Lùm xùm xung quanh vụ Sơn Tùng M-TP đạo nhạc

Những ca khúc hit do Sơn Tùng M-TP viết và trình bày, như: “Cơn mưa ngang qua”, “Em của ngày hôm qua”, "Nắng ấm xa dần”… khiến giới trẻ điên đảo.

Đột nhiên, Sơn Tùng M-TP bị tố đạo nhạc. Và thông tin đó thật sự trở thành scandal hàng đầu của làng giải trí Việt.

1. Hiện tại, có rất nhiều ca sĩ (gọi nghệ sĩ thì chính xác hơn - NNH) theo đuổi kiểu thực hành nghệ thuật Underground. Cần phải giải thích kỹ hơn về Underground vì tôi muốn độc giả hiểu rõ toàn bộ câu chuyện.

Underground  (dòng chảy ngầm), đây là kiểu thực hành nghệ thuật của giới lao động, trong các con hẻm, khu phố ổ chuột trên toàn thế giới. Chữ Undergroud đã nói lên tất cả, và âm nhạc chỉ là một thể loại của Underground.

Khi Internet chưa phát triển như bây giờ, các ca khúc thuộc Underground không phát hành theo những kênh chính thống như ra băng đĩa hay thông qua các trung tâm âm nhạc, đào tạo ca sĩ. Đó chỉ là cách chơi của những tay chơi yêu thích thể loại này. Họ luôn tìm tòi cái mới, phá cách, hoàn toàn không muốn đi vào lối mòn của dòng âm nhạc chính thống.

Có Internet, nhạc kiểu Underground và chính thống khoảng cách ngày càng bị xóa nhòa. Thế nên, khi nhìn những nghệ sĩ trẻ măng người Việt theo đuổi nhạc theo kiểu Underground, tôi có cảm giác họ đích thực là những nghệ sĩ của đường phố. Họ chơi loại nhạc nghe rất hoang dã, phóng khoáng. Họ có những đoạn clip quay ngoại cảnh cực đẹp và sáng tạo. Họ có những nghệ danh nghe cực Tây, như: Wowy, Kimese, Suboi, Mr.A, Yanbi, NaH, Karik…

Ca sĩ Sơn Tùng M-TP.

Những sản phẩm âm nhạc của họ, thường được giới thiệu trong các diễn đàn âm nhạc, trên trang youtube.

Dòng nhạc mà họ chơi, có thể khiến những cá nhân lớn tuổi dị ứng và phê phán. Nhưng quan điểm cá nhân, tôi cho rằng, đó chính là sự nhiệt huyết của tuổi trẻ, niềm đam mê của tuổi trẻ, sự sáng tạo của tuổi trẻ. Những tay chơi nhạc thứ thiệt cần được tôn trọng. Họ khác hoàn toàn sự ẻo lả của những cô nàng hay anh chàng trong làng giải trí.

Sơn Tùng M-TP, có xuất phát điểm từ dòng nhạc này.

Thời học phổ thông, Sơn Tùng M-TP đã sáng tác ca khúc "Cơn mưa ngang qua" và rất nhanh chóng được chào đón trong cộng đồng mạng. Chỉ trong 2 tháng, lượt người nghe online của ca khúc này là 1,7 triệu. Một con số mà bất cứ ca sĩ chuyên nghiệp nào cũng mơ ước.

Tháng 10/2012, Sơn Tùng M-TP chính thức có cơ hội "chào sân" khán giả ở chương trình “Bài hát yêu thích” của Đài Truyền hình Việt Nam và "Cơn mưa ngang qua" đã tạo nên sự đột biến đầy mới mẻ trong làng giải trí Việt. Sơn Tùng M-TP, không phải là nghệ sĩ chơi nhạc kiểu Underground được giới thiệu trên các sân khấu nhạc chính thống. Nên nhớ, ca khúc khiến giới trẻ đeo đuổi nhiệt thành là "Anh không đòi quà" của Karik là một ví dụ.

