Facebook tiếp tay cho tin tức giả về bầu cử ở Nigeria?

22:08 20/02/2019
Hệ thống phê duyệt quảng cáo tự động của Facebook có thể bị lừa khá dễ dàng, khiến có thể mua quảng cáo để truyền bá thông tin sai lệch và tin tức giả trước cuộc bầu cử ở Nigeria. Một cuộc điều tra của các phóng viên đài Al-Jazeera đã phát hiện ra điều này.

Hồi tháng 1, Facebook cho biết hãng này sẽ tạm thời không cho phép quảng cáo chính trị nhắm mục tiêu đến Nigeria được mua bên ngoài quốc gia này trong nỗ lực ngăn chặn ảnh hưởng của nước ngoài trong cuộc bầu cử vào trung tuần tháng 2. 

Thế nhưng, trong quá trình điều tra và thực hiện các biện pháp nghiệp vụ để kiểm tra động thái này của Facebook, quảng cáo của Al-Jazeera bao gồm một tuyên bố sai lầm rằng nhóm vũ trang Boko Haram được tham gia cuộc bầu cử vẫn được Facebook chấp nhận. 

Các quảng cáo sai lệch khác như: Tổng thống Mỹ Donald Trump lên tiếng ủng hộ lãnh đạo phe đối lập Atiku Abubakar, thời hạn thu thập thẻ cử tri cá nhân ở Nigeria được kéo dài thêm một tuần và hàng ngàn người tị nạn Nigeria được gia hạn bỏ phiếu sau ngày bầu cử... cũng đều được thông qua và phê duyệt quảng cáo chạy trên nền tảng truyền thông xã hội. 

Facebook không hề đưa ra yêu cầu gì ngoài việc đề nghị Al-Jazeera thực hiện một số thay đổi nhỏ để khắc phục sự từ chối ban đầu của Facebook, đánh lừa hiệu quả hệ thống phê duyệt của mạng xã hội.

Đáng chú ý, quảng cáo liên quan đến người tị nạn nhận tham gia bỏ phiếu ban đầu đã được phê duyệt, nhưng sau đó bị từ chối trong lần kiểm tra tiếp theo của hệ thống của Facebook. Facebook đã không thông báo cho Al-Jazeera rằng quảng cáo sai lệch không được chấp thuận. 

Tuy nhiên, quảng cáo này cũng đã bị vô hiệu hóa bởi Al-Jazeera trước khi chúng chạy trên nền tảng và trang web. Tức là những tin tức này được đăng bị ẩn khỏi công chúng để đảm bảo các câu chuyện không được đọc hoặc chọn bởi các công cụ tìm kiếm. 

"Điều này thật đáng lo ngại. Người ta muốn thấy Facebook làm nhiều hơn để kiểm tra các tuyên bố chính trị trong quảng cáo chính trị trong thời kỳ chiến dịch chính trị", Herman Wasserman, Giáo sư nghiên cứu truyền thông tại Đại học Cape Town, nói với Al-Jazeera. 

"Bằng chứng dường như cho thấy hệ thống của họ không hoạt động hiệu quả như bình thường", Wasserman, người có nghiên cứu bao gồm việc truyền bá tin tức giả ở châu Phi hạ Sahara, nói thêm.

Để mua quảng cáo trên Facebook, người dùng phải thông qua Trình quản lý quảng cáo của Facebook, một hệ thống tự động không chỉ cho phép người dùng tập trung quảng cáo của họ vào một đối tượng rất cụ thể mà còn phê duyệt quảng cáo trước khi xuất bản. 

Và nếu đúng như những gì Facebook cam kết, bất kỳ quảng cáo nào trong số bốn quảng cáo có chứa nội dung chính trị này đều phải bị từ chối bởi hệ thống tự động cho rằng chúng được đặt từ Qatar và Facebook đã thông báo rằng họ sẽ không cho phép người dùng mua quảng cáo chính trị từ bên ngoài Nigeria. 

Khi được hỏi làm thế nào có thể mua quảng cáo chính trị cho tin tức giả từ bên ngoài Nigeria, một phát ngôn viên của Facebook nói với Al-Jazeera rằng "họ cam kết chống lại sự lan truyền của tin tức giả trên Facebook và bảo vệ sự toàn vẹn bầu cử", nhưng không có " viên đạn bạc "cho vấn đề này." 

Facebook cho biết điều này "đòi hỏi một cách tiếp cận đa hướng" và họ đã thực hiện một số giải pháp, bao gồm hợp tác với các công cụ kiểm tra thực tế của bên thứ ba, đưa ra các mẹo giáo dục trên phương tiện truyền thông quốc gia và khu vực trên khắp Nigeria và giới thiệu các tùy chọn mới bằng tiếng Anh và Hausa để mọi người có thể báo cáo các bài đăng có chứa thông tin bầu cử không chính xác, khuyến khích bạo lực hoặc vi phạm các Tiêu chuẩn Cộng đồng của nó.

Trong khi đó, đất nước Tây Phi Nigeria đang phải vật lộn chống lại "dịch bệnh" tin giả lan rộng khắp quốc gia này. Theo Nhật báo Phố Wall, tình hình nghiêm trọng tới mức Chính phủ Nigeria phải phát đi cảnh báo rằng thông tin sai lệch có thể là mối đe dọa lớn nhất đối với cuộc bầu cử sắp tới. Cảnh sát phải sử dụng các chương trình phát thanh và đường dây điện thoại để chống lại thông tin sai lệch. 

Chính phủ Nigeria cho biết việc chia sẻ hình ảnh giả cùng với lời bình luận không chính xác đã dẫn đến nhiều vụ chết người ở miền trung nước này. Nhưng các biện pháp mới từ Facebook, bao gồm hạn chế chuyển tiếp tin nhắn WhatsApp, cấm quảng cáo nước ngoài và sử dụng công cụ kiểm tra thực tế của bên thứ ba đã không thể ngăn chặn dòng tin tức giả mạo ở Nigeria. 

"Mặc dù chúng tôi đã đạt được tiến bộ tốt, chúng tôi nhận thấy chúng tôi luôn có thể làm được nhiều hơn vì các mối đe dọa mà chúng tôi phải đối mặt tiếp tục phát triển - nhưng chúng tôi sẽ tiếp tục cải thiện hệ thống và công nghệ của mình để ngăn chặn lạm dụng", một phát ngôn viên của Facebook nói. Đồng thời, người này cũng tiếp tục thông tin về các biện pháp mới chống lại những thông tin sai lệch trong một số cuộc bầu cử năm 2019. 

Hiện tại, Facebook đang hợp tác với Phòng thí nghiệm pháp y kỹ thuật số (DFR), nơi đang giúp nền tảng phương tiện truyền thông xã hội xác định thông tin sai lệch và tài khoản giả.

Chi Anh