Sự thật về một điệp viên Mossad tại Ai Cập

Thế nhưng, trong quyển sách mới xuất bản bằng tiếng Do Thái nhan đề (tạm dịch) "Điệp viên Angel: Ashraf Marwan, Mossad và cú bất ngờ của cuộc chiến Yom Kippur", Giáo sư Uri Bar Yosef của Đại học Haifa đã lập luận khác hẳn, cho rằng, Marwan đích thực là một điệp viên của Mossad - kẻ đã bán đứng quốc gia mình bằng việc cung cấp cho Mossad những thông tối mật trong thời gian diễn ra cuộc chiến.

Theo Giáo sư Bar Yosef, Ashraf Marwan không phải là điệp viên hai mang mà là một kẻ phản bội Tổ quốc. Là người Ai Cập nhưng sinh tại London, Anh, năm 1944, Marwan cưới Mona, con gái của Tổng thống Ai Cập Gamal Abdel Nasser trong thập niên 60, thế kỷ XX, trước khi theo học khóa thạc sĩ chuyên ngành Hóa học tại Cairo rồi tiến sĩ Kinh tế tại London, Anh.

Năm 1969, khi còn là sinh viên cao học tại quê nhà, Marwan đã thực hiện một "chuyến đi định mệnh" trở về London. Tại đó, Marwan đã chủ động liên lạc (qua điện thoại công cộng) với Đại sứ quán Israel tại London và yêu cầu tiếp xúc với người phụ trách tình báo. Do thủ tục an ninh, Marwan được chuyển hướng tiếp xúc với tùy viên quân sự. Sau 2 lần liên lạc không kết quả, cuối cùng Marwan để lại số điện thoại khách sạn và yêu cầu gặp bằng được người phụ trách tình báo.

Một sự trùng hợp đáng ngạc nhiên là ngay thời điểm đó, Shmuel Goren - người phụ trách Tổ Tzomet (Tzomet là bộ phận tuyển dụng điệp viên của Mossad) ở hải ngoại có trụ sở tại Brussels, Bỉ, cũng có chuyến công tác tại London. Đã từng biết thân thế của Marwan và đã nghe nói về các cuộc điện thoại của anh ta ở London, Goren đã chớp ngay thời cơ, bỏ qua các thủ tục đầu tiên mà ông ta thường làm để tuyển một điệp viên, đã quyết định tổ chức một cuộc tiếp xúc với Marwan mà không cần xin phép cấp trên như thông lệ. Goren phân công một điệp viên trẻ tên là Dubi đi gặp Marwan.

Thêm một điều trùng hợp khá thú vị là Dubi cũng cùng tuổi (25 tuổi) và cùng giỏi môn hóa học như Marwan. Vì thế, Dubi không chỉ là liên lạc viên mà  sau này còn trở thành "bạn thân" của Marwan cho đến khi Marwan không còn phục vụ cho Mossad nữa.

Cuối cùng, Marwan được tuyển mộ với một loạt thủ tục kiểm tra để xem anh ta có phải là một điệp viên do Ai Cập phái đến làm "nội gián" hay không. Marwan được đặt mật danh là "The Angel" và hai bên giao ước sử dụng các thuật ngữ chuyên ngành Hóa học để làm mật mã giao tiếp mỗi khi Marwan chuyển thông tin cho phía Mossad. Ngoài ra, Marwan còn được yêu cầu là phải gọi điện thoại cho một số phụ nữ Do Thái (điệp viên Mossad nằm vùng) ở London để chuyển thông tin đến Dubi hoặc các quan chức Mossad. Đây là một cách Mossad kiểm tra tính chân thực của nguồn thông tin.

Khoảng ít lâu sau khi được Mossad tuyển mộ, Marwan được Tổng thống Ai Cập Anwar Sadat bổ nhiệm làm Chánh văn phòng Tổng thống và được giao phụ trách liên lạc với Tổng thống Libya - Đại tá Muammar Gadhafi và người đứng đầu Cơ quan Tình báo Arập Xêút Kamal Adhem.

Theo Giáo sư Bar Yosef, với trọng trách và vị trí công tác hết sức quan trọng này, Marwan đã có điều kiện cung cấp cho Mossad nhiều thông tin có giá trị, những thông tin mang tính quyết định đến số phận cuộc chiến năm 1973, bao gồm kế hoạch và sơ đồ chiến thuật, các mệnh lệnh chiến đấu của các đơn vị Ai Cập, các chi tiết tối mật về các cuộc điện đàm giữa Tổng thống Sadat với lãnh đạo Liên Xô và nhiều thông tin quý giá khác mà có nằm mơ Israel cũng không thể tìm kiếm được.

Trong những lần chuyển thông tin, thường thì Marwan gặp mặt trực tiếp liên lạc viên Dubi, Trung tá Meir Meir (Chủ nhiệm Phân cục 6 của MI phụ trách thông tin tình báo về Ai Cập) và Giám đốc Mossad lúc đó là Zvi Zamir, các cuộc nói chuyện giữa họ được ghi âm lại và chuyển thẳng cho Thủ tướng Israel. Trong những dịp khác, Marwan phải liên lạc qua các phụ nữ Do Thái ở London như nêu trên, sử dụng tần số sóng vô tuyến do Mossad cung cấp.

