MC lừng danh của kênh truyền hình CNBC: Thầy phù thủy về tài chính

Suze Orman chưa bao giờ lập gia đình và hiện nay, bà vẫn ở trong một căn nhà khiêm tốn mua cách đây 20 năm. Với tất cả sự nổi tiếng và tiền bạc có trong tay, bà Orman tiếp tục giúp đỡ và hướng dẫn những người khác xây dựng tài chính của họ một cách an toàn. Tài của Suze Orman nằm trong khả năng giáo dục và huy động người khác, bà khuyến khích mọi người kiểm soát lấy tài chính và đời sống của chính mình. Và Suze Orman không bao giờ sai khi nói về từng cá nhân cùng những vấn đề của họ.

Thực tế, trong quá trình sản xuất chương trình The Suze Orman Show, Orman luôn thích nói đùa về "những khoảnh khắc phù thủy" mà trực giác của chuyên gia này chính xác đến một cách kỳ lạ.

Gian nan lập nghiệp

Năm 13 tuổi, Suze Orman đã chứng kiến cửa tiệm bán thịt gà chiên của gia đình bốc cháy. Rồi cảnh cha bà là Morry Orman sau khi thoát nạn, lại nhảy xổ vào đám cháy để mong lấy ra được cái máy tính tiền, chứa đựng gia tài mà ông dành dụm một cách cực khổ bấy lâu nay. Không mở được hộc tủ, cha của Orman đã ôm cái máy tính tiền bằng kim loại ấy chạy ra ngoài một cách an toàn.

Bà Orman nhớ lại khi cha bà ném chiếc máy ấy xuống đất, da ở trên cánh tay và ngực của ông cũng tuột theo. Từ kinh nghiệm đau lòng đó, Suze Orman hiểu được rằng, đôi khi tiền bạc làm người ta quên đi mạng sống của mình.

Không những cha bà bị bỏng cấp ba mà còn mắc phải chứng khí phế thũng (một loại bệnh ở phổi do việc hít phải khói độc từ đám cháy). Ông cũng mất tất cả vì không mua bảo hiểm cho cửa tiệm. May mắn thay, vào lúc đó, mẹ của Suze Orman là bà Ann vẫn còn đi làm thư ký tòa án. Với một số tiền vay nợ mới từ ngân hàng, ông Morris lại mở một cửa tiệm tạp hóa khác ở Chicago. Tuy nhiên, nỗi ám ảnh từ tai nạn này cũng như sự lo sợ bị nghèo đói đã theo đuổi Suze Orman trong suốt cuộc đời, và là động lực khiến bà cố gắng trở thành một người giàu có.

Suốt tuổi vị thành niên, Orman đã chứng kiến cảnh cha bà hằng đêm thở bằng bình dưỡng khí, nhưng ngày hôm sau, ông vẫn đi làm việc để kiếm tiền nuôi gia đình. Bà nhìn thấy sự can đảm của cha nên bà nghĩ là bà cũng sẽ bắt chước như vậy. Chỉ có một điều Suze Orman nuối tiếc là cha bà đã không dám thực hiện giấc mơ muốn trở thành luật sư vì ông nghĩ là ông không bao giờ có thể làm được điều đó. Bà nói rằng mọi người đều cần phải có mơ ước và tin tưởng là mình có thể đạt được giấc mơ của mình.

Thật ra, Suze Orman muốn trở thành bác sĩ nên bà ghi tên theo học Trường đại học Illinois vào năm 1969 khi bắt đầu lên đại học. Nhưng vì một người cố vấn ở trường nói rằng bà không đủ sức để học y khoa nên bà bỏ ý định này và theo học môn xã hội học tại một trường nhỏ ở California. Bà vừa đi làm bồi bàn, vừa đi học cho đến năm 1973 thì quyết định dọn về Florida với ba người bạn vì muốn tìm hiểu thêm về đất nước Mỹ.

Cả nhóm đến Berkeley, California, kiếm tiền ăn bằng nghề cắt cây và ngủ trong xe tải. Nhưng sau đó, bà trở lại làm nghề bồi bàn trong suốt 7 năm trời. Thế rồi, bà muốn mở một nhà hàng ăn nhưng bà cần phải có 20.000USD. May mắn thay, những khách hàng quen thuộc góp một số tiền lên đến 50.000USD để giúp bà thực hiện mơ ước. Có dư tiền mặt, Suze Orman đầu tư vào một số công ty dầu theo lời chỉ dẫn của một cố vấn đầu tư để mong kiếm tiền nhanh hơn, nhưng cuối cùng bà lại trắng tay.

"Gã khổng lồ" Orman nổi tiếng với nhiều chương trình tư vấn tài chính trên kênh CNBC.

