Bangladesh: Biệt đội cảnh sát phản ứng nhanh mang nhiều tai tiếng

Ngày 23/3/2011, Limon Hossain cho biết anh đang dắt con bê trên đường từ đồng ruộng trở về nhà ở làng Jhalakati, Tây Nam Bangladesh thì thấy một nhóm cảnh sát RAB cưỡi môtô xuất hiện. Một cảnh sát nắm cổ áo Hossain nói anh là tội phạm. Người khác rút súng kê vào đầu Hossain. Quá sợ hãi, Hossain đã quỳ xuống đất van xin tha mạng. Sau khi lôi xềnh xệch Hossain đến một nơi khác trong làng, một thành viên RAB sau đó rút súng bắn thẳng vào chân trái anh. Nhóm cảnh sát sau đó quẳng Hossain vào một bệnh viện địa phương rồi bỏ mặc anh ở đó. Cuối tháng 3, bác sĩ buộc phải cưa chân anh.

Vụ việc trên đây chỉ là ví dụ gần đây nhất, dĩ nhiên còn có rất nhiều tai tiếng khác nữa. Theo lời của Chỉ huy trưởng RAB Mohammad Sohail, ngôi làng Jhalakati là hang ổ của một tổ chức tội phạm hùng mạnh do Morshed Jamaddar cầm đầu. Mỗi dân làng ở đó, Sohail cho biết, đều là thành viên trong băng đảng của Morshed. Sohail cũng tuyên bố cảnh sát đã lập hồ sơ 19 vụ án tại làng Morshed Jamaddar, bao gồm cưỡng dâm, giết người, bắt cóc...".

Vì RAB nắm được thông tin về sự xuất hiện của Jamaddar trong ngôi làng Jhalakati vào ngày 27/3 nên đã nhanh chóng triển khai một đội đến đó để lùng bắt hắn ta. Đến nơi, RAB đã có cuộc đọ súng với băng đảng tội phạm và Hossain bị bắt do tên của anh ta trùng với tên một thuộc hạ của Jamaddar. RAB đã lập hồ sơ truy tố Hossain tội sở hữu vũ khí bất hợp pháp, gây cản trở nhân viên thi hành pháp luật và có âm mưu giết người trong ngày 27/3.

Biệt đội RAB được thành lập năm 2004 trong thời gian xã hội Bangladesh rất hỗn loạn về mặt an ninh trật tự, theo Sohail. Bọn trùm ma túy, phe phái cực đoan và bọn buôn lậu vũ khí tha hồ lộng hành mà không bị trừng phạt. Brad Adams, Giám đốc Tổ chức quốc tế giám sát nhân quyền (HRW) khu vực châu Á, tiết lộ trước khi RAB được thành lập thì "người giàu phạm tội nặng có thể dùng tiền để thoát tội". Với những thành viên được chọn lọc từ quân đội và cảnh sát, RAB được coi là lực lượng bán quân sự không thể bị mua chuộc và đặt dấu chấm hết cho làn sóng tội phạm ở Bangladesh. Và trên thực tế RAB đã thành công.

Từ năm 2004, lực lượng gồm khoảng 8.500 người của RAB đã bắt giữ hơn 95.000 tên tội phạm và tịch thu 10.000 khẩu súng sở hữu bất hợp pháp, 5.000 quả bom và 400kg hêrôin - theo báo cáo của RAB. Theo Brad Adams, những vấn đề về RAB nảy sinh khi thành viên của biệt đội bắt đầu nắm quyền gìn giữ công lý trong tay. Adams nhận định: "RAB bắt đầu tự quyết về số phận tội phạm vì họ không tin vào hệ thống tòa án hình sự".

RAB cũng thừa nhận thành viên của họ đã bắn chết khoảng 600 tên tội phạm trong những cuộc đọ súng kể từ năm 2004. Các tổ chức nhân quyền cáo buộc RAB giết người bừa bãi, không tôn trọng luật pháp quốc tế, thậm chí đôi khi tấn công cả người dân vô tội, đồng thời họ luôn sử dụng bạo lực để tra khảo những nghi can mà họ bắt giữ.

Trong tháng 5/2011, HRW công bố báo cáo về một số vụ tra tấn và giết người của RAB, trong đó thành viên RAB đã giết lầm một người đàn ông chỉ vì người này có biệt danh giống như tội phạm. Theo báo cáo của HRW, không một thành viên nào của RAB bị trừng phạt khi giết bất cứ ai trong số hơn 600 nạn nhân của họ. Tuy nhiên, Mohammad Sohail biện hộ rằng, HRW đã không làm việc trực tiếp với RAB mà chỉ dựa vào thông tin do gia đình của những người bị bắn chết cung cấp. Do đó, theo Sohail, báo cáo của HRW chỉ là "tập sách oán trách phiến diện của tội phạm và gia đình họ".

Và bất chấp mọi sự chống đối của HRW, RAB vẫn tiếp tục nhận được sự ủng hộ rộng rãi của dân thường. Trong một tiết lộ của trang web WikiLeaks năm 2009, Đại sứ Mỹ ở Bangladesh gọi RAB là "đơn vị cảnh sát đáng kính trọng nhất" của nước này! Thậm chí Anthony Sarker, quản lý khách sạn, mô tả "RAB là những anh hùng thật sự đối với dân nghèo. Họ giống như những tên cướp biển mặc đồ đen".

Mặc dù thừa nhận thành viên của RAB có hành động vượt quá quyền hạn, song Sarker cho điều đó là cần thiết bởi vì "hệ thống tư pháp không hoạt động nên cách hữu hiệu nhất để kiểm soát tội phạm là theo cách của RAB". Tuy nhiên, gần đây RAB đang bị báo chí Bangladesh công khai chỉ trích những vụ giết người được cho là vượt ra ngoài khuôn khổ luật pháp của RAB. Và vụ án của Hossain được xét xử công khai trong thời gian sắp tới sẽ là phong vũ biểu cho biết về sự ủng hộ RAB trong xã hội. Sau khi hồi phục trong bệnh viện ở Dhaka, Hossain và gia đình anh lo sợ cho tính mạng của họ trong làng.

Mẹ của Hossain đã kiện ra tòa 6 thành viên của RAB nhưng vẫn chưa có vụ nào được xét xử trước tòa án. Còn ông Tofazzal Hossain, cha của Limon Hossain, nói: "Tôi không nghĩ có bất cứ hy vọng nào. Chúng tôi kiện họ bởi vì chúng tôi không muốn bất cứ thanh niên nào khác bị mất chân giống như Limon Hossain. Chúng tôi không muốn có thêm bất cứ người mẹ nào phải khóc hay người cha nào phải sống trong đau đớn"