

Ngày nguyên tiêu tang tóc

Nhận thấy đây là sự việc nghiêm trọng, người dân trong con hẻm này nhanh chóng báo với các cơ quan chức năng. Đồng thời, họ hô hào nhau dùng tay nâng từng tảng bê-tông lớn để tìm kiếm người gặp nạn. Tuy nhiên, tất cả mọi nỗ lực đó dường như là vô vọng.

Ít phút sau khi nhận được tin báo, lực lượng chức năng đã có mặt tại hiện trường tham gia công tác cứu hộ, tiến hành điều tra nguyên nhân vụ việc. Mọi thứ được diễn ra khẩn trương, cẩn thận. Hàng trăm cán bộ chiến sĩ thuộc lực lượng cứu hộ cứu nạn, phòng cháy chữa cháy Công an TP HCM, bộ đội công binh thuộc Bộ Tư lệnh, lực lượng cảnh sát, dân quân... cùng các thiết bị chuyên dụng làm việc không ngừng nghỉ với hy vọng sẽ cứu được những người đang còn mắc kẹt trong đống đổ nát.

Đến rạng sáng ngày 24, lực lượng cứu hộ đã đưa được 3 nạn nhân, bao gồm: bà Lưu Thị Rép (70 tuổi), ông Phạm Quang Minh (81 tuổi) và ông Hồ Sỹ Cường (81 tuổi) khỏi đống đổ nát. Những nạn nhân này lập tức được đưa đến cấp cứu tại Bệnh viện 115.

Tảng sáng, lực lượng cứu hộ đưa được 7 thi thể nạn nhân bị cháy đen ra khỏi hiện trường. Đến trưa cùng ngày, thêm 3 thi thể nữa được phát hiện. Một không khí tang tóc bao trùm lên con hẻm 384 trong những ngày đầu năm mới.

Tiến hành điều tra nhanh, cơ quan chức năng đưa ra nhận định, vụ nổ xuất phát từ căn nhà  3 tầng số 384/9 do ông Lê Minh Phương (58 tuổi, hộ khẩu thường trú tại đường Lê Quang Định, phường 11, quận Bình Thạnh, TP HCM)  thuê để chứa đạo cụ làm phim. Ông Phương là chuyên viên tạo hiệu ứng cháy nổ, khói lửa cho phim của Công ty TNHH cổ phần Công nghệ giải trí Lạc Việt. Đồng thời, ông cũng là Giám đốc Công ty Giải trí Lạc Việt.

Trong vụ tai nạn kinh hoàng đó, cả gia đình ông Phương đã tử vong. Bao gồm ông Phương, bà Mạc Thị Phước (48 tuổi, vợ ông Phương) cùng 3 người con là là Lê Khánh Phương (17 tuổi), Lê Minh Quân (15 tuổi), Lê Nam Phương (7 tuổi),  và bà Lê Thị Tuyết (43 tuổi, em ruột của ông Phương).

Bốn nạn nhân khác là bà Nguyễn Thanh Minh (51 tuổi), Phạm Ngọc Thùy (26 tuổi, là con bà Minh), bà Nguyễn Thị Tân Xuân (44 tuổi) và Hồ Kiều Anh (17 tuổi, con bà Xuân), họ đều là những người hàng xóm nhà sát cạnh căn hộ ông Phương thuê để chứa đạo cụ làm phim. Tất cả những nạn nhân đều được xe cấp cứu chuyển thi thể về nhà đại thể thuộc Bệnh viện An Bình, quận 5, TP HCM. Cùng ngày, 10 nạn nhân vắn số ấy đã được đưa về chùa Vĩnh Nghiêm (gần hiện trường vụ nổ) để làm lễ an táng, trước khi được đưa đi hỏa táng.

Chị Phan Thị Kim Sang, (ngụ Đồng Tháp, vú nuôi của bé Lê Nam Phương con gái út ông Phương) đứng khóc tức tưởi tại nhà đại thể của Bệnh viện An Bình. Chị nghẹn ngào cho biết: "Rạng sáng nay, tôi nhận được tin dữ, báo cả nhà anh Phương đã tử vong do bị tai nạn. Hoảng hốt, tôi vội đón xe đò từ Đồng Tháp lên đây. Ở nhà anh Phương, tôi thương cô út nhất nhà. Cô út xem tôi như mẹ đẻ. Tết rồi, tôi đưa cô út về nhà tôi ở quê chơi. Hôm mùng 8, anh Phương về đón cô út lên Sài gòn để đi học. Còn tôi, sẽ lên sau. Vậy mà, bây giờ tôi không còn được gặp cô út nữa. Anh coi, tôi còn mang bịch quần áo của cô út để dưới nhà tôi lên cho cô. Hồi cô út chưa đi học, Tết nào cô út cũng đợi qua Rằm tháng Giêng rồi mới lên Sài Gòn với tôi mà…", nói đến đây, chị không thể trò chuyện được nữa, tiếng khóc át mất tiếng nói.