Sau lần thất bại này, Suze Orman mạnh dạn nộp đơn xin làm kế toán tại Công ty Tư vấn và Quản lý tài chính Merrill Lynch, và được nhận. Chỉ vài năm sau, với sự thông minh và nhanh nhẹn, bà Orman trở thành một trong những nhân viên lãnh đạo hàng đầu của công ty này. Nhưng cảm thấy mệt mỏi trong công việc nên năm 1983, Suze Orman đi Ấn Ðộ sống một tháng để nghỉ ngơi. Khi quay lại Mỹ, nhờ bạn bè giới thiệu và những mối quan hệ trong giới tài chính, bà trở thành Phó giám đốc của Công ty Môi giới cổ phiếu Pruential Bache chỉ sau hai năm về đầu quân.

Năm 1987, Suze Orman lại đứng ra thành lập Công ty Suze Orman Financial với sự hợp tác của một số người mà bà nghĩ là chuyên viên giỏi. Không may cho bà, chỉ sau vài tuần lễ làm việc, một nhân viên tìm cách chiếm đoạt tất cả hồ sơ, giấy tờ, tài liệu và cả những chương trình điện toán. Dù vậy, Suze Orman vẫn cố giữ cho công ty của bà đứng vững với số nợ lên đến 250.000USD. Bấy giờ, bà thú nhận đã sống trong sự lo lắng và xấu hổ vì món nợ khổng lồ như thế, và không có đủ can đảm để tiếp tục sống trong sự nghèo khó.

Mặc dù Suze Orman kiện và đòi bồi thường 500.000USD nhưng 3 năm sau đó bà chỉ được đền bù 6.000USD vì kẻ thua kiện bị phá sản. Bà nói: "Tôi học được một bài học là tiền bạc không mua được hạnh phúc. Tôi lầm tưởng tôi hơn mọi người vì tôi có tiền".

Phải mất ba năm sau để Suze Orman tìm được hướng tinh thần đúng nghĩa, cũng như tằn tiện để xây dựng lại đời sống và dịch vụ thương mại. Bà đã đủ "chín" để hiểu rằng, tiền bạc muốn đem lại sự giàu có thực sự thì không chỉ đơn giản là đến và đi qua đôi bàn tay, mà còn phải đi qua trái tim. Bà nói: "Cha mẹ tôi không tạo cho tôi một giấc mơ nào cả vì ngay cả họ cũng không hề có giấc mơ. Tuy nhiên, cha mẹ của tôi luôn luôn nhắc nhở tôi một điều là hãy làm một chiến sĩ, xông pha ra mặt trận chứ đừng bao giờ quay lưng lại chiến trường".--PageBreak--

Xoa dịu nỗi đau tài chính

Suze Orman được nhiều người coi là chuyên gia tài chính được tín nhiệm nhất nước Mỹ. Bà có khả năng "xoa dịu" những vấn đề ngân sách khó khăn với tác phong làm việc rất chuyên nghiệp theo từng giai đoạn: hỏi chi tiết, động viên và phân tích tâm lý, cuối cùng đưa ra tư vấn tối ưu nhất cho những cá nhân hay gia đình đang rơi vào các trường hợp tài chính phức tạp.

Không sai nếu cho rằng Orman là khắc tinh của "bác thằng bần" khi mọi lời khuyên của bà đều tỏ ra có hiệu quả, đưa chương trình độc quyền của bà trên Kênh CNBC trở thành một điểm hẹn hấp dẫn nhất với hàng triệu người dân Mỹ.

"Đừng bỡn cợt với Orman vì người phụ nữ này có điều gì đó rất khác biệt và đáng sợ", một người hâm mộ cho biết. Quả thực, thành công của chuyên gia tài chính danh tiếng trên Kênh CNBC không có gì phải tranh cãi: 11 năm tư vấn tài chính liên tiếp, 9 lần có sách lọt vào top bán chạy nhất do Tờ New York Times bình chọn, ẵm về 8 giải thưởng Gracie (dành cho phụ nữ có cống hiến trong ngành truyền thông) và 2 giải thưởng Emmy về truyền hình. Orman sở hữu gia tài 8 con số, tính bằng đôla và đang tăng dần theo từng ngày, nghiễm nhiên nằm trong danh sách thường niên 100 cá nhân ảnh hưởng nhất thế giới.

Trực giác sáng suốt của Orman, kết hợp với lòng nhiệt thành của một nhà hùng biện và tư duy sắc bén, tạo nên sự thành công của riêng bà. Vẫn biết tiền bạc và thị trường có bản chất dễ thay đổi, thế nên Suze Orman đã không ngừng gửi đi một thông điệp trong bối cảnh kinh tế "dễ vỡ" như ngày nay: hạn chế đầu tư, chú trọng tới an toàn.

