Vật liệu xây dựng tăng, giải phóng mặt bằng chậm, tiến độ nhiều dự án bị ảnh hưởng

Áp lực bủa vây công trường

Tại công trường dự án nâng cấp Quốc lộ 28B, khi tiến độ đã nhiều lần gia hạn và đang bước vào giai đoạn tăng tốc, các nhà thầu lại phải đối diện với bài toán chi phí ngày càng khốc liệt. Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc điều hành gói thầu số 1 cho biết, giá xăng dầu và vật liệu liên tục tăng cao trong khi nguồn cung khan hiếm kéo dài đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ thi công. “Chúng tôi phải tính toán từng xe đá, từng bao xi măng. Suốt một tháng qua, toàn công trường vừa thi công, vừa cân đo đong đếm để tối ưu chi phí nhưng vẫn phải đảm bảo chất lượng công trình!..”, ông Tuấn chia sẻ.

Không riêng Quốc lộ 28B, dự án sửa chữa đường cất hạ cánh Cảng hàng không quốc tế Liên Khương do Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam triển khai cũng đang đứng trước nguy cơ chậm tiến độ. Dù đã huy động tới 110 thiết bị thi công, dự án vẫn thiếu khoảng 60.000m³ đá và 40.000m³ cát. Các mỏ vật liệu đã vượt trữ lượng cho phép, hoặc không đủ công suất, trong khi nguồn cung từ ngoài tỉnh cách xa hơn 100km khiến chi phí đội lên đáng kể.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 tỉnh Lâm Đồng, đơn vị hiện đang triển khai 223 dự án với tổng kế hoạch vốn năm 2026 hơn 3.559 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến nay mới giải ngân được hơn 231 tỷ đồng, tương đương 6,49%. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu hụt nhân công kỹ thuật, khan hiếm vật liệu như cát, đá và giá nhiên liệu tăng cao khiến nhiều nhà thầu phải thi công cầm chừng.

Đáng lo ngại, một số dự án trọng điểm như đường Đạo Nghĩa – Quảng Khê (giai đoạn 2), thành phần 4 cao tốc Gia Nghĩa – Chơn Thành hay hồ Đắk Gang vẫn chưa hoàn tất giải phóng mặt bằng. Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại các dự án cao tốc Tân Phú – Bảo Lộc và Bảo Lộc – Liên Khương, nơi tỷ lệ bàn giao mặt bằng còn thấp, nhiều hộ dân chưa nhận tiền bồi thường hoặc chưa hoàn tất kiểm đếm.

Không chỉ hạ tầng giao thông, các dự án nhà ở xã hội cũng gặp nhiều trở ngại. Dự án Khu chung cư nhà ở xã hội Phú Thịnh (684 căn hộ) chậm tiến độ do vướng giải phóng mặt bằng và hạn chế về năng lực tài chính của chủ đầu tư. Dự án nhà ở xã hội tại Khu công nghiệp Hàm Kiệm I (hơn 1.000 căn) phải điều chỉnh quy hoạch, kéo dài thời gian hoàn thành đến quý III/2027. Trong khi đó, dự án nhà ở công nhân Khu công nghiệp Hàm Kiệm II (hơn 5.500 căn) mới hoàn thiện 306 căn, phần còn lại vẫn đang triển khai và phải điều chỉnh chủ trương đầu tư.

Thị trường vật liệu xây dựng tại Lâm Đồng đang chứng kiến những biến động chưa từng có. Giá cát hiện đã vượt 600.000 đồng/m³, thậm chí có nơi chạm ngưỡng 1 triệu đồng/m³, mức cao kỷ lục trong khu vực.

Các nhà thầu cho biết, ngoài yếu tố mùa khô làm giảm lượng cát bồi lắng tự nhiên, một bất cập lớn là giá vật liệu do cơ quan chức năng công bố thường thấp hơn thực tế ít nhất 25%. Điều này khiến việc lập dự toán gặp nhiều khó khăn, kéo theo nguy cơ đội vốn và chậm tiến độ.

Quyết liệt tháo gỡ “điểm nghẽn”

Trong bối cảnh nguồn cung nội tỉnh không đáp ứng đủ, nhiều doanh nghiệp buộc phải nhập vật liệu từ các địa phương khác như Ninh Thuận, kéo theo chi phí vận chuyển tăng mạnh. Ông Lê Hữu Chiến, Giám đốc Công ty TNHH Hưng Nguyên cho biết, doanh nghiệp thậm chí không dám nhận thêm công trình mới do áp lực từ giá vật liệu và nguồn cung thiếu ổn định. Những nguyên nhân trên cũng đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án đường vành đai Đơn Dương của doanh nghiệp này.

Tây Nguyên đang bước vào cao điểm mùa khô, thời điểm thuận lợi cho thi công nhưng lại là lúc sản lượng khai thác cát giảm mạnh. Hàng loạt dự án đầu tư công và công trình dân dụng đồng loạt triển khai khiến nhu cầu vật liệu tăng đột biến. Giá nhiên liệu tăng cao càng đẩy chi phí khai thác, vận chuyển lên mức khó kiểm soát.

Trước những khó khăn trên, UBND tỉnh Lâm Đồng đã chỉ đạo thành lập đoàn liên ngành kiểm tra đột xuất các doanh nghiệp khai thác khoáng sản nhằm làm rõ nguyên nhân thiếu hụt vật liệu. Trên cơ sở đó, tỉnh sẽ kịp thời tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện để doanh nghiệp đẩy mạnh khai thác, phục vụ nhu cầu phát triển.

Cùng với đó, 6 tổ công tác do các Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng làm tổ trưởng đã được thành lập, trực tiếp kiểm tra hiện trường, đôn đốc tiến độ và xử lý các vướng mắc phát sinh tại từng dự án cụ thể.

Quan điểm xuyên suốt là tạo mọi điều kiện thuận lợi để các dự án được triển khai nhanh, đúng tiến độ, nhưng vẫn đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật. Những khó khăn thuộc thẩm quyền địa phương sẽ được tập trung giải quyết dứt điểm, trong khi các vấn đề vượt thẩm quyền sẽ được kịp thời kiến nghị trung ương hướng dẫn xử lý.

Trong bối cảnh áp lực tiến độ ngày càng lớn, việc tháo gỡ “điểm nghẽn” về vật liệu, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và ổn định thị trường xây dựng được xem là chìa khóa then chốt để Lâm Đồng hoàn thành các mục tiêu phát triển hạ tầng trong thời gian tới.