Mâu thuẫn học đường: Báo động tình trạng bạo lực

Mâu thuẫn nhỏ, hậu quả lớn

Cái tin cậu học trò lớp 10 Nguyễn Văn Dần (SN 1998, trú tại xã Cao An, Cẩm Giàng, Hải Dương) gây gổ đánh nhau, bị dao đâm thấu phổi và tử vong tại bệnh viện khiến cả xã Cao An xôn xao. Ở cái xóm nhỏ ven đường tàu này, hầu như gia đình nào cũng biết nhau. Và thủ phạm Nguyễn Văn Thái (SN 1997, trú tại thôn Phú An cùng ở xã Cao An) dĩ nhiên dân làng cũng chẳng lạ lùng gì. Nhưng nguyên cớ vì sao mà hai cậu học trò vốn từng học cùng một lớp lại dùng đến… dao để "nói chuyện" thì không phải ai cũng có thể lý giải nổi.

Chúng tôi có mặt tại thôn Đào Xá (xã Cao An) khi mà nhiều người dân vẫn còn chưa hết bàng hoàng về vụ việc. Tại nhà em Dần, chúng tôi gặp một y sĩ đang truyền nước cho chị H. (mẹ đẻ của em) vì quá xót thương con nên đã lả đi mấy ngày hôm nay. Chúng tôi giới thiệu là phóng viên muốn tìm hiểu sự việc, chị vẫn chỉ cựa quậy mỗi cái đầu, vật vã: "Dần ơi, con tôi chết oan quá…".

Ông Nguyễn Văn Hùng (ông nội của Dần) bình tĩnh hơn, cho chúng tôi biết, chiều ngày 24/8 vừa qua, ông đang ở nhà thì đứa cháu gái học cùng trường với Dần hốt hoảng chạy về thông báo: "Anh Dần bị đâm, đang cấp cứu tại bệnh viện huyện". Rụng rời chân tay, ông Hùng vội lấy xe máy chạy ngay ra bệnh viện huyện, rồi lên thẳng bệnh viện tỉnh. Các bác sĩ đã tiến hành phẫu thuật cho Dần. Cho đến chừng 2-3 giờ sáng ngày hôm sau thì Dần tử vong. Ông Hùng rất băn khoăn vì ông và gia đình cảm thấy các bác sĩ tại bệnh viện tỉnh dường như chưa làm hết trách nhiệm.

Theo yêu cầu của gia đình, cơ quan chức năng đã tiến hành giải phẫu tử thi. Gia đình ông Hùng hiện đang rất mong các cơ quan chức năng sớm có kết luận cuối cùng.

Cũng theo chị H., Dần từ bé vốn là đứa trẻ ngoan ngoãn, dễ bảo, học hành cũng thuộc hàng khá. Dần vừa đỗ vào lớp 10 Trường THPT Tuệ Tĩnh, và chỉ mới nhập học được vài ngày. Hai vợ chồng chị H. rất mừng vì mới 15 tuổi song Dần đã có thể hình cao to, vượt hẳn chúng bạn. Với bản tính hiền lành của mình, Dần cũng chưa bao giờ gây gổ với bạn học cũng như hàng xóm láng giềng.

"Đến bây giờ chúng tôi cũng không hiểu nguyên nhân vì sao con trai tôi chết" - chị H. nức nở.

"Những khi lễ tết, giỗ chạp cả gia đình quây quần chúng tôi vẫn thường nhắc nhở con cháu rằng nếu ra đường bị bắt nạt thì cũng nên chịu nhịn một tí. Thấy đám đánh nhau thì cũng chớ dại mà dây vào hay xem xét gì, kẻo chẳng phải đầu lại phải tai. Nhưng có ai biết được chữ ngờ, cháu tôi lại ra nông nỗi này…" - ông Hùng nói, mắt rưng rưng.

Còn theo lời kể của một số bạn học của Dần và Thái, thì cả hai vốn học cùng với nhau từ nhỏ. Khi Dần lên lớp 10 thì Thái do học yếu, nên bị lưu ban, vẫn phải học lại lớp 9. Trong xóm, Thái có tiếng là nghịch ngợm quậy phá, thậm chí Thái còn cầm đầu một "băng" giang hồ nhí. Thời gian gần đây, mâu thuẫn giữa Dần và Thái nảy sinh vì cùng có cảm tình với một nữ sinh lớp 10 cùng xã. Vốn trước đây Thái đã "để mắt" đến cô bé này, nay có Dần xen vào khiến Thái rất ấm ức. Cả hai đã có những va chạm.

Ông Tạ Văn Hải - ông ngoại của Thái kể với chúng tôi. Từ bé Thái là đứa hiếu động, nghịch ngợm. Mặc dù thường xuyên được mẹ và ông bảo ban, song Thái vẫn học rất kém và hay trêu chọc bạn bè. Chuyện Thái và Dần cùng có cảm tình với một nữ sinh gần đây ông Hải mới biết. Còn nguyên nhân xảy ra sự việc ngày 24/8 là do Thái và Dần đã có xích mích trước đó.