Em trai ruột ông Phương là ông Lê Đình Quý, ngồi lặng câm như hóa đá, mắt đỏ hoe, chỉ lặp đi lặp lại câu nói: "Đau thương này biết khi nào quên". Ông Quý vừa từ Đà Lạt xuống TP HCM để lo hậu sự cho cả gia đình của anh trai.

Còn rất nhiều nỗi đau khác mà người nhà của những nạn nhân trong vụ cháy nổ ấy phải nhận lãnh. Tiếng khóc, tiếng hời hời ai oán, tiếng đấm ngực… khiến cho không khí của nhà đại thể của Bệnh viện An Bình buổi sáng ấy càng trở nên u ám. Khi mà nỗi niềm ly biệt mãi mãi giữa sự sống và cái chết đã diễn ra, thì không ngôn từ nào đủ sức để chuyển tải hết những mất mát đau thương đó.

Thông tin mới nhất mà chúng tôi nắm được, thì ông Hồ Sỹ Cường, nạn nhân được đưa vào Bệnh viện 115 để cấp cứu hiện đang trong tình trạng hết sức nguy kịch, hôn mê sâu, tiên lượng rất xấu. Hai nạn nhân còn lại là bà Rép và ông Minh sức khỏe đã dần ổn định.

Hiện trường vụ tai nạn thảm khốc.

Sinh nghề tử nghiệp

Dân làm phim không ai xa lạ với ông Lê Minh Phương, người được biết đến nhiều hơn với cái tên mà dân trong nghề đặt cho là Phương "khói lửa".

Trước khi tham gia vào nghề tạo hiệu ứng khói lửa cho phim ảnh, ông Phương có thời gian dài làm quản lý Bến xe Lâm Đồng. Rời khỏi vị trí quản lý ở bến xe, ông nhập ngũ và được đào tạo thành cán bộ quân khí chuyên sửa chữa và chế tạo vũ khí. Chính từ đây, khi xuất ngũ, ông Phương đã vướng vào cái nghiệp lo khói lửa, đạn bay bom nổ cho các đoàn phim.

Dân làm phim còn lưu truyền câu chuyện, khi hãng phim của Đài truyền hình TP HCM (TFS) thực hiện bộ phim truyền hình dài tập “Dưới cờ đại nghĩa”, hai đạo diễn của bộ phim này đã nhờ đến ông Phương trong việc chế tạo một số súng bắn đạn giả, lựu đạn sao cho… giống thật nhất. Kết quả, dàn diễn viên tham gia diễn xuất phải choáng váng vì súng lẫn lựu đạn do ông Phương chế tạo gần như "giống thật 100%". Có thể nói, chính từ bộ phim này, ông Lê Minh Phương đã khoác cho mình cái tên Phương "khói lửa", và cái biệt danh này đã theo ông đến tận ngày ông cùng gia đình gặp thảm nạn.

Trao đổi với nhiều đạo diễn, nhân viên hóa trang, họ đều đưa ra nhận định chung về ông Phương. Đó là một đàn anh trong nghề sống có tình, hào hiệp với đàn em, nghiêm túc với nghề. Có lúc theo đoàn phim, thấy diễn viên ăn không đủ no, ông Phương còn nhường suất ăn của mình cho diễn viên. Rất nhiều nhóm cascadeur được sự giúp đỡ tận tình của ông Phương mà tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, trong công việc kinh doanh phim ảnh, ông Phương liên tiếp thua lỗ.

Có thời điểm, ông là phó giám đốc của một công ty sản xuất chương trình tên tuổi. Không hiểu vì lý do gì, ông rời cương vị này để thành lập nên Hãng phim Lạc Việt, với bộ phim "chào sân" đầu tiên là “Chàng Sửu làm du lịch” được trình chiếu vào dịp Tết 2008. Bộ phim không gây được tiếng vang… Trước khi thành lập Hãng phim Lạc Việt, ông Phương từng thành lập Hãng phim Tháp Đôi, nhưng cũng không thành công.

Là một người thành công trong nghề hậu trường khói lửa, tuy nhiên ông Phương lại không gặp may mắn trong việc đầu tư phim ảnh. Giới làm phim vẫn tỏ ra khó hiểu trước sự thẩm định những kịch bản, cũng như số tiền đầu tư cho các bộ phim mà ông Phương tỏ ra quyết tâm thực hiện. Chính từ sự thất bại liên tục trong việc đầu tư phim, ông Phương lâm vào cảnh gặp khó khăn về kinh tế. Thông tin mà chúng tôi thu thập được cho thấy, thông thường ông Phương sẽ để đạo cụ, thuốc nổ… tại phim trường của ông ở Củ Chi cho an toàn. Tiếc rằng, phần tài sản này của ông đã phải sử dụng cho mục đích đầu tư phim. Chính vì vậy, trước buổi thực hiện cảnh quay cháy nổ cho một bộ phim ở Vũng Tàu vào sáng ngày 25-2, ông Phương phải chuyển hết đạo cụ về căn nhà mà ông đang thuê trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa. Và tai họa đã nảy sinh từ đây.