Điều khác biệt của Sơn Tùng M-TP là sau "Cơn mưa ngang qua", cậu chàng này đã liên tiếp có những ca khúc khác được chào đón vô cùng nồng nhiệt, như "Em của ngày hôm qua", "Nắng ấm xa dần"… Và Sơn Tùng M-TP cũng là thí sinh đỗ thủ khoa của Nhạc viện TP HCM với số điểm là 25,5.

Tôi hoàn toàn không có ý bênh vực Sơn Tùng M-TP, lại càng không có thói quen bênh vực bất cứ nghệ sĩ nào để khiến đám đông hiểu sai đi một vụ việc. Tôi chỉ viết những thứ mà tôi tin rằng sòng phẳng nhất, đó là quan điểm nghề nghiệp của tôi.

Sơn Tùng M-TP, là ca sĩ nhận được nhiều show nhất ở thời điểm này. Show của Sơn Tùng M-TP nhiều đến độ, những cá nhân liên tiếp gọi điện thoại nhưng không mời được Sơn Tùng M-TP đâm ra cáu gắt nhặng lên.

Như một thói quen cố hữu trong làng giải trí, khi đang ở trên đỉnh cao danh vọng, Sơn Tùng M-TP vướng vào câu chuyện đạo nhạc. Trước khi Sơn Tùng M-TP bị vướng vào nghi vấn đạo nhạc này, hàng loạt ca sĩ trẻ của làng giải trí Việt cũng đã mắc phải. Tuy nhiên, vì họ không phải là Sơn Tùng M-TP, nên mọi chuyện chỉ khuấy động trong phạm vi hẹp.

Còn với nghi vấn đạo nhạc của Sơn Tùng M-TP, mọi thứ lại ầm ào khiến tôi nhớ đến cơn lên đồng của báo chí trong đợt truy vấn chuyện đạo nhạc của rất nhiều nhạc sĩ đã thành danh vào năm 2003-2004, như: Trần Tiến, Quốc Bảo…

Nói vậy để thấy rằng, Sơn Tùng M-TP đang là cái tên nóng như thế nào.

2. Trong sáng tác nghệ thuật, mượn một ý tưởng, mượn một đoạn nhạc, mượn phần mở đầu hay mượn cách thức thể hiện… đều có thể gọi là đạo nhạc. Bởi, sáng tác không có chỗ cho sự vay mượn kiểu này. Ngoại trừ sáng tác thơ với những niêm luật chặt chẽ, hay cấu trúc theo thể loại của văn chương.

Thế nhưng, những nghệ sĩ thực hiện âm nhạc theo kiểu Underground như tôi đã nói, họ thường chọn cách sáng tác theo kiểu tải miễn phí từ mạng Internet hay mua lại với giá rẻ một đoạn nhạc đệm (nhạc nền - beat) rồi phát triển lên thành ca khúc do mình sáng tác.

Bởi, họ chơi để thỏa mãn hơn là để cầu danh, họ không quan tâm đến những rắc rối mà họ có thể gặp phải nếu họ trở thành một ngôi sao thật sự như… Sơn Tùng M-TP. Và, Sơn Tùng M-TP đang bị truy xét vì kiểu thể hiện âm nhạc mà cậu từng theo đuổi lúc còn vô danh, bằng cái cách mà rất nhiều người đã thực hiện.

Tôi rất hứng thú với kiểu thể hiện âm nhạc Underground, nên phát hiện ra nhiều điểm tương đồng trong các ca khúc của nhiều nhạc sĩ tài năng khác với những ca khúc nước ngoài. Đặc biệt, là đoạn nhạc nền cho phần mở đầu.

Nhạc sĩ Nguyễn Hải Phong.

"Đường cong", ca khúc rất được yêu thích của nhạc sĩ Nguyễn Hải Phong với sự thể hiện của ca sĩ Thu Minh, có phần mở đầu cực giống ca khúc “Money” của Pink Floyd. Pink Floyd là một ban nhạc  rock của Anh được thành lập vào năm 1965. Họ cũng được biết đến với những ca từ mang tính triết lý, những khám phá về mặt âm thanh, và những bìa album đầy sáng tạo nghệ thuật, và những buổi live show hoành tráng. Là một trong những ban nhạc rock thành công nhất, họ đã bán được 200 triệu album trên toàn thế giới. Trong đó có 74,5 triệu album được tiêu thụ tại Mỹ. Người ta không gọi những ca khúc mà Pink Floyd hát là âm nhạc, thay vào đó, họ gọi là nghệ thuật.

