50 tập phim về “ông khoán hộ” Kim Ngọc: Nhìn lại quá khứ để soi dọi tương lai
Nhưng chính bởi dũng cảm đi trước thời đại, nên chủ trương khoán hộ từng chịu thăng trầm trước khi được coi là đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp. Chính điều đó đã làm nên sự quan tâm của công chúng đối với cha đẻ của khoán hộ.
Vì thế, vào dịp tưởng niệm 30 năm ngày mất của ông, cũng là lúc Trung tâm Sản xuất phim truyền hình - Đài Truyền hình Việt Nam (VFC) khởi quay bộ phim về cuộc đời và sự nghiệp của con người dám tiên phong vì đất nước, mà cố Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh từng nhận xét: “Công lao anh Kim Ngọc thật lớn, cần phải dựng tượng để tỏ lòng biết ơn”.
Bộ phim truyện dài tập nhất của VFC về Kim Ngọc được coi là một sự kiện, là tiếng nói tri ân với những người dám bứt phá khỏi hiện thực để đưa đất nước đi lên. Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với nhà văn Thùy Linh - Phó giám đốc VFC, về bộ phim mang tên “Bí thư Tỉnh ủy”.
PV: Được biết chính nhà văn Thùy Linh mới là người ấp ủ kịch bản về Bí thư Tỉnh ủy Kim Ngọc từ rất lâu. Tại sao không phải là một nhân vật lịch sử nào khác chiếm được cảm tình của chị nhiều đến vậy?
Nhà văn (NV) Thùy Linh: Bất kỳ người cầm bút nào cũng đều thấy Kim Ngọc là một nhân vật quá hay và vấn đề khoán hộ mà ông đưa ra đầy ý nghĩa. Ông là người có công thúc đẩy sự đổi mới, nếu không, chắc còn diễn ra chậm chạp. Nhờ khoán hộ mà người nông dân có cơm no áo ấm, lại còn xuất khẩu được gạo.
Vì thế, từ năm 2002, tôi đã ấp ủ viết kịch bản về ông. Nhưng càng ấp ủ, càng thấy nhân vật và đề tài vượt quá khả năng của mình. Vì thế, tôi muốn tìm một nhà văn từng sống cùng thời với ông Kim Ngọc, hiểu biết rõ vấn đề, để viết kịch bản.
PV: Có rất nhiều nhà văn tên tuổi từng trải qua thời đó. Nhưng chị lại chọn nhà văn Vân Thảo...
NV Thùy Linh: “Hương đất”, “Vui buồn sau lũy tre”, “Nửa vầng trăng còn lại” của nhà văn Vân Thảo đã chứng tỏ sự thành công của ông. Hơn nữa, ông là một Đại tá quân đội nhiều trải nghiệm, nhất là từng phải học tập quan điểm phê phán khoán hộ thời đó, nên rất rõ sự việc.
Nhưng điều quan trọng là, đưa một nhân vật lịch sử lên phim, mà nhân vật đó lại không hề xa lạ với nhiều người, là điều không dễ dàng, nên đòi hỏi người viết phải đủ sức thuyết phục công chúng bằng cái nhìn điềm đạm, không phê phán. Nhà văn Vân Thảo đáp ứng được yêu cầu này, bởi ông là cây bút hiền lành, nhân ái nhưng rất sâu sắc!
PV: Với “Bí thư Tỉnh ủy”, chị mong muốn lắng lại trong người xem điều gì?
NV Thùy Linh: Vai trò, công lao của người có công với đất nước, với sự ấm no của người dân. Vì thế, tư duy mới mẻ bao giờ cũng nên và cần được nâng niu, trân trọng. Thời buổi hiện nay càng rất cần những người như ông Kim Ngọc dám hy sinh quyền lợi cá nhân, sống vì mọi người, để đưa xã hội đi lên.
Những con người như ông sẽ không bỏ lỡ cơ hội của đất nước, như chúng ta từng bỏ lỡ mất hơn 20 năm để khoán hộ mới được chấp nhận. Nhân vật đó gần gũi như một người nông dân, nhưng cũng hết sức lý tưởng và đó là người lãnh đạo mà người dân khao khát, mong chờ.
PV: Lật lại câu chuyện khoán hộ của một thời, cũng nghĩa là phải nhắc lại sự ấu trĩ của một thời. Phim sẽ xử lý ra sao để không trở thành vấn đề nhạy cảm?
NV Thùy Linh: Nhìn quá khứ là để đi tiếp tương lai. Chúng ta không chối bỏ những sai lầm đã qua, để rút kinh nghiệm mà bước tiếp. Có nhắc lại, mới thấy được sự hy sinh lớn lao của ông Kim Ngọc. Gắn bó máu thịt với nông dân, ông hiểu họ cần gì nên mới có cách nghĩ thoát khỏi cơ chế quan liêu bao cấp thời đó, thậm chí dũng cảm làm ngược lại.
