Tình báo Pakistan và vụ sát hại TT Afghanistan Mohammad Najibullah

Theo báo cáo của Benon Sevan, đặc phái viên của Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc (LHQ) tại Afghanistan thì LHQ đã cố thuyết phục Najibullah rời Afghanistan đến tị nạn tại một quốc gia khác nhưng vị cựu tổng thống này đã từ chối, sau đó bị quân Taliban bắt giữ và hành hình. Tuy nhiên, theo một tài liệu được công bố vào cuối năm 2008 bởi báo The Times của Anh thì chính Cơ quan Tình báo quốc gia Pakistan (ISI) đã ngăn chặn không cho Najibullah ra nước ngoài  và cuối cùng chỉ điểm cho quân Taliban bắt giữ và sát hại ông này.

Mohammad Najibullah sinh ngày 6/8/1947 tại vùng Ahmadzai thuộc bộ tộc Ghilzai Pashtun. Năm 1980, ông được bổ nhiệm làm người đứng đầu Cơ quan Tình báo Pakistan (KHAD). Đến năm 1988, khi chính phủ thân Pakistan của Tổng thống Babrak Karmal sụp đổ, Najibullah trở thành Tổng thống Afghanistan.

Lên nắm quyền tại một quốc gia đang gặp nhiều biến động về chính trị và sắc tộc, Tổng thống Najibullah thực hiện nhiều cải cách đáng kể về kinh tế, xã hội và quốc phòng với sự giúp đỡ của Liên Xô. Najibullah chủ trương giảm bớt các quan hệ với Pakistan vì cho rằng quốc gia này có mưu đồ phá hoại an ninh, xã hội của Afghanistan theo lệnh của Mỹ.

Najibullah còn ra lệnh cho KHAD triệt phá tích cực các mạng lưới điệp báo nằm vùng của tình báo Pakistan được thành lập bên trong lãnh thổ Afghanistan. Để trả đũa, Pakistan quyết định hậu thuẫn cho hoạt động của tổ chức dân binh vũ trang Mujahedeen nhằm lật đổ chính phủ của Tổng thống Najibullah.

Cuộc nội chiến tại Afghanistan trở nên ác liệt khi Liên Xô quyết định rút quân đội ra khỏi Afghanistan vào năm 1989. Tuy nhận được viện trợ kinh tế và quân sự của Liên Xô nhưng chính quyền của Tổng thống Najibullah vẫn không đứng vững trước các cuộc tấn công ngày càng quyết liệt của quân Mujahedeen được Pakistan và Mỹ hậu thuẫn. Đây chính là lý do khiến Tổng thống Najibullah phải ban bố tình trạng khẩn cấp vào năm 1991. Nhưng đến năm 1992, chính quyền của Tổng thống Najibullah cũng sụp đổ khi quân Mujahedeen tiến chiếm thủ đô Kabul.

Vào ngày 10/4/1992, Tổng thống Najibullah buộc phải từ chức và giao quyền điều hành quốc gia cho một ủy ban lâm thời. Ngày 17/4/1992, tình báo Pakistan tìm mọi cách ngăn cản không cho ông tiếp xúc với các nhà ngoại giao và di tản ra nước ngoài như theo đề nghị của LHQ.

Trong khi đó, một đối thủ khác của ông Najibullah là tướng Ahmad Shah Massoud,  một trong những chỉ huy của quân Mujahedeen, cũng tìm cách  loại trừ ông nhưng không thành công hoặc do ông này quá thận trọng hoặc do tình báo Pakistan ngăn cản kịp thời.

Năm 1994, tướng Massoud tìm cách đánh tháo để đưa ông Najibullah đến thung lũng Panjsher ở miền Bắc Afghanistan, nơi đặt căn cứ chính của quân Mujahedeen với ý đồ mở một tòa án để xét xử tội trạng của ông Najibullah nhưng không thành công do một điệp viên nội gián cài vào nội bộ của tướng Massoud đã phát hiện ra âm mưu này nên liền báo tin cho tình báo Pakistan. Lập tức ông Najibullah được đưa đến quản thúc tại một địa điểm bí mật ở ngoại ô thủ đô Kabul.

Theo tiết lộ của báo The Times, đến năm 1995, tình báo Nga đã triển khai một chiến dịch giải cứu ông Najibullah khỏi thủ đô Kabul và sau đó đưa đến Nga tị nạn nhưng bất thành. Sau vụ việc này, việc giám sát và quản thúc ông Najibullah  được thực hiện một cách chặt chẽ cho đến khi quân Taliban tiến chiếm thủ đô Kabul vào tháng 9/1996. Biết là tình báo Pakistan sẽ "dâng" Najibullah cho quân Taliban như là một chiến lợi phẩm nhằm thắt chặt quan hệ giữa Taliban và Pakistan, nên trong một nỗ lực cuối cùng tướng Massoud tìm cách giải thoát cho ông Najibullah nhưng đã thất bại.

Theo thông báo của Chính phủ Pakistan sau khi bị dư luận quốc tế chỉ trích là có liên quan đến vụ hành hình dã man ông Najibullah vào ngày 27/9/1996, ông Najibullah đã tìm cách rời nơi trú ngụ của mình để đến gặp phái bộ LHQ tại thủ đô Kabul để yêu cầu được bảo vệ sinh mạng. Trên đường đi, ông đã bị quân Taliban bắt giữ, bắn chết bằng một loạt đạn tiểu liên và đem treo cổ ngay tại thủ đô Kabul.

Tuy nhiên, theo tiết lộ với báo The Times của tướng Mohammad Tokhi, người đã trải qua những giây phút cuối cùng với ông Najibullah, sau đó kịp đào thoát khỏi thủ đô Kabul, chính tình báo Pakistan đã chỉ điểm nơi cư trú và sau đó giải giao ông Najibullah cho quân Taliban vào trưa ngày 27/9/1996