Ca khúc "My Apology" của nhạc sĩ Dương Khắc Linh do ca sĩ Hồ Ngọc Hà trình bày tạo được tiếng vang rất tốt có nhiều điểm tương đồng về phần nhạc với ca khúc của siêu sao Lady Gaga, bài hát "Poker Face".

Vẫn là nhạc sĩ Dương Khắc Linh trong ca khúc "Lạnh lùng như thế" do ca sĩ Hồ Ngọc Hà và Hà Anh Tuấn trình bày, lại có nét giống với ca khúc "Wearing The Inside Out" của Pink Floyd.

Nhạc sĩ Dương Khắc Linh.

Một điểm khá thú vị, những ngôi sao lừng danh thế giới cũng không hẳn là không sử dụng đoạn nhạc nền của các nghệ sĩ Việt Nam, mà như cách gọi của chúng ta thì họ cũng đang đạo nhạc.

Năm 2008, "Ra ngõ tụng kinh" của nhạc sĩ Trần Tiến do ca sĩ Trần Thu Hà trình bày được ra mắt công chúng. Đến năm 2011, ca khúc  "Princess of China " của Coldplay  và Rihanna, lại có phần nhạc mở đầu gần như là sao chép 100% từ "Ra ngõ tụng kinh".

Ngoài luồng dư luận cho rằng, "Princess of China " của Coldplay  và Rihanna sao chép "Ra ngõ tụng kinh" của Trần Tiến, thì còn có luồng dư luận khác phỏng đoán, "Cả hai ca khúc đều sao chép phần nhạc này từ một tác phẩm khác, chẳng qua là chưa bị phát hiện ra"(?). Và giả thuyết này, được chấp nhận hơn cả.

Trước đây, làng nhạc Việt Nam có trường hợp rất thú vị. Đó chính là ca khúc "Không" của nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 bị chuyển ngữ ở rất nhiều quốc gia tại châu Á, như: Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Nhật Bản mà ông không hề hay biết. Thậm chí, ca sĩ lừng danh của Trung Quốc là Đặng Lệ Quân cũng hát ca khúc này của ông, với tên chuyển ngữ cũng chỉ 1 từ Ni (Anh). Tiếc là khi chuyển ngữ, các nghệ sĩ ở những quốc gia này quên phần chú thích tên tác giả chính là nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9.

3. Trở lại vấn đề của ca sĩ Sơn Tùng M-TP. Tôi đã nghe rất kỹ những ca khúc do Sơn Tùng M-TP sáng tác và trình bày, với những ca khúc của Hàn Quốc mà nhiều người nghi ngờ Sơn Tùng M-TP đã đạo nhạc. Cụ thể, "Cơn mưa ngang qua" có nhiều đoạn giống lời bài hát của nhóm Namolla Family (Hàn Quốc), "Nắng ấm xa dần" giống Monologue (As One), "Cơn mưa ngang qua 3"  đạo Remember của Bang Yong Guk B.A.P, "Em của ngày hôm qua" đạo Every Night của Exid… Đáng chú ý là MV “Em của ngày hôm qua” còn có tạo hình, trang phục và cách quay MV giống với sản phẩm âm nhạc của nam ca sĩ G-Dragon (Hàn Quốc). Ca khúc "Em đừng đi" rất giống ca khúc Still của nhóm nhạc Flower (Nhật Bản).

Thú thật là, về phần lời tôi không dám bàn, vì tôi không nghe rõ các ca sĩ Hàn Quốc đã hát gì. Còn về phần nhạc, có một vài chỗ tương đồng, dẫu không rõ nét lắm ở những sáng tác của Sơn Tùng M-TP và các ca khúc của Hàn Quốc, Nhật Bản mà tôi vừa đề cập.