Đến khoảng trưa ngày 24/8, khi Thái vừa đi học về thì bị Dần và mấy người anh họ quây đánh. Một mình không chống nổi mấy đối thủ to cao hơn mình, Thái đã mở cặp lấy ra con dao và đâm Dần. Khi Dần được đưa đi cấp cứu, thì Thái cũng bị đám bạn của Dần nện cho nhừ tử, sau đó bị Cơ quan Công an bắt giam.

Cổng trường tiểu học xã Cao An, nơi xảy ra vụ xô xát làm tử vong em Nguyễn Văn Dần (ảnh nhỏ).

Cách đây ít tháng, tại huyện Lục Nam (Bắc Giang) cũng xảy ra một vụ việc rất đau lòng. Nữ sinh Nguyễn Thị Hoa (SN 1998, trú tại xã Cương Sơn, Lục Nam, Bắc Giang) đã dùng dao đâm em Thân Thị Hồng Hà (học sinh lớp 11A3 Trường THPT dân lập Đồi Ngô) tử vong.

Nguyên nhân của sự việc là do bạn cùng lớp của Hoa là Nguyễn Thị Hiền nghi ngờ Hoa nói xấu chuyện tình cảm của mình với người khác nên hai bên nảy sinh mâu thuẫn. Hiền có nói chuyện này với em họ là Hà và yêu cầu Hoa cùng đứng đợi Hà tan học để làm rõ. Một buổi trưa Hà, Hiền thay nhau hành hung Hoa ngay tại cổng trường. Hoa lấy con dao loại dùng gọt hoa quả để ở trong túi chống lại khiến Hà tử vong tại bệnh viện.

Tại Phú Thọ, ngày 16/8 vừa qua cũng xảy ra một vụ xô xát giữa hai nhóm nữ sinh (vụ việc được ghi lại bằng điện thoại di động và phát tán lên mạng xã hội). Tuy hậu quả chưa lớn song cũng là một tiếng chuông báo động về tình trạng bạo lực học đường.

Theo như clip thì do mâu thuẫn cá nhân, một nhóm nữ sinh Trường THPT Thanh Thủy (huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ) đã chặn đường đánh đập dã man một bạn học cùng trường. Có 5 học sinh (sinh năm 1996-1998) đã bạt tai, kéo tóc và dùng chân đạp rất mạnh vào bụng, mặt của "đối thủ" khi em này ngã ra đường. Kèm theo đó là những lời lẽ chửi bới hết sức tục tĩu, khó nghe.

Bị đánh đau, nữ học sinh bất ngờ rút cây kéo cất trong cặp sách đâm loạn xạ gây chấn thương khá nặng cho 3 người. Trong đó có một em bị đâm rách mí mắt, máu chảy ròng ròng; 2 em khác bị đâm rách bụng và cánh tay.

Người xem clip cũng có thể thấy rõ một điều là mặc dù có rất đông học sinh nam, nữ đứng xung quanh chứng kiến vụ việc nhưng không ai can thiệp. Đến khi có 3 em bị đâm trọng thương thì người dân xung quanh mới xuất hiện và hỗ trợ đưa vào Bệnh viện Đa khoa huyện Thanh Thủy cấp cứu.

Giải quyết mâu thuẫn ở trường học: Phải bằng nhiều biện pháp

Trao đổi với chúng tôi, Chuyên gia tâm lý Đinh Đoàn cho biết, quá trình theo dõi cho thấy thời gian vừa qua những vụ bạo lực xảy ra trong học đường, trong thanh thiếu  niên hiện nay dường như ngày càng gia tăng, kể cả cấp học nhỏ như tiểu học, THCS.

Đối với cấp học này, xung đột có thể nảy sinh từ những mâu thuẫn rất nhỏ. Có những mâu thuẫn "nhìn thấy được" như sự bất đồng quan điểm trong học tập, trong những mối quan hệ hay trong cách ứng xử. Khi đó, sẽ nổ ra những cuộc tranh luận. Và mỗi người đều muốn bảo vệ quan điểm của mình. Một trong hai hoặc cả hai bên đều khăng khăng giữ ý riêng, biết sai nhưng không muốn sửa hoặc không cùng nhau tìm tiếng nói chung. Như vậy, mâu thuẫn sẽ không được giải quyết mà còn ngày càng lớn thêm, dễ kéo theo những mâu thuẫn khác và dẫn đến xung đột.

Có những mâu thuẫn "khó chịu" hơn, là những hiểu lầm, sự đố kị, ganh ghét hay ghen tuông, không loại trừ mâu thuẫn "tình ái". Nếu "đối tượng" nhận ra được qua những lời nói, cử chỉ, thái độ "bất thường" để tìm cách giải thích nhằm "hóa giải" thì mâu thuẫn được giải quyết. Ngược lại, khi đối tượng không hề biết mình đã bị "chĩa súng", vẫn ung dung, vui vẻ như mọi ngày, thế là hiểu lầm này nối tiếp hiểu lầm khác, mâu thuẫn càng ngày càng lớn, đến khi bùng phát thì rất khó "xử lý".