Khi các cơ quan chức năng phát đi công văn yêu cầu các nhà làm phim và đài truyền hình, tuyệt đối không sử dụng chất nổ và vũ khí quân dụng trong công tác làm phim, ông Phương đã bỏ ra nhiều tuần lễ liền để nghiên cứu, tạo ra một loại chất nổ khác để thay thế loại thuốc nổ thông dụng là TNT. Tuy nhiên, vì là sản phẩm thay thế, nên loại chất nổ mới này không hoạt động được trọn vẹn theo mong muốn của chuyên viên cháy nổ. Vì vậy, nhiều khả năng ông Phương đã trở lại con đường "chính quy" của dân làm công tác khói lửa trong phim ảnh, đó là sử dụng chất nổ TNT.

Tai nạn từ nghề chuyên viên khói lửa

Một diễn viên phim truyền hình, khi trao đổi với chúng tôi luôn miệng nói: "Làm công tác khói lửa trong phim nguy hiểm lắm, không như mọi người vẫn nghĩ là đơn giản đâu". Và đã có hàng loạt vụ tai nạn xảy ra ngay trên phim trường.

Trong một cảnh quay của bộ phim Đ.T., một chuyên viên khói lửa đã bị thương rất nặng khi kích nổ cảnh nổ, cháy xe theo ý của đạo diễn. Ở cảnh cháy nổ trong phim C.T.Đ.N., nhân viên khác bị bỏng mặt nghiêm trọng. Trong phim N.C.G.Đ.Đ., đạo diễn của bộ phim này tham gia một vai diễn nhỏ, ở cảnh quay bị bắn chết, do nhầm lẫn của chuyên viên khói lửa, vị đạo diễn này đã bị bỏng nặng ở phần ngực.. Ngoài ra, còn hàng loạt những vụ tai nạn khác đã xảy ra. Đặc biệt, Cơ quan Công an từng mời một diễn viên kiêm đạo diễn rất nổi tiếng lên làm việc, vì nhận được tin báo, ông chứa trong nhà hàng tấn thuốc nổ TNT nhằm chuẩn bị cho bộ phim dài tập sắp khởi quay.

"Có lần, tham gia bộ phim K.H. với dàn diễn viên nổi tiếng từ nước ngoài về. Ở cảnh quay làm nổ căn nhà tranh để tạo hiệu ứng, đoàn làm phim chúng tôi phải rời khỏi phim trường hơn 500m nhằm đảm bảo an toàn. Thuốc nổ được đặt trong cái chảo, bỏ giữa căn nhà mà đạo diễn dự tính sẽ cho nổ tung. Sau khi được kích nổ, mặc dù đã đứng rất xa nhưng chúng tôi vẫn cảm nhận rõ dư chấn mạnh của vụ nổ", diễn viên phim truyền hình này cho biết.

Nghề chuyên viên khói lửa nguy hiểm đến độ, những chuyên viên cháy nổ một khi có điều kiện về kinh tế, ngay lập tức… bỏ nghề.

Chuyên viên S. "khói lửa", một trong những chuyên viên khói lửa cho phim ảnh hàng đầu ở Việt Nam đã bỏ nghề cũng vì lý do này. Hiện tại, S. "khói lửa" chỉ chấp nhận thực hiện những cảnh cháy nổ cho hãng phim mà ông S. đang là nhân viên. Còn các show cháy nổ của các hãng phim khác, ông S đều từ chối thực hiện mặc dù ông đã phải đi làm thêm bằng nghề… bắn pháo hoa tại các đoàn kịch.

Ở những bộ phim truyền hình dài tập liên quan đến đề tài chiến tranh, đạo diễn cẩn thận bao giờ cũng nhờ hai giám sát và các cán bộ quân sự am tường về vũ khí, cháy nổ làm cố vấn suốt các cảnh quay, như phim truyền hình Đoàn tàu không số của đạo diễn Đinh Thái Thụy. Đạo diễn này cho biết, từ lúc bấm máy cho đến khi kết thúc cảnh quay cuối cùng, anh đều nhận được sự cố vấn tận tâm của hai cán bộ quân khí để phòng ngừa bất trắc trong những cảnh cháy nổ.

Khó khăn là vậy, nhưng thu nhập của ê-kíp thực hiện các khâu cháy nổ trong phim lại không cao. Thu nhập từ các bộ phim của tư nhân tàm tạm, chứ tiền công của các bộ phim có ngân sách nhà nước thì vô cùng ít ỏi. Mỗi êkíp thực hiện cháy nổ có từ 2 đến 5 chuyên viên, tùy theo quy mô của cảnh quay.

Liên quan đến vụ việc nghiêm trọng này, Đại tá Lê Anh Tuấn, Chánh văn phòng, người phát ngôn của Công an TP HCM cho biết, dù đây là tai nạn nhưng Cơ quan Công an vẫn quyết định khởi tố, điều tra vụ án để làm rõ nguyên nhân gây ra vụ nổ.  Ngoài ra, trong quá trình điều tra ban đầu Cơ quan Công an cũng đã phát hiện một số đạn mã tử và vỏ đạn các loại (đã lấy hết thuốc súng), khả năng những thứ này được sử dụng để tạo hiệu ứng cháy nổ, khói lửa phim trường