Tiết lộ về kho vũ khí hạt nhân của Anh
Động thái của Anh xảy ra sau khi chính quyền Obama tiết lộ vào đầu tháng 5 năm nay, nước Mỹ dự trữ 5.113 đầu đạn hạt nhân và thêm "vài ngàn" vũ khí hạt nhân đã vô hiệu hóa đang chờ được xử lý - đây là sự mô tả công khai về kho vũ khí bí mật hình thành trong thời Chiến tranh lạnh và đang dần giảm sút đi nhanh chóng.
Công bố của Mỹ vào ngày 3/5/2010 mở ra giai đoạn xem xét lại Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) và được coi là nền tảng của những nỗ lực giải giáp hạt nhân toàn cầu, trong đó Mỹ và các đồng minh nước này tìm kiếm những biện pháp mạnh tay hơn nữa nhằm ngăn ngừa sự tăng sinh vũ khí hạt nhân.
Ngoại trưởng Anh William Hague nói trước Quốc hội: "Chúng ta tin rằng đã đến lúc cần phải công khai hơn nữa về số vũ khí hạt nhân mà chúng ta sở hữu. Chúng ta đánh giá rằng, điều này sẽ giúp tạo nên bầu không khí tin tưởng giữa những quốc gia có vũ khí hạt nhân và không có vũ khí hạt nhân, đồng thời mở đường cho những nỗ lực trong tương lai nhằm hạn chế số vũ khí này trên toàn cầu".
Trước đây nước Anh đã từng tiết lộ mình sở hữu 160 đầu đạn hạt nhân sẵn sàng hoạt động, nhưng đây là lần đầu tiên Ngoại trưởng William Hague công bố con số tối đa sẽ "không vượt quá 225 đầu đạn". Những quốc gia không sở hữu vũ khí hạt nhân từ lâu đã yêu cầu những quốc gia có vũ khí hạt nhân - bao gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc - có sự công khai hơn nữa về quy mô và hạng loại kho vũ khí của họ, coi như là một bước chủ yếu hướng đến sự giải giáp vũ khí hạt nhân - đề mục chính trong NPT.
Hiện nay có 4 quốc gia được coi là đã sở hữu hay nghi ngờ có sở hữu vũ khí hạt nhân:
Từ lâu nước Anh nói rằng, họ chỉ sử dụng vũ khí hạt nhân để tự vệ trong "những tình huống khẩn cấp" mà thôi, trong đó bao gồm cả sự phòng thủ của các đồng minh trong khối NATO. Anh có kho vũ khí nhỏ nhất trong số 5 quốc gia được coi là sở hữu hợp pháp vũ khí hạt nhân. Mới đây Mỹ và Nga đã đồng thuận giới hạn số đầu đạn hạt nhân triển khai hoạt động ở con số 1.550.
 |
| Ngoại trưởng Anh William Hague đọc diễn văn ở quốc hội về kho vũ khí hạt nhân của nước này, ngày 26/5/2010; Tên lửa Trident của Anh (ảnh phải). |
Năm 2008, Pháp cho biết họ sẽ cắt giảm số vũ khí hạt nhân xuống còn 290 đầu đạn và Trung Quốc ước tính có khoảng 250 đầu đạn hạt nhân. Sự công khai về kho vũ khí hạt nhân của Anh nằm trong sáng kiến toàn cầu nhằm thuyết phục
Bộ trưởng Quốc phòng Anh Liam Fox nói: "Công khai và minh bạch là yêu cầu tiên quyết nếu chúng ta muốn hướng đến sự giải giáp từ nhiều phía". Chính quyền Obama cũng cho biết nước Mỹ sẽ không sản xuất thêm bất cứ đầu đạn hạt nhân mới nào nữa. Cựu lãnh đạo đảng Dân chủ tự do Anh, Menzies Campbell cũng kêu gọi đưa hệ thống phòng thủ hạt nhân Trident của Anh vào trong cuộc họp bàn xem xét lại về chính sách phòng thủ chiến lược của nước này sẽ diễn ra trong thời gian sắp tới - một điều mà đảng Bảo thủ từng chống đối mạnh mẽ.
Nước Anh hiện thời có 4 tàu ngầm loại Vanguard, được thiết kế trong thời Chiến tranh lạnh, đóng ở Scotland được vũ trang các tên lửa Trident mang đầu đạn hạt nhân. Nhằm duy trì hiệu quả răn đe, nước Anh cho rằng ít nhất phải có một tàu ngầm trang bị vũ khí hạt nhân ngoài biển. Đã từng có việc những cuộc tuần tra bằng tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo của Anh phối hợp với tàu ngầm của Pháp. Mỗi tàu ngầm mang 16 tên lửa Trident D-5, trong đó mỗi tên lửa mang được đến 12 đầu đạn hạt nhân. Tuy nhiên, năm 1998 chính quyền Anh thông báo mỗi tàu ngầm chỉ mang 48 đầu đạn.
Ước tính nước Anh có tối đa khoảng 350 đầu đạn hạt nhân trong thập niên 70. Cuộc thử nghiệm hạt nhân đầu tiên của nước Anh - Chiến dịch Bão táp (Operation Hurricane) - diễn ra ngày 2/10/1952 ở đảo Monte Bello và từ đó dẫn đến việc triển khai lần đầu tiên quả bom Blue Danube trong tháng 11/1953. Anh là quốc gia thứ 3 thử nghiệm vũ khí hạt nhân được phát triển độc lập và là 1 trong 5 nước sở hữu vũ khí này tham gia NPT. Anh và Mỹ là hai quốc gia có mối quan hệ đặc biệt, trong đó bao gồm sự trao đổi thông tin khoa học bí mật và các vật liệu hạt nhân như là plutonium.
Các nguồn tin khác nhau cho rằng số những vụ nổ thử nghiệm mà Anh đã tiến hành là 44 hay 45, trong đó 24 cuộc thử nghiệm từ tháng 12/1962 trở đi liên kết với Mỹ tại điểm thử nghiệm Nevada, với thử nghiệm cuối cùng diễn ra vào ngày 26/11/1991. Có vẻ như Anh tiến hành những vụ nổ thử nghiệm ít hơn Mỹ, Liên Xô, Trung Quốc và nhất là Pháp; nhưng thật ra đó là vì Anh được quyền tiếp cận với các dữ liệu thử nghiệm hạt nhân của Mỹ. Nước Anh tin cậy vào Hệ thống cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo (BMEWS) và, trong những năm sau đó, các vệ tinh thuộc Chương trình hỗ trợ phòng thủ (DSP) nhằm báo động một cuộc tấn công hạt nhân. Cả hai hệ thống này do Mỹ sở hữu và kiểm soát. Tuy nhiên, phòng thủ tên lửa hiện nay không còn là vấn đề chính trị đáng kể trong nước Anh nữa.
Mối đe dọa tên lửa đạn đạo được nhận thức là ít trầm trọng hơn và ít được ưu tiên hơn so với mối đe dọa an ninh của hệ thống này. Chương trình hạt nhân của Anh bắt đầu vào năm 1946 dưới sự kiểm soát của Cơ quan Nghiên cứu năng lượng nguyên tử (về sau cơ quan này sáp nhập vào Cơ quan Năng lượng nguyên tử Vương quốc Anh - UKAEA - vào năm 1954)