Có thể nhiều người cũng nhìn ra vấn đề đó, nhưng chỉ có ông mới dám hy sinh quyền lợi để thực hiện. Phim không phê phán hay chê trách sự ấu trĩ của một thời, mà làm bằng cái tâm trong sáng và phải tính đến đến sự ổn thỏa, vì đại cục. Dĩ nhiên là vừa khó, vừa hứng thú.
PV: “Bí thư Tỉnh ủy” có được coi là bộ phim nhiều thách thức nhất với chị?
NV Thùy Linh: Đây quả là dự án lớn trong sự nghiệp làm phim truyền hình của tôi. Có làm được, mới cảm thấy yên tâm và lương tâm nhẹ nhõm phần nào vì ít ra là mình làm việc có ích. Bởi phải biết trân trọng và tri ân với quá khứ, với những con người dũng cảm.
Nếu những người còn có ký ức, hiểu biết về ngày ấy mà không làm, thì làm sao lớp trẻ hiểu được gian khổ thời đó? Để mọi chuyện chìm khuất đi là có lỗi. Vì thế, chúng tôi đã dành 2 năm để chuẩn bị. Đây là bộ phim mà tôi gửi gắm hết lòng.
PV: Đây là bộ phim dài nhất từ trước đến nay của VFC. Chị có nghĩ rằng, sẽ là một thách thức rất lớn về sự hấp dẫn ở bộ phim dài 50 tập, nhất là phim chính luận?
NV Thùy Linh: Bản thân câu chuyện sẽ là một sự hấp dẫn, khi nói được tâm tư nguyện vọng cùng những vấn đề thiết thực của đại đa số người dân trước hiện thực xã hội Việt
PV: Liệu “Bí thư Tỉnh ủy” có khai thác chuyện tình cảm lãng mạn trong cuộc đời ông Bí thư để tăng sức hấp dẫn?
NV Thùy Linh: Phim sẽ khai thác cả công việc lẫn đời tư của nhân vật, từ cách ứng xử ngoài xã hội, trong gia đình, đến tình yêu với người vợ thủy chung, việc dạy dỗ con cái, để làm rõ số phận một con người. Vì là nhân vật lịch sử nên việc hư cấu không được phép vượt ra ngoài khuôn khổ, thậm chí sẽ chân thực nhất trong phạm vi có thể.
Cũng không cần thêm “gia vị”, khi chính sự sáng tạo trong công việc của ông đã thấm đẫm chất lãng mạn, bởi chỉ những người đầu óc cực kỳ bay bổng mới nghĩ ra cách tiếp cận cái mới. Kim Ngọc là người phong thái rất nông dân, nhưng tư duy lại cực kỳ mới mẻ. Phải có một tình yêu vô cùng ghê gớm với đất đai, đồng ruộng, mới làm cho ông suốt đời đau đáu với công việc của người nông dân.
Ông từng thao thức bên những bông lúa, từng mơ một ngày mai tươi sáng cho nông dân, mơ một ngày nào Việt
PV: Dàn diễn viên nào sẽ được tin tưởng lựa chọn cho bộ phim tâm huyết này?
NV Thùy Linh: Các nhân vật chính đều được trao gửi cho những diễn viên có nghề. Dũng Nhi sẽ vào vai Bí thư Tỉnh ủy. NSƯT Lan Hương đảm nhiệm nhân vật vợ ông. Nữ Bí thư Huyện ủy, người luôn ủng hộ Bí thư Kim Ngọc do ca sĩ Mai Hoa – người đã thành công trong “Hương đất” thể hiện và NSƯT Minh Châu “làm” Trưởng ban Thanh tra Tỉnh ủy.
Sau nhiều cân nhắc, Dũng Nhi là sự lựa chọn an toàn nhất, vì anh là diễn viên đã được khẳng định, tinh thần trách nhiệm cao và lại có điều kiện đi theo đoàn phim suốt 50 tập.
Vả lại, có vẻ như nhân vật chọn Dũng Nhi nên anh không từ chối được, dù anh đã hoàn tất visa để sang Mỹ thăm con gái: Khi chúng tôi đưa Dũng Nhi lên Tỉnh ủy Vĩnh Phúc, không hiểu sao mọi người đều bảo: nghe tin làm phim, ai cũng đoán Dũng Nhi sẽ vào vai ông Kim Ngọc!
Gia đình ông Kim Ngọc cũng nhận xét: Dũng Nhi trông na ná ông ngày xưa! Dũng Nhi đã về gia đình ông Kim Ngọc và gặp một số người quen thân của ông để tìm hiểu tính cách ông lúc sinh thời. Chúng tôi cũng sưu tầm được những tấm ảnh của ông để Dũng Nhi nghiên cứu về vị Bí thư Tỉnh ủy ngày ấy.
PV: Dự định khi nào bộ phim sẽ ra mắt khán giả màn ảnh nhỏ?
NV Thùy Linh: Vì bối cảnh phim khá phức tạp, nên sẽ phải quay trong khoảng 10 tháng và dự kiến, năm 2010, công chúng sẽ được xem “Bí thư Tỉnh ủy”.
PV: Cám ơn cuộc trò chuyện cởi mở của chị!