Sơn Tùng M-TP có nói về vấn đề này như sau: “Mấy ngày qua có nhiều thông tin quy kết và cáo buộc tôi đã đạo nhạc nước ngoài trong những ca khúc của mình. Là người trong cuộc tôi cũng rất buồn. Nhưng tôi cũng xin nói rõ là trong 2 thành phần làm nên một ca khúc là giai điệu và phần beat nhạc. Xin khẳng định rằng phần giai điệu là do tôi sáng tác, phần beat nhạc do tôi lấy nguồn trên mạng.

Cụ thể, trong bài "Em đừng đi" là thông tin không chính xác vì đơn giản đã là beat nhạc thì không thể có giai điệu trong đó. Tôi xin khẳng định rằng phần giai điệu là do tôi sáng tác dựa trên cảm hứng từ phần beat nhạc do tôi lấy trên mạng. Tôi không sử dụng bất kỳ giai điệu nhạc ngoại nào để sáng tác ca khúc của mình. Việc tôi sử dụng và lấy cảm hứng từ beat nhạc ngoại cho một số sáng tác tôi thừa nhận bởi đó cũng là cách làm quen thuộc và xu hướng sáng tác hiện nay của nhiều nghệ sĩ trẻ".

“Em của ngày hôm qua” tôi cũng sáng tác trên xu hướng này dùng nhạc beat trên mạng nhưng do chất lượng âm thanh không tốt nên tôi có nhờ người làm lại để có chất lượng âm thanh tốt hơn. Còn "Cơn mưa ngang qua", beat nhạc trong bài đó đúng là tôi sử dụng beat nhạc trên mạng. Từ đó, tôi mới được ê kíp hiện nay nhận đầu tư, ký kết hợp đồng".

Theo những thông tin mà chúng tôi biết, rất nhiều nhạc sĩ thuộc dòng nhạc chính thống cũng đang sử dụng cách sáng tác theo kiểu mà Sơn Tùng M-TP đã thừa nhận. Có điều, họ nhiều kinh nghiệm hơn, nên sự che đậy tốt hơn Sơn Tùng M-TP rất nhiều.

Vậy nên, cao hơn cả là việc đặt ra quy kết Sơn Tùng M-TP có đạo nhạc hay không, thì các nhạc sĩ thành danh nên lên tiếng để xem việc "dùng nhạc beat trên mạng", rồi từ đó sáng tác thành ca khúc của mình có hợp lý trong sáng tác âm nhạc hay không(?!).

Tất nhiên, Sơn Tùng M-TP không thể nói: "Việc tôi sử dụng và lấy cảm hứng từ beat nhạc ngoại cho một số sáng tác tôi thừa nhận bởi đó cũng là cách làm quen thuộc và xu hướng sáng tác hiện nay của nhiều nghệ sĩ trẻ".

Bởi, khi Sơn Tùng M-TP đang thể nghiệm âm nhạc theo kiểu Underground thì  đó là chuyện của Sơn Tùng M-TP. Còn khi Sơn Tùng M-TP đã bước vào giới Overground (là thị trường V-pop hiện tại với những ca sĩ/nhạc sĩ, ra mắt công chúng trực tiếp bằng album dạng truyền thống, phát hành số lượng nhất định. Những nghệ sĩ Overground là nghệ sĩ trong "thế giới sáng", được đại đa số công chúng dù yêu nhạc hay không đều biết đến), thì tất cả sự vay mượn trong sáng tác từ ca khúc khác, từ các giai điệu hay phần nhạc nền trên mạng Internet đều là hành vi đạo nhạc. Một nghệ sĩ đích thực không thể nào nói theo kiểu: "Nhiều người làm nên tôi cũng làm".

Tuy vậy, nếu quy kết Sơn Tùng M-TP đạo nhạc vì sáng tác dựa trên phần nhạc beat, thì chắc chắn, có rất nhiều những nhạc sĩ nổi tiếng đang hoạt động trong làng giải trí Việt cũng là những người đạo nhạc