Vì sao Tổng Tư lệnh quân đội Canada bất ngờ từ chức?

Trong một cuộc họp báo chiều ngày 15/4, ông Rick Hillier chỉ cho biết ông đã hoàn thành nhiệm vụ và muốn nghỉ ngơi: “Tôi quyết định rút lui khỏi quân đội Canada và cũng thôi giữ chức vụ Tổng Tư lệnh quân đội từ ngày 1/7 tới đây”.

Ông Hillier được Thủ tướng Paul Martin bổ nhiệm làm Tổng Tư lệnh quân đội Canada từ tháng 2/2005. Năm nay 53 tuổi, tướng Hillier rất được sĩ quan, binh lính Canada quý trọng vì nhờ ông mà quân đội có được nguồn ngân sách dồi dào cũng như được trang bị khí tài hiện đại.

Và điều quan trọng hơn cả ở vị Tổng Tư lệnh này là tình thương cấp dưới. Gần một năm nay, tướng Rick Hillier đã mở cuộc vận động gây quỹ giúp cho những gia đình của các quân nhân Canada đã nằm xuống. Dĩ nhiên trong thâm tâm, ai cũng biết ông Hillier nhấn mạnh đặc biệt đến những quân nhân Canada tử trận trên chiến trường Afghanistan vì nơi đó tình hình chiến sự nóng bỏng và họ bị thương vong nhiều nhất.

Những khoản tiền trợ giúp ấy thực ra được coi như một hình thức an ủi cho các thân nhân, đền đáp phần nào công lao của những người đã hy sinh xương máu, hơn là để giúp cho thân nhân họ đủ sống khỏi phải vất vả vì sinh kế.

Dù thực tế ra sao chăng nữa thì tướng Hillier đã nói điều cần phải nói, làm điều cần phải làm, bởi lẽ những tử sĩ ấy đã phục vụ quên mình. Việc gây quỹ nhằm giúp đỡ các gia đình tử sĩ như một lời tri ân đã nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ không chỉ trong giới quân nhân mà cả trong dân chúng Canada.

Sinh ra tại Campbellton, Terre-Neuve-et-Labrador, Canada, Richard “Rick” J. Hillier tốt nghiệp Đại học Memorial Terre-Neuve năm 1975, sau đó gia nhập Quân đoàn Princesse Louise đóng ở Petawawa, Ontario, rồi làm sĩ quan tham mưu Lực lượng Cơ động tại Saint-Hubert, Québec, sau đó chuyển vào Bộ Quốc phòng làm việc.

Năm 1998, ông trở thành Chỉ huy trưởng Lực lượng Cơ động Saint-Hubert, rồi Chỉ huy trưởng Lực lượng Đa quốc gia tại Tây Nam Bosnia-Herzégovina. Ngày 30/5/2003, ông được cử làm Tư lệnh Lực lượng Bộ binh Canada.

Từ ngày 9/2 đến 12/8/2004, ông được bổ nhiệm lãnh đạo Lực lượng Quốc tế hỗ trợ an ninh cho Afghanistan (FIAS). Chính tại đây, Hillier đưa phương pháp an ninh 3-D vào quân đội Canada: phòng vệ, ngoại giao và phát triển.

Ông Hillier trở nên nổi tiếng sau những lần kêu gọi Quốc hội đầu tư ngân sách cho bộ binh Canada. Ngày 4/2/2005, tại lễ bổ nhiệm vào chức vụ Tổng Tư lệnh quân đội Canada, ông Hillier tiếp tục nhắc lại yêu cầu tăng ngân sách cho quân đội trước Bộ trưởng Quốc phòng Bill Graham và Thủ tướng Paul Martin.

Chính sự thẳng thắn trong việc yêu cầu ngân sách cho quân đội đã khiến ông trở thành vị Tổng Tư lệnh quân đội đặc biệt nhất Canada từ trước đến nay.

Chiều ngày 15/4 vừa qua, Chỉ huy trưởng khối Québec Gilles Duceppe đã hỏi Thủ tướng Stephen Harper rằng liệu có mối liên hệ nào giữa việc từ chức của Tổng Tư lệnh Hillier với những “sai lầm” của Bộ trưởng Quốc phòng. Nhưng Thủ tướng Stephen Harper không muốn trả lời trực tiếp câu hỏi này mà chỉ cho rằng đó là quyết định của ông Hillier và Thủ tướng tôn trọng quyết định này.

Mặc dù được đảng theo đường lối tự do bổ nhiệm, song ông Hillier vẫn được chính phủ của Thủ tướng Stephen Harper theo đường lối bảo thủ bảo lưu chức vụ khi đảng bảo thủ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Quốc hội. Ông Hillier từng có những xích mích nhỏ với cựu Bộ trưởng Quốc phòng Gordon O'Connor, nhưng lại có quan hệ rất tốt với Bộ trưởng Quốc phòng Canada hiện nay là ông Peter MacKay.

Báo chí Canada cho biết, một trong những nguyên nhân dẫn đến quyết định từ chức của Tổng Tư lệnh Hillier là do gần đây ông đã tham gia vào cuộc tranh luận công khai về việc có nên tiếp tục duy trì sự hiện diện của quân đội Canada tại Afghanistan hay không.

Tháng 2 vừa qua, ông Hillier đã công khai tuyên bố rằng, quân đội của ông không thể tiếp tục sứ mệnh tại phía nam Afghanistan. Như vậy ông Hillier đã công khai phản đối một số tuyên bố trước đó của Thủ tướng Harper rằng binh lính Canada sẽ tiếp tục nhiệm vụ tại Afghanistan trong 10 tháng nữa.

Theo nhiều nguồn tin thì chính sự thẳng thắn này của vị Tổng Tư lệnh đã khiến Thủ tướng Stephen Harper không hài lòng.

Theo The Canadian Press, ứng cử viên đầu tiên sẽ thay thế ông Hillier là Walter Natynczyk, hiện là Phó tổng Tư lệnh quân đội Canada. Kế đến là một số nhân vật khác như Michel Gauthier, Chỉ huy trưởng Lực lượng Viễn chinh Canada, và Andrew Leslie, Chỉ huy trưởng Bộ binh Canada.

Năm 2005, ông Leslie cũng đã nhắm tới chức vụ này nhưng khi đó Thủ tướng Paul Martin lại thích ông Rick Hillier hơn.

Hai nhân vật còn lại cũng có khả năng sẽ được chọn làm người thay thế ông Hillier là Angus Watt, Chỉ huy trưởng Không lực Canada và Phó đô đốc Drew Robertson.

Giới bình luận cho rằng nhân dịp này, chính phủ của Thủ tướng Harper sẽ chọn ra một nhân vật “dễ bảo” hơn, hoặc chí ít là cũng kín đáo hơn ông Rick Hillier trong những phát biểu trước công luận.

David Bercuson, Giáo sư sử học về quân sự và chính trị tại Đại học Calgary, Canada, bình luận: “Chắc chắn chính phủ của Thủ tướng Harper sẽ lựa chọn người có khả năng duy trì quan hệ tốt và kín đáo với Ottawa hơn là ông Rick Hillier”