"Qua những vụ trọng án do học trò gây ra, thì có thể thấy thủ phạm thường là những học sinh thiếu tu dưỡng về đạo đức, lối sống, không biết nhìn cuộc sống bằng sự bao dung, nhân hậu, vị tha, chỉ nuôi dưỡng mầm thù hận, ác độc. Bên cạnh đó, gia đình cũng không phải vô can. Trẻ em ngày càng được nuôi dưỡng tốt bằng sữa ngoại đắt tiền, đồ chơi hiện đại, áo quần đúng mốt, nhưng tâm hồn, nhân cách bị "bỏ đói". Cha mẹ chỉ khích lệ con phải cố gắng giành thắng lợi, thi đỗ, đứng đầu bảng, lọt vào "top nọ top kia", chứ không dạy con đối mặt với thất bại, dũng cảm đứng dậy khi bị vấp ngã. Thế là trước những bế tắc của cuộc sống, các em không biết bấu víu vào đâu, thế là làm liều, vừa hại người, vừa hại mình" - ông Đinh Đoàn chia sẻ.

Nữ sinh ở Phú Thọ bị đánh hội đồng, và dùng kéo chống lại.

Trở lại vụ trọng án xảy ra tại huyện Cẩm Giàng mà chúng tôi đề cập ở đầu bài viết, thì theo ông ngoại của hung thủ, để xảy ra chuyện tày đình như thế rõ ràng có lỗi của gia đình. Bản thân Thái sinh ra và lớn lên đã phải chịu nhiều thiệt thòi. Mẹ Thái là chị Nguyễn Thị Oanh, một người đàn bà mà cuộc đời có nhiều nỗi éo le, truân chuyên.

Sau kết hôn, chị Oanh theo chồng đi Quảng Ninh làm công nhân. Sau khi sinh được một cậu con trai thì người chồng lâm bệnh mà mất. Ít lâu sau, chị Oanh có đi lại với một tài xế chạy xe đường dài, và có mang. Khi vợ người đàn ông này phát hiện ra bà ta bắt chồng phải cắt đứt quan hệ với chị. Thái được sinh ra sau mối tình trớ trêu đó. Ít lâu sau chị Oanh đăng ký kết hôn với một người đàn ông khác. Nhưng cũng chỉ được một thời gian, người đàn ông này cũng lâm bệnh hiểm nghèo rồi mất.

Thiếu sự quan tâm chăm sóc của mẹ, Thái bị hụt cả phần thể xác lẫn tâm hồn. Có dạo Thái trèo cây bị gãy tay. Thay vì đưa con đi bó bột, chị Oanh lại nhờ một ông lang vườn bó lá, khiến cho cánh tay trái của Thái bị liệt hoàn toàn. Ngày bé Thái giao du với đám bạn xấu, bị lây tính nghịch ngợm trộm cắp. "Có lần nó còn bẻ tay phanh xe máy của tôi để đi đổi kẹo, thậm chí còn chửi tôi là "tôi mà lớn thì đố ông làm gì tôi" - ông Hải thú nhận.

Một chuyên gia tâm lý thuộc Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia phân tích. Những mâu thuẫn học đường nếu như có tác động của người thứ ba thường mang lại hiệu ứng tích cực. Người trong cuộc thường thiếu sáng suốt vì đang nóng giận, khó mà chịu nghe đối phương. Nhưng nếu một người có đủ uy tín và thành ý dùng lời hay lẽ thiệt để gỡ rối thì sẽ đem lại hiệu quả tốt. Đặc biệt những mâu thuẫn có tính chất nghiêm trọng thì nên nhờ đến sự can thiệp của người lớn như thầy cô, bố mẹ để kịp thời giải quyết.

Bên cạnh đó để hóa giải mâu thuẫn, trước hết cần xác định được nguyên nhân và vấn đề cốt lõi của mâu thuẫn đó. Có thể tìm hiểu thông tin, thu thập ý kiến từ những người chung quanh, vì đã có hiểu lầm thì rất khó "khai thác" được nguyên nhân từ người trong cuộc. Khi đã làm rõ được vấn đề, hãy lập kế hoạch để tiếp cận đối tượng theo cách có thể làm cho đối tượng dễ dàng nhận ra thành ý của mình nhất. Sau đó tìm cách giải thích để hóa giải hiểu lầm, tìm sự cảm thông, chia sẻ từ đối tượng.

Bên cạnh đó, tự bản thân mỗi học sinh cũng cần được giáo dục bảo ban trong việc quản lý cảm xúc của mình, để khi xảy ra xung đột có thể kiểm soát được bản thân. Bắt đầu từ những va chạm rất nhỏ thường ngày, hãy thay đổi suy nghĩ, phân tích sự việc theo hướng tích cực để có thể thông cảm với người khác. Từ những chuyện nhỏ, nếu kiểm soát được cảm xúc, khi gặp sự cố lớn, bạn cũng có thể dễ cảm thông và sẽ hành xử "khôn ngoan" hơn…