Bà cũng quan niệm rằng tiền bạc sẽ không thấy đường để xuất hiện nếu nó phải đi qua sự bừa bãi, lộn xộn và rối trí. Mỗi lời khuyên của Orman đi từ trực giác, lại gói trong những câu khẩu hiệu cô đọng, được giãi bày bằng ngôn từ mang tính hùng biện chặt chẽ. Bà dạy cả êkíp làm truyền hình về cách tiết kiệm lúc túng thiếu, và ít mẹo đầu tư khi có chút dư dả nếu mong muốn cải thiện tình trạng hầu bao hiện tại.

Suze Orman đã bỏ công trong nhiều năm liên tục để tìm hiểu về mối liên hệ tinh thần giữa con người và tiền bạc. Theo đó, tiền bạc không phải là tất cả và bà quan niệm "con người" mới là nhân tố quan trọng trước nhất. Ðể có được những suy nghĩ này, bà đã đi tập thiền để có thể bình tâm nghĩ cách kiếm tiền thêm nữa. Orman nhấn mạnh: "Nếu bạn muốn một cuộc sống giàu có, tiến trình đi đến mục đích phải xuất phát từ trong cái đầu".

Hai trong số những cuốn sách bán chạy nhất của Suze Orman về mối quan hệ giữa tinh thần, con người và tiền bạc.

Suze Orman từng ghi lại tất cả những cảm xúc về sự nghèo khó và mặc cảm về gia đình của bà. Sự xấu hổ, sợ hãi và giận dữ sẽ lấy đi quyền lực của Orman đối với tiền bạc. Thế nên, cách duy nhất để bà vượt qua những cảm xúc ấy là tha thứ và quên đi quá khứ, để bắt đầu lại từ con số không và hướng về tương lai tốt đẹp hơn. Bà hiểu rằng cho dù thành công và đạt được những kết quả tốt đẹp trong vấn đề tài chính nhưng bà không bao giờ cảm thấy bằng lòng, mà luôn muốn phát triển cao hơn nữa.

Và Suze Orman đã giúp đỡ hàng triệu người, không những biết cách sử dụng mà còn hiểu về giá trị của tiền bạc. Hai cuốn sách bán rất chạy của bà có tên "The Courage to be rich" (Sự can đảm để trở nên giàu có) và "The 9 steps to Financial Freedom" (Chín bước tiến tới tự do tài chính) đã đem đến cho bà một công việc làm với Kênh CNBC, cũng như phụ trách mảng kinh tế và tài chính thường xuyên trên Tạp chí O, The Oprah Magazine hay nhiều lần làm khách mời trong chương trình The Oprah Winfrey Show thuộc sở hữu của nữ hoàng truyền hình Oprah Winfrey. Ðịa vị mà bà đạt được vượt ngoài sức tưởng tượng của một người phụ nữ từng phải làm hầu bàn và không có bằng MBA.

Điều gì đã làm Suze Orman và những cuốn sách hướng dẫn về tài chính của bà lại được nhiều người hâm mộ đến như thế? Tất cả đến từ lòng trắc ẩn và sự đồng cảm. Người ta tìm thấy ở Orman những câu nói thân mật như thế này: "Bạn đang bị mắc nợ hả? Tôi cũng đã từng bị nợ nần y chang như thế đấy". Suze Orman không hề ngượng ngùng khi chia sẻ những lỗi lầm và tìm cách sửa đổi chúng. Bà kể lại quãng thời gian "rớt đài" nhưng cố gắng đứng dậy để vươn lên tới đỉnh cao nhất.

Trong chương trình Oprah, Orman đi vào từng hộc tủ hay ngăn kéo của mỗi căn nhà và khuyên mọi người hãy vứt bỏ những thứ đồ đạc không còn giá trị. Bà thường cho dư luận sự hy vọng và một bàn tay giúp đỡ, len lỏi vào tận những ví xách riêng tư, sự bừa bãi đưa đến nợ nần để hóa giải tình hình bi đát.

Thế nhưng, dù thành công và tài năng tới đâu thì một bậc thầy tài chính vẫn có thể mắc sai lầm nghiêm trọng. Năm 2013, Orman đặt trực giác nổi tiếng vào một phi vụ mạo hiểm nhất trong nghiệp tư vấn, và thất bại trong ngỡ ngàng. Orman đã hứa sẽ thay đổi cơ cấu tín dụng của toàn bộ nền kinh tế để tạo ra "cơ chế thoát khỏi đói nghèo" cho tất cả các giai tầng bằng những chiếc thẻ ghi nợ trả trước với cái tên Suze Orman được in nổi.

Sự tự tin, đanh thép khiến bà phát ngôn thiếu kiểm soát, có phần cao ngạo đến mức Orman đã phải lãnh những đòn đau từ phản ứng dư luận đầy mùi tiêu cực…