Thứ Sáu ngày 4/10/1973, Marwan cùng một phái đoàn Ai Cập đến Paris. Mặc dù đang trong tình thế nhạy cảm, nhưng Marwan vẫn thực hiện việc liên lạc điện thoại cho các phụ nữ Do Thái ở London để chuyển đến Dubi một mẩu tin hết sức quan trọng được Marwan mã hóa là "chemicals", có nghĩa là "chiến tranh", ám chỉ việc "Ai Cập sẽ sớm khai chiến". Marwan cũng yêu cầu được gặp "tướng quân", tức Zvi Zamir, Giám đốc Mossad.

Thế nhưng do "trục trặc" trong khâu xử lý thông tin nên mẩu thông tin ngắn gọn của Marwan đã không được giải mã ngay mà phải để đến 24 giờ sau mới xử lý xong và Zamir mới đến gặp Marwan tại một quán cà phê ở London. Marwan lại trực tiếp cảnh báo với Zamir về ý định khai chiến của Ai Cập, nhưng Marwan không biết chính xác vào giờ nào. Zamir ngay lập tức điện báo về trung tâm điều hành Mossad để kịp chuyển thông tin đến Thủ tướng Israel.

Chiến địa Cao nguyên Golan trong cuộc chiến Yom Kippur.

Trong khi đó, Ai Cập và Syria đã bí mật thống nhất kế hoạch thời gian triển khai tấn công vào 14h ngày 6/10/1973. Có lẽ do không chuẩn bị kịp nên phía Israel đã bị bất ngờ khi chiến cuộc xảy ra, không đủ quân dự bị động viên để đối phó và không kịp triển khai tấn công phủ đầu để "Tiên hạ thủ vi cường". Mặc dù vậy, nhờ có cảnh báo của Marwan mà quân đội Israel đã kịp thời chốt chặn mũi tiến công của quân đội Syria, nhờ đó giữ được cao nguyên Golan trong ngày đầu tiên của  cuộc chiến.

Mãi về sau này, nhiều chuyên gia tình báo vẫn không thể giải đáp được động cơ nào đã khiến Marwan phản bội Tổ quốc mình, bán rẻ quê hương, đất nước mình. Nhưng một số người cùng thời và cả các sĩ quan Mossad từng giao tiếp với Marwan thì cho rằng ông ta là một con người tham lam, hám lợi, ham cuộc sống xa hoa. Ông ta đã trở nên giàu có nhờ lợi dụng các quan hệ cao cấp để buôn bán mờ ám và nhận hối lộ. Một chi tiết khá đặc biệt nữa là Marwan rất căm bố vợ (Tổng thống Gamal Abdel Nasser) vì không quan tâm cất nhắc ông ta.

Trong khi đó, Mossad đã biết lợi dụng nhược điểm của Marwan và đối xử rất trọng vọng đối với ông ta. Mossad còn tâm lý đến độ, khi Marwan và vợ lục đục, bà Mona đòi ly thân, ban lãnh đạo Mossad đã đặt mua giúp Marwan một chiếc nhẫn để ông ta tặng vợ "làm lành". Về mặt tài chính, do thông tin mà Marwan cung cấp có giá trị rất lớn và rất quan trọng đối với Israel trong cuộc chiến Yom Kippur nên Mossad đã chi trả cho Marwan rất hậu hĩnh.

Theo tiết lộ của một số quan chức Mossad thì theo định kỳ, người của Mossad và cả MI đều đặn đến một điểm hẹn ở Paris hoặc London để trao cho Marwan một vali tiền từ vài chục đến cả trăm ngàn USD. Tổng số tiền mặt mà Mossad đã trao cho Marwan tính đến khi ông ta không còn làm việc cho Mossad nữa (thập niên 90 thế kỷ XX) lên đến hơn 1 triệu USD.

Ngày 2/6/2007, người ta tìm thấy xác của Ashraf Marwan bên lề đường trước cổng nhà riêng ở London. Cảnh sát chỉ điều tra qua loa rồi xếp hồ sơ, vụ án chìm luôn vào quên lãng. Năm 2008, nhà báo Ai Cập Amr Ellissy đã cất công tìm hiểu nguyên nhân cái chết của Marwan, đã đặt ra nghi vấn về thủ phạm đã giết ông  ta nhưng không thể có được câu trả lời thỏa đáng.

Giáo sư Bar Yosef cho rằng, nhiều khả năng Marwan bị tình báo Ai Cập thủ tiêu sau khi bí mật về việc ông ta làm gián điệp cho Israel bị tiết lộ trong 2 quyển sách xuất bản năm 2002 và 2003 của các nhà nghiên cứu sử học Ahron Bregman và Howard Blum.

Ngay sau khi Marwan bị giết, nội bộ giới chức tình báo Israel xảy ra tranh cãi quyết liệt. Một phía do Zamir cầm đầu đòi xét xử cựu Tổng giám đốc Cơ quan Tình báo quân đội (MI) Eli Zeira tội làm tiết lộ bí mật quốc gia, vì thông tin tiết lộ trong 2 quyển sách về thân phận gián điệp Mossad của Marwan là do Zeira cung cấp. Nhưng phía khác thì nhất định không đồng ý xét xử Zeira vì sợ rằng ông ta sẽ lại làm lộ thêm nhiều "bí mật" khác của quốc gia thì rất nguy hiểm