Anh: Chiếc tàu chiến bị chìm sau 227 năm vẫn còn nguyên vẹn

Hai nhà nghiên cứu tai nạn đắm tàu    Jim Kennard và Dan Scoville một tàu lặn không người lái gắn thiết bị quét sóng âm để định vị xác tàu HMS Ontario – biến mất không dấu vết trong trận chiến năm 1780 cùng với 130 người. Theo Scoville và Kennard, HMS Ontario - chiếc tàu tuần tra dài hơn 24m – là xác tàu chiến Anh cổ nhất và duy nhất còn nguyên vẹn từng được phát hiện tại vùng Ngũ Đại hồ.

Học giả người Canada Arthur Britton Smith cho biết: “Việc tìm được 1 xác tàu thời Chiến tranh Cách mạng mà còn nguyên vẹn là điều hy hữu”. Smith là người đã ghi lịch sử tàu HMS Ontario vào một cuốn sách xuất bản năm 1997 nhan đề “Truyền thuyết Ngũ Đại hồ”.

Những người tìm được HMS Ontario cho biết, họ xem xác tàu này như một chứng tích chiến tranh và không có kế hoạch khai quật hoặc lấy đi bất cứ đồ vật nào của nó. Theo họ, chiếc tàu này vẫn được coi như tài sản của Hải quân Anh. Mặc dù HMS Ontario đang nằm tại vùng nước sâu khoảng 150m và không ai có thể tới đó được ngoại trừ thợ lặn chuyên nghiệp, nhưng Scoville và Kennard vẫn từ chối cho biết địa điểm chính xác mà chỉ nói nó được tìm thấy ở phía nam hồ Ontario.

Chiếc tàu được tìm thấy nằm hơi nghiêng, với 2 cột buồm ở thế thẳng lên cao cách đáy hồ khoảng 21m. Scoville cho biết: “Thông thường khi các tàu bị chìm trong bão lớn sẽ bị va đập ít nhiều. Chúng không thể chìm một cách nguyên vẹn được. HMS Ontario chìm trong một cơn bão lớn và bằng cách nào đó nó vẫn còn nguyên vẹn, thậm chí có 2 cửa sổ không bị bể. Khi một chiếc tàu bị chìm, sự thay đổi áp suất có thể làm vỡ các cửa sổ. Đây là một con tàu hoàn mỹ”.

Theo Smith, người đã xem băng video ghi hình quá trình phát hiện, nếu không bị đám trai đeo bám, chiếc tàu này trông như mới bị chìm. Nước ngọt lạnh và tối đã phát huy tác dụng như một chất bảo quản hoàn hảo. Ở độ sâu 150m đó, không có ánh sáng và oxy để thúc đẩy quá trình làm mục nát, ngoài ra thủy sinh đã vô tình trở thành chất bảo dưỡng cho thân gỗ con tàu.

Tàu HMS Ontario chìm ngày 31/10/1780 cùng với 60 lính Anh, thủy thủ đoàn 40 người (phần lớn là người Canada) và khoảng 30 tù binh Mỹ. Tàu được hạ thủy trước đó khoảng 5 tháng, được sử dụng để vận chuyển binh lính và hàng tiếp tế dọc biên giới New York. Mặc dù là chiếc tàu lớn nhất của người Anh trên Ngũ Đại hồ lúc bấy giờ, nhưng tàu Ontario chưa từng tham chiến.

Theo Smith, sau khi tàu này biến mất, quân Anh có tiến hành tìm kiếm nhưng vẫn cố giữ bí mật với binh lính của tướng George Washington vì sợ ảnh hưởng tới việc phòng vệ.

Ngày hôm sau vụ đắm tàu Ontario, người ta thấy các cánh cửa tàu, hộp la bàn, compa, vài chiếc nón và mền trôi dạt vào bờ. Những ngày sau đó, mấy cánh buồm của tàu được tìm thấy trôi lềnh bềnh trên hồ.

Năm 1781, 6 thi thể từ tàu Ontario được phát hiện ở gần Wilson, New York. Và suốt 2 thế kỷ sau, không ai tìm thấy dấu vết gì của con tàu. Theo Eric Bloomquist, nhà quản lý các chương trình nghệ thuật kịch tại Old Fort Nicagara, không ít nhà thám hiểm đã nỗ lực tìm kiếm HMS Ontario trong nhiều thập niên và có một số phát hiện sai lệch.

Kennard, một kỹ sư điện tử say mê môn lặn gần 40 năm, bắt đầu tìm kiếm tàu Ontario từ 35 năm trước nhưng đã bỏ cuộc sau vài năm chán nản vì không có kết quả. Kennard đã tìm thấy hơn 200 xác tàu ở Ngũ Đại hồ, hồ Champlain, trên sông Mississippi và Ohio. Được biết, ước tính có khoảng 4.700 xác tàu chìm dưới đáy Ngũ Đại hồ, gồm cả 500 xác tàu ở hồ Ontario.

6 năm trước, Kennard lập nhóm với Scoville – một thợ lặn đã phát triển tàu lặn điều khiển từ xa cùng với các sinh viên Viện Công nghệ Rochester (Mỹ). Từ đó, họ trở thành cặp bài trùng và đã tìm thấy 7 xác tàu ở Ngũ Đại hồ.

Trong nhiều năm, Kennard thu thập tài liệu lưu trữ từ Anh và Canada về HMS Ontario, kể cả bản thiết kế con tàu. Tuy vậy, cặp thám hiểm này đã phải mất 3 năm tìm kiếm hơn 300 km2 trên Ngũ Đại hồ trước khi họ phát hiện con tàu hồi đầu tháng 6/2008. Sau khi, định vị xác tàu bằng thiết bị sóng âm, nhóm thám hiểm dùng tàu lặn để khẳng định lại phát hiện của họ và ghi lại trong một cuốn băng video dài 80 phút quay dưới nước.

Carrie Sowden, Giám đốc khảo cổ của Trung tâm Nghiên cứu tai nạn đắm tàu Peachman Lake Erie thuộc Hội lịch sử Ngũ Đại hồ ở Vermillion (bang Ohio, Mỹ), nhìn nhận: “Đây là một trong những xác tàu sớm nhất được khám phá, nếu không nói là đầu tiên. Và nếu nó có tình trạng đúng như họ nói thì đây quả là một phát hiện quan trọng”.

Đặc điểm giúp nhận dạng tàu HMS Ontario là hai cái chòi trên đỉnh cột buồm. Nhóm thám hiểm còn tìm thấy hai khẩu đại bác, hai mỏ neo và chuông của chiếc tàu. Đặc biệt là phòng chỉ huy ở phần đuôi tàu – một ban công với cửa sổ ở cấu trúc hình tháp ở đuôi tàu là nơi làm việc của các sĩ quan. Kennard cho biết, nhóm của ông đã ghi hình toàn bộ khu vực và con tàu nên sẽ không cần phải quay lại vị trí đó