Nhóm tình báo “hai mang” Hammer

Trong số những người Đức di cư tới nước Anh hồi những năm 30-40 của thế kỷ XX, gia đình Kuczynski chiếm một vị trí khá quan trọng. Người cha Rene Robert (1876-1947) – một chuyên gia kinh tế và thống kê cao cấp - có tất cả 5 người con: cậu con trai duy nhất Jurgen (cũng là một chuyên gia kinh tế nổi tiếng và là đảng viên Đảng Cộng sản Đức) và 4 cô con gái Ursula, Brigitta, Renata và Sabina.

Đáng kể nhất trong số này là Ursula và Jurgen. Ursula (còn gọi là Sonia, Margarita) từng cộng tác với Tình báo Quân đội Xôviết (GRU) từ năm 1930. Với tư cách nữ điệp viên liên lạc điện đài, Ursula đã từng hoạt động bí mật tại Trung Quốc, Ba Lan, Thụy Sĩ, và từ tháng 2/1941 là tại Anh. Cậu con trai Jurgen không chỉ hoạt động khoa học và tình báo, mà còn đảm trách những cương vị quan trọng tại chi nhánh địa phương của phong trào “Nước Đức tự do”.

Mùa thu năm 1944, những kiến thức khoa học của Jurgen Kuczynski được Cơ quan Mật vụ Mỹ để ý tới. Ông nhận được lời đề nghị vào làm việc tại Phòng nghiên cứu hoạt động đánh bom chiến lược của Mỹ (United States Strategic Bombing Survey) ở London, một cơ quan có liên hệ trực tiếp với OSS (Cơ quan tiền thân của CIA). Có thể thấy người Mỹ đã đánh giá cao khả năng chuyên môn của Jurgen như thế nào, khi ông ngay lập tức được thăng quân hàm đại tá.

Dù sao, Jurgen cũng không nhận lời ngay về một chức vụ quan trọng như vậy. Thông qua người chị của mình, ông đã hỏi ý kiến trước của trung tâm tại Moskva, trước khi gật đầu đồng ý. Ursula trong hồi ký của mình (viết dưới bút danh Ruth Werner) đã nhận xét, từ thời điểm đó Jurgen đã thu thập được rất nhiều thông tin có giá trị.

Một thời gian sau, Jurgen nhận được lời đề nghị giúp đỡ từ Trung úy OSS Joseph Gould, người được giao nhiệm vụ lựa chọn và đào tạo những điệp viên tin cậy để tung sang hoạt động ở Đức. Với sự chấp thuận của trung tâm, Jurgen đã giới thiệu viên trung úy này với Erikh Henske (Denis) 37 tuổi – từng là đảng viên Đảng Cộng sản Đức từ năm 1928, là chiến sĩ trong Lữ đoàn Tình nguyện quốc tế và nhà báo trong thời kỳ nội chiến ở Tây Ban Nha. Henske được giới thiệu dưới cái tên từng sử dụng trong cuộc nội chiến Tây Ban Nha là Karl Kastro, được chọn làm nhân vật trung gian giữa tình báo Mỹ và các kiều dân Đức.

Ursula Kuczynski, Anton Ruh va Paul Lindner.

Tất nhiên là mọi thông tin thu được trong quá trình hợp tác với OSS đều được Henske thông báo Ursula. Còn phải kể tên một loạt các ứng cử viên khác được tình báo Xôviết “chọn lọc” để giới thiệu cho người Mỹ như Anton Ruh, Paul Lindner, Adolf Buchholz, Kurt Gruber, Werner Fischer, Walter Struewe, Emil Konhouser – tất cả đều được trung tâm tại Moskva phê chuẩn trước khi vào làm việc tại OSS.

Những chiến công của nhóm tình báo Hammer

Trong số 7 điệp viên được người Mỹ đào tạo trên (có mật danh là nhóm Hammer), Anton Ruh và Paul Lindner là hoạt động có hiệu quả nhất. Anton (sinh năm 1912 tại Berlin) từng rất quen thuộc với hoạt động tình báo từ hồi còn ở Đức. Khi Hitler lên nắm quyền đầu những năm 30, ông đã là một nhân viên tình báo của Đảng Cộng sản Đức. Bị bắt vào năm 1933, Anton bị trục xuất sang Áo rồi lưu lạc tại nhiều nước châu Âu trước khi sang Anh. Còn Paul Lindner cũng là đảng viên Đảng Cộng sản Đức và cũng có quá khứ lang bạt nhiều năm như Anton.

Ruh và Lindner được máy bay Mỹ thả xuống một khu vực quy định từ trước, và từ đây họ tìm đường tới Berlin. Tại thủ đô của Đế chế thứ ba, cả hai không những tạo được vỏ bọc cho mình, đồng thời thiết lập được nhiều mối quan hệ nhờ sự giúp đỡ họ hàng, cũng như một số cơ sở được thông báo từ London (có thể do cả OSS và GRU cung cấp). Vai trò điệp viên hai mang của cả hai người kéo dài cho tới khi kết thúc chiến tranh. Chỉ vài tuần sau khi Đức đầu hàng, OSS chấm dứt việc hợp tác với họ.

Nhóm Hammer chỉ hoạt động thêm được hai tháng tại Berlin, nhưng đó lại là giai đoạn rất quan trọng trong chiến tranh. Họ đã cung cấp nhiều thông tin quan trọng, giúp Hồng quân tiết kiệm được nhiều xương máu và thời gian trong chiến dịch đánh chiếm Berlin.

Có thông tin cho biết, khi chiến tranh kết thúc, Ruh và Lindner "bị" Cơ quan Phản gián Xôviết “bắt giữ” và trao lại cho quân đồng minh. Nhưng cuối cùng, cả hai đều quay trở lại quê hương và gia nhập Đảng Xã hội chủ nghĩa thống nhất Đức. Lindner trở thành một quan chức nhỏ trong đảng, còn Ruh vào ngành hải quan trước khi được cử sang Rumani công tác. Ông mất tại Bucharest vào năm 1964.

Còn Erikh Henske lại hoạt động trong lĩnh vực báo chí, trở thành Phó tổng biên tập của tờ Berliner Zeitung. Ông mất vào năm 1988. Jurgen Kuczynski cũng về Đức và trở thành nhà khoa học nổi tiếng thế giới trên cương vị Giám đốc Viện Kinh tế Đức